1Rozwój prosty i złożony
- Rozwój prosty (bez przeobrażenia): młode jest podobne do dorosłego, tylko mniejsze, i po prostu rośnie. Tak rozwijają się ssaki, ptaki i gady.
- Rozwój złożony (z przeobrażeniem): z jaja wychodzi larwa, która różni się od postaci dorosłej i musi się przeobrazić.
2Przeobrażenie owadów i płazów
- Przeobrażenie zupełne: jajo → larwa → poczwarka → postać dorosła. Np. motyl (jego larwa to gąsienica), biedronka, pszczoła. W poczwarce larwa przebudowuje całe ciało.
- Przeobrażenie niezupełne: jajo → larwa (bez skrzydeł, często podobna do dorosłego) → postać dorosła, bez poczwarki. Np. konik polny, ważka (jej larwa żyje w wodzie i wygląda inaczej niż dorosła ważka).
- Płazy: ze skrzeku (jaj żaby) wylęgają się kijanki – żyją w wodzie, mają ogon i oddychają skrzelami. Potem wyrastają im nogi, znika ogon i rozwijają się płuca – powstaje żaba, która może wyjść na ląd.
Poczwarka występuje tylko w przeobrażeniu zupełnym.
„gąsienica to osobny gatunek zwierzęcia” – gąsienica to larwa motyla.
Jaka jest kolejność stadiów w przeobrażeniu zupełnym?
Z jaja wychodzi larwa, która zmienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi postać dorosła.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Jaja w wodzie i na lądzie
| zwierzęta | gdzie składają jaja | osłonka | liczba jaj |
|---|---|---|---|
| ryby i płazy | w wodzie | tylko cienka, miękka osłonka; u płazów galareta | bardzo dużo (setki, tysiące) |
| gady | na lądzie | miękka, skórzasta osłonka | kilka do kilkunastu |
| ptaki | na lądzie, w gnieździe | twarda wapienna skorupka | zwykle kilka |
- Jajo ptaka ma skorupkę z drobnymi porami, białko (chroni zarodek i daje mu wodę), żółtko (zapas pokarmu) i komorę powietrzną.
- Jaja składane na lądzie muszą mieć osłonki, bo inaczej by wyschły.
- W wodzie jajom nie grozi wyschnięcie, ale wiele z nich zjadają inne zwierzęta – dlatego ryby i płazy składają ich tak dużo.
Im mniej ochrony mają jaja i młode, tym więcej jaj składa zwierzę.
✎Ściąga: Cykle życiowe zwierząt
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Poczwarka występuje tylko w przeobrażeniu zupełnym.
- Im mniej ochrony mają jaja i młode, tym więcej jaj składa zwierzę.
- Rozwój prosty (bez przeobrażenia): młode jest podobne do dorosłego, tylko mniejsze, i po prostu rośnie. Tak rozwijają się ssaki, ptaki i gady.
- Rozwój złożony (z przeobrażeniem): z jaja wychodzi larwa, która różni się od postaci dorosłej i musi się przeobrazić.
- Przeobrażenie zupełne: jajo → larwa → poczwarka → postać dorosła. Np. motyl (jego larwa to gąsienica), biedronka, pszczoła. W poczwarce larwa przebudowuje całe ciało.
- Przeobrażenie niezupełne: jajo → larwa (bez skrzydeł, często podobna do dorosłego) → postać dorosła, bez poczwarki. Np. konik polny, ważka (jej larwa żyje w wodzie i wygląda inaczej niż dorosła ważka).
- Płazy: ze skrzeku (jaj żaby) wylęgają się kijanki – żyją w wodzie, mają ogon i oddychają skrzelami. Potem wyrastają im nogi, znika ogon i rozwijają się płuca – powstaje żaba, która może wyjść na ląd.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Który owad przechodzi przeobrażenie zupełne?
- Apasikonik
- Bbiedronka
- Ckonik polny
- Dważka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: biedronka – Biedronka ma stadium poczwarki, a pozostałe owady nie.
Jaka jest kolejność stadiów w przeobrażeniu zupełnym?
- Ajajo → larwa → postać dorosła → poczwarka
- Blarwa → jajo → poczwarka → postać dorosła
- Cjajo → larwa → poczwarka → postać dorosła
- Djajo → poczwarka → larwa → postać dorosła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jajo → larwa → poczwarka → postać dorosła – Z jaja wychodzi larwa, która zmienia się w poczwarkę, a z niej wychodzi postać dorosła.
Czym przeobrażenie niezupełne różni się od zupełnego?
- Anie ma w nim stadium poczwarki
- Bnie ma w nim stadium jaja
- Cwystępuje tylko u płazów
- Dnie ma w nim stadium larwy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: nie ma w nim stadium poczwarki – W przeobrażeniu niezupełnym larwa od razu zmienia się w postać dorosłą.
Czym oddycha kijanka?
- Apłucami
- Bworkami powietrznymi
- Cskrzelami
- Dtylko przez skórę ogona
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: skrzelami – Kijanka żyje w wodzie i oddycha skrzelami, a płuca rozwijają się później.
Które zwierzę rozwija się bez przeobrażenia?
- Apszczoła miodna
- Bmotyl cytrynek
- Cżaba trawna
- Djaszczurka zwinka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: jaszczurka zwinka – Młoda jaszczurka wygląda jak dorosła, tylko jest mniejsza.
Do czego służy żółtko w jaju ptaka?
- Aprzykleja jajo do gniazda
- Bchroni jajo przed stłuczeniem
- Cjest zapasem pokarmu dla zarodka
- Ddostarcza zarodkowi powietrza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jest zapasem pokarmu dla zarodka – Żółtko odżywia rozwijający się zarodek.
Dlaczego jaja gadów i ptaków mają osłonki?
- Apozwalają zarodkom oddychać skrzelami
- Bpozwalają im unosić się na wodzie
- Csprawiają, że larwy szybciej rosną
- Dchronią je przed wyschnięciem na lądzie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: chronią je przed wyschnięciem na lądzie – Jaja składane na lądzie bez osłonki szybko by wyschły.
Dlaczego żaba składa tak dużo jaj?
- Ajej jaja mają twardą skorupkę
- Bwiele jaj i kijanek zostaje zjedzonych
- Cz jednego jaja wylęga się kilka kijanek
- Dżaba wysiaduje jaja w gnieździe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wiele jaj i kijanek zostaje zjedzonych – Duża liczba jaj sprawia, że część młodych przeżyje mimo drapieżników.
Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.