Czym Sudety różnią się od Tatr?

są niższe i mają zaokrąglone szczyty

są młodsze i mają skaliste turnie

należą do Karpat, tak jak Bieszczady

są wyższe i mają ostre szczyty

Turysta w Tatrach zobaczył kwitnącą goryczkę. Co powinien zrobić?

zrobić zdjęcie i zostawić roślinę

wykopać ją i posadzić w ogrodzie

Polskie góry i ich mieszkańcy – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Przyroda · Organizmy i ekosystemyklasa 5 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/5/przyroda/polskie-gory-i-ich-mieszkancy/

Polskie góry i ich mieszkańcy

Dowiesz się, czym różnią się Sudety od Tatr, jak zmienia się roślinność wraz z wysokością i jak chronimy przyrodę gór.

1Polskie góry

Sudety to góry stare, niższe, o łagodnych, zaokrąglonych szczytach. Najwyższa jest Śnieżka (1603 m n.p.m.) w Karkonoszach.
Karpaty są młodsze. Ich najwyższą częścią są Tatry – wysokie, o ostrych, skalistych szczytach z granitu i wapienia. Tu leży najwyższy szczyt Polski – Rysy (2499 m n.p.m.).
W Bieszczadach (też Karpaty) powyżej lasu rozciągają się trawiaste połoniny.
Im wyżej, tym zimniej (ok. 0,6 °C mniej na każde 100 m) i silniej wieje wiatr.

Porównanie wysokości szczytów: Rysy, Śnieżka, Tarnica.

2Piętra roślinności w Tatrach

piętro	wysokość (ok.)	co rośnie
pogórze	do 700 m n.p.m.	pola, łąki, wsie
regiel dolny	700–1250 m	las mieszany: buk, jodła, świerk
regiel górny	1250–1550 m	las świerkowy
piętro kosodrzewiny	1550–1800 m	zarośla kosodrzewiny
hale	1800–2300 m	niskie trawy i kwiaty
turnie	powyżej 2300 m	skały, mchy, porosty

Piętra roślinności w Tatrach.

Zapamiętaj

Wraz z wysokością spada temperatura, dlatego roślinność zmienia się piętrami.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki jest najwyższy szczyt Polski?

3Mieszkańcy gór

Kosodrzewina to niska sosna o giętkich gałęziach, które nie łamią się pod śniegiem. Limba to sosna odporna na mróz.
Szarotka jest gęsto owłosiona – włoski chronią ją przed zimnem i wiatrem. Wiele roślin, np. goryczki, rośnie nisko, często w poduszkach przy ziemi.
Kozica sprawnie skacze po skałach dzięki twardym racicom. Świstak żyje w norach i zimą hibernuje.
Zwierzęta gór, np. niedźwiedź brunatny i orzeł przedni, mają gęstą sierść lub upierzenie.

4Ochrona przyrody gór

Góry chronią m.in. parki narodowe: Tatrzański, Karkonoski, Bieszczadzki, Pieniński, Gorczański, Babiogórski, Magurski i Gór Stołowych.
Na szlaku: nie schodzimy ze szlaku, nie zrywamy roślin, nie dokarmiamy zwierząt, nie hałasujemy i nie śmiecimy.

Uwaga na błąd

„Śnieżka to najwyższy szczyt Polski” – najwyższe są Rysy w Tatrach (2499 m n.p.m.).

Sprawdź, czy rozumiesz

Które tatrzańskie zwierzę zimą hibernuje w norze?

✎Ściąga: Polskie góry i ich mieszkańcy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wraz z wysokością spada temperatura, dlatego roślinność zmienia się piętrami.
Sudety to góry stare, niższe, o łagodnych, zaokrąglonych szczytach. Najwyższa jest Śnieżka (1603 m n.p.m.) w Karkonoszach.
Karpaty są młodsze. Ich najwyższą częścią są Tatry – wysokie, o ostrych, skalistych szczytach z granitu i wapienia. Tu leży najwyższy szczyt Polski – Rysy (2499 m n.p.m.).
Kosodrzewina to niska sosna o giętkich gałęziach, które nie łamią się pod śniegiem. Limba to sosna odporna na mróz.
Szarotka jest gęsto owłosiona – włoski chronią ją przed zimnem i wiatrem. Wiele roślin, np. goryczki, rośnie nisko, często w poduszkach przy ziemi.
Kozica sprawnie skacze po skałach dzięki twardym racicom. Świstak żyje w norach i zimą hibernuje.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jaki jest najwyższy szczyt Polski?
1. ABabia Góra
2. BRysy
3. CTarnica
4. DŚnieżka
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Rysy – Rysy w Tatrach mają 2499 m n.p.m.
Czym Sudety różnią się od Tatr?
1. Asą młodsze i mają skaliste turnie
2. Bnależą do Karpat, tak jak Bieszczady
3. Csą niższe i mają zaokrąglone szczyty
4. Dsą wyższe i mają ostre szczyty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: są niższe i mają zaokrąglone szczyty – Sudety to stare góry, dlatego są niższe i łagodniejsze.
Które piętro roślinności leży tuż nad reglem górnym?
1. Aregiel dolny
2. Bhale
3. Cpiętro kosodrzewiny
4. Dturnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: piętro kosodrzewiny – Nad lasem świerkowym regla górnego rosną zarośla kosodrzewiny.
Co dzieje się z temperaturą powietrza, gdy wchodzimy wyżej w góry?
1. Azwykle rośnie
2. Bzwykle spada
3. Czmienia się tylko w nocy
4. Dwcale się nie zmienia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zwykle spada – Na każde 100 m wysokości robi się chłodniej o ok. 0,6 °C.
Co chroni szarotkę przed zimnem i wiatrem?
1. Akwitnienie tylko zimą
2. Bduże, cienkie liście
3. Cwysoka, sztywna łodyga
4. Dgęste owłosienie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gęste owłosienie – Włoski zatrzymują ciepło i osłaniają roślinę.
Które tatrzańskie zwierzę zimą hibernuje w norze?
1. Akozica
2. Bświstak
3. Cniedźwiedź brunatny
4. Dorzeł przedni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: świstak – Świstak przesypia zimę w norze głębokim snem zimowym.
Jakie przystosowanie pomaga kozicy żyć w Tatrach?
1. Abudowanie gniazd na drzewach
2. Błowienie ryb w potokach
3. Csprawne skakanie po skałach
4. Dzimowe odrętwienie w norze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: sprawne skakanie po skałach – Kozica ma twarde racice i pewnie porusza się po stromych skałach.
Turysta w Tatrach zobaczył kwitnącą goryczkę. Co powinien zrobić?
1. Azrobić zdjęcie i zostawić roślinę
2. Bwykopać ją i posadzić w ogrodzie
3. Czerwać tylko jeden kwiat
4. Dzerwać ją na pamiątkę
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zrobić zdjęcie i zostawić roślinę – W parku narodowym nie zrywamy roślin.

Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki