1Położenie
- Himalaje leżą w Azji, między Niziną Hindustańską na południu a Wyżyną Tybetańską na północy. Ciągną się łukiem przez ok. 2500 km.
- Są tu najwyższe szczyty Ziemi, m.in. Mount Everest (8849 m n.p.m.) na granicy Nepalu i Chin. Himalaje nazywa się „Dachem Świata”.
- Razem z sąsiednim Karakorum mają wszystkie 14 ośmiotysięczników – szczytów wyższych niż 8000 m.
2Klimat i piętra roślinności
- Im wyżej, tym zimniej – temperatura spada średnio o ok. 0,6°C na każde 100 m wysokości. Wysoko jest też mniej tlenu.
- Na południowe stoki latem monsun przynosi ulewne deszcze z Oceanu Indyjskiego.
- Zmiana roślinności wraz z wysokością to piętrowość. Granice pięter są przybliżone:
| piętro | wysokość (ok.) |
|---|---|
| wilgotne lasy, podobne do równikowych | do 1000 m |
| lasy liściaste | 1000–2000 m |
| lasy iglaste | 2000–4000 m |
| krzewy (np. rododendrony) i łąki wysokogórskie | 4000–5000 m |
| skały, wieczny śnieg i lodowce | powyżej 5000 m |
W Himalajach na krótkim odcinku od podnóża do szczytu zmieniają się krajobrazy podobnie jak w drodze od równika do bieguna.
Gdzie leżą Himalaje?
Himalaje leżą na granicy kilku państw, m.in. Nepalu, Indii i Chin.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zwierzęta i ludzie
- Żyją tu jaki (hodowane dla mleka, wełny i do transportu), pantera śnieżna, panda mała i dzikie kozy.
- Szerpowie z Nepalu są przewodnikami i tragarzami wypraw wysokogórskich.
- Na stokach ludzie budują pola tarasowe – schodki, które zatrzymują wodę i glebę. Niżej uprawia się ryż i herbatę, wyżej jęczmień i ziemniaki. Domy są z kamienia.
- Przyjeżdżają tu turyści i himalaiści. Polacy Krzysztof Wielicki i Leszek Cichy jako pierwsi weszli na Everest zimą (1980).
Na szczytach Himalajów jest mroźno, choć leżą bliżej równika niż Polska – o temperaturze decyduje tu wysokość.
✎Ściąga: Krajobraz wysokogórski Himalajów
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- W Himalajach na krótkim odcinku od podnóża do szczytu zmieniają się krajobrazy podobnie jak w drodze od równika do bieguna.
- Himalaje leżą w Azji, między Niziną Hindustańską na południu a Wyżyną Tybetańską na północy. Ciągną się łukiem przez ok. 2500 km.
- Im wyżej, tym zimniej – temperatura spada średnio o ok. 0,6°C na każde 100 m wysokości. Wysoko jest też mniej tlenu.
- Szerpowie z Nepalu są przewodnikami i tragarzami wypraw wysokogórskich.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Gdzie leżą Himalaje?
- Aw Afryce
- Bw Azji, między Niziną Hindustańską a Wyżyną Tybetańską
- Cw Ameryce Południowej
- Dw Europie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w Azji, między Niziną Hindustańską a Wyżyną Tybetańską – Himalaje leżą na granicy kilku państw, m.in. Nepalu, Indii i Chin.
O ile średnio spada temperatura na każde 100 m wysokości?
- Ao ok. 10°C
- Bo ok. 6°C
- Co ok. 0,6°C
- Dnie spada
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: o ok. 0,6°C – Na 1000 m daje to ok. 6°C.
Na wysokości 0 m jest 26°C. Jaka będzie temperatura na wysokości 3000 m?
- Aok. 23°C
- Bok. 8°C
- Cok. −4°C
- Dok. 44°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ok. 8°C – 3000 m to 30 razy po 100 m: 30 · 0,6 = 18°C, a 26 − 18 = 8°C.
Które piętro leży najwyżej?
- Alasy liściaste
- Błąki wysokogórskie
- Cskały, wieczny śnieg i lodowce
- Dlasy iglaste
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: skały, wieczny śnieg i lodowce – Powyżej ok. 5000 m jest za zimno dla roślin.
Jak nazywa się zmiana roślinności wraz z wysokością w górach?
- Aamplituda
- Bstrefowość
- Cpiętrowość
- Duprawa żarowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: piętrowość – Strefowość to zmiana krajobrazów od równika do biegunów.
Po co ludzie budują w górach pola tarasowe?
- Ażeby hodować jaki
- Bżeby chronić się przed lawinami
- Cżeby wydobywać węgiel
- Dżeby zatrzymać wodę i glebę na stromych stokach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: żeby zatrzymać wodę i glebę na stromych stokach – Na tarasach uprawia się m.in. ryż i herbatę.
Które zwierzę jest hodowane w Himalajach?
- Arenifer
- Bbizon
- Cwielbłąd
- Djak
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: jak – Jak daje mleko i wełnę, nosi też ciężary.
Kim są Szerpowie?
- Akoczownikami Sahary
- BIndianami z Amazonii
- Cmieszkańcami Nepalu, przewodnikami wypraw w Himalajach
- Dpasterzami reniferów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: mieszkańcami Nepalu, przewodnikami wypraw w Himalajach – Szerpowie znają góry i dobrze znoszą małą ilość tlenu.
Cały dział „Krajobrazy świata”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.