1Zwierzęta stałocieplne
- Stałocieplne są ptaki i ssaki, także człowiek. Mają stałą temperaturę ciała, niezależną od otoczenia – człowiek ok. 36,6 °C.
- Ciepło wytwarzają z pokarmu, dlatego potrzebują dużo jedzenia, zwłaszcza zimą.
- Przed zimnem chronią je sierść, pióra i warstwa tłuszczu.
- Przed przegrzaniem: człowiek się poci, pies zieje (szybko oddycha z wysuniętym językiem), zwierzęta szukają cienia.
2Zwierzęta zmiennocieplne
- Zmiennocieplne są ryby, płazy, gady i bezkręgowce. Ich temperatura ciała zależy od otoczenia.
- W cieple są szybkie, w chłodzie – powolne. Jaszczurka rano wygrzewa się na słońcu, zanim zacznie polować.
- Zimą zapadają w odrętwienie (więcej w temacie o zimie).
Stałocieplne: ptaki i ssaki. Zmiennocieplne: ryby, płazy, gady i bezkręgowce.
„zmiennocieplne mają zawsze zimne ciało” – jaszczurka nagrzana na słońcu jest ciepła; jej temperatura po prostu zmienia się razem z otoczeniem.
Dlaczego jaszczurka rano wygrzewa się na kamieniu?
Jaszczurka jest zmiennocieplna i potrzebuje ciepła z zewnątrz.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Doświadczenie: temperatura po wysiłku
- Mierzymy temperaturę ciała termometrem, potem przez kilka minut robimy przysiady i mierzymy ponownie.
- Wynik: po wysiłku temperatura jest trochę wyższa, skóra się czerwieni, pojawia się pot.
- Wniosek: pracujące mięśnie wytwarzają dużo ciepła. Pot paruje ze skóry i ją chłodzi, dzięki czemu temperatura wraca do normy.
4Udar cieplny i odwodnienie
- Odwodnienie to utrata zbyt dużej ilości wody. Objawy: pragnienie, suche usta, ciemny mocz, osłabienie, ból głowy.
- Udar cieplny to groźne przegrzanie organizmu. Objawy: ból i zawroty głowy, nudności, czerwona, gorąca skóra, silne osłabienie.
- Zapobieganie: pij wodę, noś nakrycie głowy, przebywaj w cieniu, unikaj wysiłku w upalne południe.
- Pomoc: zawołaj dorosłego, przenieś osobę w chłodne miejsce, schładzaj ją mokrymi ręcznikami, a jeśli jest przytomna – podawaj wodę małymi łykami. Przy objawach udaru cieplnego dzwoń pod 112.
Przy udarze cieplnym najważniejsze są szybkie schłodzenie i wezwanie pomocy – numer 112.
Który zestaw objawów może wskazywać na udar cieplny?
Udar cieplny to przegrzanie, więc skóra jest gorąca i czerwona.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Zwierzęta stałocieplne i zmiennocieplne
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Stałocieplne: ptaki i ssaki. Zmiennocieplne: ryby, płazy, gady i bezkręgowce.
- Przy udarze cieplnym najważniejsze są szybkie schłodzenie i wezwanie pomocy – numer 112.
- Stałocieplne są ptaki i ssaki, także człowiek. Mają stałą temperaturę ciała, niezależną od otoczenia – człowiek ok. 36,6 °C.
- Zmiennocieplne są ryby, płazy, gady i bezkręgowce. Ich temperatura ciała zależy od otoczenia.
- Odwodnienie to utrata zbyt dużej ilości wody. Objawy: pragnienie, suche usta, ciemny mocz, osłabienie, ból głowy.
- Udar cieplny to groźne przegrzanie organizmu. Objawy: ból i zawroty głowy, nudności, czerwona, gorąca skóra, silne osłabienie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które zwierzęta są stałocieplne?
- Aryby i płazy
- Bptaki i ssaki
- Cpłazy i ssaki
- Dgady i ptaki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: ptaki i ssaki – Tylko ptaki i ssaki utrzymują stałą temperaturę ciała.
Jaka jest prawidłowa temperatura ciała zdrowego człowieka?
- Aok. 36,6 °C
- Bok. 41,0 °C
- Cok. 39,8 °C
- Dok. 32,5 °C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ok. 36,6 °C – Temperatura zdrowego człowieka wynosi ok. 36,6 °C.
Dlaczego jaszczurka rano wygrzewa się na kamieniu?
- Ajej ciało ogrzewa się od otoczenia
- Bsuszy skórę po kąpieli w stawie
- Cczeka, aż strawi zjedzony pokarm
- Dchce ochłodzić ciało po nocy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: jej ciało ogrzewa się od otoczenia – Jaszczurka jest zmiennocieplna i potrzebuje ciepła z zewnątrz.
Jak chłodzi się pies w upalny dzień?
- Apoci się całą skórą
- Bstroszy sierść na grzbiecie
- Czapada w odrętwienie
- Dzieje z wysuniętym językiem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zieje z wysuniętym językiem – Pies oddaje ciepło, szybko oddychając z wysuniętym językiem.
Tomek zmierzył temperaturę przed biegiem i po 5 minutach biegu. Co zauważył?
- Atemperatura trochę wzrosła
- Btemperatura spadła o kilka stopni
- Ctemperatura wcale się nie zmieniła
- Dtemperatura wzrosła do ok. 40 °C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: temperatura trochę wzrosła – Pracujące mięśnie wytwarzają ciepło, więc temperatura lekko rośnie.
Który zestaw objawów może wskazywać na udar cieplny?
- Azimne dłonie i gęsia skórka
- Bgorąca czerwona skóra, ból i zawroty głowy
- Ckatar, kaszel i drapanie w gardle
- Dswędząca wysypka i łzawienie oczu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: gorąca czerwona skóra, ból i zawroty głowy – Udar cieplny to przegrzanie, więc skóra jest gorąca i czerwona.
Kolega w upale ma ciemny mocz i silne pragnienie. Co mu najbardziej pomoże?
- Azjedzenie słonych chipsów
- Bbieganie w pełnym słońcu
- Cpicie wody w cieniu
- Dzdjęcie czapki na słońcu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: picie wody w cieniu – To objawy odwodnienia, więc trzeba uzupełnić wodę i schronić się przed słońcem.
Osoba z objawami udaru cieplnego traci przytomność. Co robimy?
- Adajemy jej gorącą herbatę
- Bdzwonimy pod 112 i schładzamy ją
- Czostawiamy ją, żeby odpoczęła
- Dokrywamy ją grubym kocem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dzwonimy pod 112 i schładzamy ją – To stan zagrożenia życia, więc wzywamy pomoc i obniżamy temperaturę ciała.
Cały dział „Organizmy i ekosystemy”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.