1Czym jest konwekcja
- Konwekcja to przenoszenie ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu.
- Ogrzana ciecz lub gaz staje się rzadsza (ma mniejszą gęstość) i unosi się, a chłodniejsza, gęstsza opada na jej miejsce.
- Tak powstaje krążenie powietrza lub wody – prąd konwekcyjny.
Ciepłe unosi się, zimne opada – tak w skrócie działa konwekcja.
2Badamy konwekcję
- Do akwarium z zimną wodą wstawiamy otwarty słoiczek z gorącą, zabarwioną wodą (pod opieką nauczyciela). Barwna smuga wznosi się ku górze.
- Papierowa spiralka nad grzejnikiem obraca się – porusza ją ciepłe powietrze. Tak samo wznosi się dym nad zgaszoną świeczką.
- Model chmury: słoik z gorącą wodą przykrywamy talerzykiem z lodem. Para unosi się, ochładza i skrapla w mgiełkę i krople.
3Konwekcja w atmosferze
- Nad cieplejszym miejscem powietrze się wznosi, a z chłodniejszych napływa nowe – tak powstaje wiatr.
- Bryza morska (w dzień): ląd nagrzewa się szybciej niż woda, więc wiatr wieje znad morza na ląd. Bryza lądowa (w nocy): ląd szybciej stygnie, wiatr wieje nad morze.
- Wznoszące się wilgotne powietrze ochładza się, a para skrapla w chmury kłębiaste; przy silnych prądach rosną chmury burzowe.
- Bociany i myszołowy szybują w kominach termicznych – słupach wznoszącego się ciepłego powietrza.
Do zimnej wody wstawiono słoiczek z gorącą, zabarwioną wodą. Co zaobserwowano?
Ciepła woda ma mniejszą gęstość niż zimna, więc się unosi.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
4Konwekcja w domu
- Kaloryfer montuje się nisko, często pod oknem: ogrzane powietrze unosi się, a chłodne opada i znów się ogrzewa. Tak samo działa ogrzewanie podłogowe.
- Klimatyzator wiesza się wysoko – ochłodzone powietrze opada.
- W garnku woda ogrzewa się od dna i krąży, więc nagrzewa się cała.
5Trzy sposoby przekazywania ciepła
| sposób | jak przekazywane jest ciepło | przykład |
|---|---|---|
| przewodzenie (kl. 5) | przez kontakt, głównie w ciałach stałych | łyżeczka w gorącej herbacie |
| konwekcja | przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu | krążenie powietrza od kaloryfera |
| promieniowanie | bez udziału substancji, także przez próżnię | ciepło Słońca i ogniska |
„ciepło zawsze płynie w górę”
W górę unosi się ogrzany gaz lub ciecz, a przewodzenie i promieniowanie działają we wszystkich kierunkach.
Dlaczego kaloryfer montuje się nisko, często pod oknem?
Prąd konwekcyjny rozprowadza ciepło od kaloryfera po całym pomieszczeniu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Konwekcja
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Ciepłe unosi się, zimne opada – tak w skrócie działa konwekcja.
- Konwekcja to przenoszenie ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu.
- Bryza morska (w dzień): ląd nagrzewa się szybciej niż woda, więc wiatr wieje znad morza na ląd. Bryza lądowa (w nocy): ląd szybciej stygnie, wiatr wieje nad morze.
- Kaloryfer montuje się nisko, często pod oknem: ogrzane powietrze unosi się, a chłodne opada i znów się ogrzewa. Tak samo działa ogrzewanie podłogowe.
- Klimatyzator wiesza się wysoko – ochłodzone powietrze opada.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest konwekcja?
- Azamianą cieczy w gaz podczas ogrzewania
- Bprzenoszeniem ciepła bez udziału substancji
- Cprzenoszeniem ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu
- Dprzenoszeniem ciepła przez kontakt ciał stałych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przenoszeniem ciepła przez ruch ogrzanej cieczy lub gazu – W konwekcji ciepło „wędruje” razem z poruszającą się cieczą lub gazem.
Dlaczego ogrzane powietrze unosi się?
- Aprzyciąga je Słońce
- Bzawiera więcej tlenu
- Cjest rzadsze, ma mniejszą gęstość
- Djest gęstsze od zimnego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jest rzadsze, ma mniejszą gęstość – Ogrzane powietrze rozszerza się, więc 1 cm³ ma mniejszą masę niż zimne powietrze.
Jest słoneczny letni dzień nad morzem. W którą stronę wieje bryza?
- Aznad morza na ląd
- Bprosto w górę nad plażą
- Cwzdłuż brzegu na wschód
- Dz lądu nad morze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: znad morza na ląd – Ląd nagrzewa się szybciej, powietrze nad nim się wznosi, a znad morza napływa chłodniejsze.
Do zimnej wody wstawiono słoiczek z gorącą, zabarwioną wodą. Co zaobserwowano?
- Abarwnik pozostał w słoiczku
- Bbarwna woda zamarzła w zimnej wodzie
- Cbarwna smuga uniosła się ku powierzchni
- Dbarwna smuga opadła na dno akwarium
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: barwna smuga uniosła się ku powierzchni – Ciepła woda ma mniejszą gęstość niż zimna, więc się unosi.
Dlaczego kaloryfer montuje się nisko, często pod oknem?
- Aprzy podłodze łatwiej podłączyć prąd
- Bciepłe powietrze opada na podłogę
- Cciepło najlepiej przewodzi szyba w oknie
- Dogrzane powietrze unosi się i krąży po całym pokoju
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ogrzane powietrze unosi się i krąży po całym pokoju – Prąd konwekcyjny rozprowadza ciepło od kaloryfera po całym pomieszczeniu.
Gdzie najlepiej zamontować klimatyzator chłodzący pokój?
- Apod oknem obok kaloryfera
- Btuż przy podłodze
- Cwysoko na ścianie
- Dw piwnicy pod pokojem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wysoko na ścianie – Chłodne powietrze opada, więc z góry miesza się z powietrzem w całym pokoju.
Jak bocian wznosi się wysoko, prawie nie machając skrzydłami?
- Akorzysta z przyciągania magnetycznego Ziemi
- Bkrąży w kominie termicznym z ciepłym powietrzem
- Cleci zawsze z bryzą lądową
- Dopada razem z zimnym powietrzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: krąży w kominie termicznym z ciepłym powietrzem – Wznoszące się ciepłe powietrze unosi szybującego ptaka.
W jaki sposób ciepło Słońca dociera do Ziemi?
- Aprzez promieniowanie
- Bprzez przewodzenie
- Cprzez konwekcję
- Dprzez parowanie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: przez promieniowanie – Między Słońcem a Ziemią jest próżnia, a promieniowanie nie potrzebuje substancji.
Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.