1Less – skała, z której powstają żyzne gleby
- Wyżyna Lubelska leży we wschodniej Polsce, w pasie wyżyn, między Wisłą a Bugiem. Największe miasto to Lublin.
- Dużą część wyżyny pokrywa less – żółtawa, pylista skała. Naniósł go wiatr w czasie epoki lodowej.
- Z lessu powstają bardzo żyzne gleby. Na Lubelszczyźnie, w okolicy Hrubieszowa, są też czarnoziemy – najżyźniejsze gleby w Polsce.
Less → żyzne gleby → pola uprawne.
2Krajobraz rolniczy
- Typowy widok to mozaika pól: wąskie, kolorowe pasy upraw na łagodnych pagórkach, mało lasów i wsie wśród pól.
- Uprawia się pszenicę, buraki cukrowe, chmiel (potrzebny do produkcji piwa) i tytoń. Lubelszczyzna słynie też z sadów i malin.
- Dawniej wycięto tu większość lasów, by zrobić miejsce na pola, dlatego krajobraz jest otwarty.
Dlaczego na Wyżynie Lubelskiej rozwinęło się rolnictwo?
Żyzne gleby sprzyjają uprawom.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Wąwozy lessowe i erozja
- Less łatwo rozmywa woda. Deszcz żłobi w nim wąwozy – głębokie rowy o stromych ścianach, np. Korzeniowy Dół w Kazimierzu Dolnym.
- Erozja gleby to niszczenie i zmywanie gleby przez wodę i wiatr. Na stokach bez roślin deszcz zmywa żyzną glebę w dół.
- Jak jej przeciwdziałać? Sadzić drzewa i krzewy na stokach, orać w poprzek stoku (nie z góry na dół), zostawiać pasy trawy (miedze).
Orka z góry na dół stoku przyspiesza erozję – bruzdy stają się rynnami dla wody.
4Dziedzictwo
- Kazimierz Dolny nad Wisłą to zabytkowe miasteczko z rynkiem i spichlerzami, chętnie odwiedzane przez turystów i malarzy.
- Lublin ma Stare Miasto i zamek, a Nałęczów jest znanym uzdrowiskiem.
Który sposób chroni glebę przed erozją na stoku?
Bruzdy w poprzek stoku zatrzymują spływającą wodę.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Krajobraz rolniczy Wyżyny Lubelskiej
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Less → żyzne gleby → pola uprawne.
- Wyżyna Lubelska leży we wschodniej Polsce, w pasie wyżyn, między Wisłą a Bugiem. Największe miasto to Lublin.
- Erozja gleby to niszczenie i zmywanie gleby przez wodę i wiatr. Na stokach bez roślin deszcz zmywa żyzną glebę w dół.
- Kazimierz Dolny nad Wisłą to zabytkowe miasteczko z rynkiem i spichlerzami, chętnie odwiedzane przez turystów i malarzy.
- Lublin ma Stare Miasto i zamek, a Nałęczów jest znanym uzdrowiskiem.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Less to skała
- Apylista, naniesiona przez wiatr
- Bzłożona z dużych głazów
- Ctwarda, zbudowana z muszli
- Dpowstała z lawy wulkanu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pylista, naniesiona przez wiatr – Less osadził wiatr w czasie epoki lodowej.
Dlaczego na Wyżynie Lubelskiej rozwinęło się rolnictwo?
- Abo panuje tu klimat wysokogórski
- Bbo z lessu powstają żyzne gleby
- Cbo są tu złoża węgla kamiennego
- Dbo jest tu najwięcej jezior w Polsce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: bo z lessu powstają żyzne gleby – Żyzne gleby sprzyjają uprawom.
Najżyźniejsze gleby w Polsce to
- Aczarnoziemy
- Bgleby piaszczyste
- Cgleby górskie
- Dgleby bagienne
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: czarnoziemy – Czarnoziemy występują m.in. w okolicy Hrubieszowa.
Wąwóz lessowy powstaje, gdy
- Awiatr usypuje piasek
- Blądolód żłobi rynnę
- Cwoda deszczowa rozmywa less
- Dwoda rozpuszcza wapień
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: woda deszczowa rozmywa less – Less jest miękki i łatwo go rozmyć.
Korzeniowy Dół w Kazimierzu Dolnym to przykład
- Ajeziora rynnowego
- Bjaskini krasowej
- Cwydmy śródlądowej
- Dwąwozu lessowego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wąwozu lessowego – Na jego stromych ścianach widać odsłonięte korzenie drzew.
Który sposób chroni glebę przed erozją na stoku?
- Azostawienie gołej ziemi na zimę
- Bwycięcie drzew i krzewów
- Corka w poprzek stoku
- Dorka z góry na dół stoku
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: orka w poprzek stoku – Bruzdy w poprzek stoku zatrzymują spływającą wodę.
Którą roślinę uprawia się na Lubelszczyźnie, bo jest potrzebna do produkcji piwa?
- Abawełnę
- Bchmiel
- Clen
- Dryż
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: chmiel – Chmiel to jedna z typowych upraw Lubelszczyzny.
Krajobraz Wyżyny Lubelskiej to przede wszystkim krajobraz
- Awysokogórski
- Brolniczy
- Cnadmorski
- Dwielkomiejski
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rolniczy – Przeważają w nim pola uprawne.
Cały dział „Krajobrazy Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.