1Skąd prąd w gniazdku?
- W większości elektrowni para, woda lub wiatr obracają turbinę, a połączona z nią prądnica wytwarza prąd.
| elektrownia | źródło energii | przykład w Polsce |
|---|---|---|
| węglowa | węgiel kamienny lub brunatny | Bełchatów – największa w Polsce |
| gazowa | gaz ziemny | nowe bloki zamiast węglowych |
| wodna | płynąca woda | zapora w Solinie |
| wiatrowa | wiatr (ląd i morze) | Baltic Power – pierwsza polska farma na Bałtyku (prąd od 2026 r.) |
| słoneczna (fotowoltaika) | światło Słońca zamieniane wprost na prąd | panele na dachach – bardzo szybki rozwój |
| na biomasę i biogaz | drewno, słoma, odpady | biogazownie rolnicze |
| jądrowa | uran | Lubiatowo-Kopalino na Pomorzu – 1. blok ok. 2036 r. |
2Źródła odnawialne i nieodnawialne
- Odnawialne źródła energii (OZE) się nie wyczerpują: Słońce, wiatr, woda, biomasa, ciepło Ziemi. Nieodnawialne (węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, uran) kiedyś się skończą.
| źródła | zalety | wady |
|---|---|---|
| OZE | nie wyczerpują się, prawie bez CO₂ i pyłów | zależą od pogody, potrzebne magazyny energii |
| paliwa kopalne | prąd niezależny od pogody | dużo CO₂ i pyłów, kopalnie niszczą krajobraz |
| energia jądrowa | niezależna od pogody, mało CO₂ | droga i długa budowa, odpady promieniotwórcze |
„OZE to tylko wiatraki i panele”
Do OZE należą też elektrownie wodne, biomasa, biogaz i ciepło Ziemi.
Gdzie ma powstać pierwsza polska elektrownia jądrowa?
Pierwsza polska elektrownia jądrowa ma powstać w gminie Choczewo na Pomorzu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Polska na tle Europy
- W 2025 r. w Polsce ok. 52% prądu pochodziło z węgla, ok. 31% z OZE (głównie wiatr i Słońce), a ok. 14% z gazu.
| kraj | główne źródło prądu (ok. 2025 r.) |
|---|---|
| Francja | energia jądrowa – ok. 68% |
| Norwegia | elektrownie wodne – prawie 90% |
| Dania | wiatr – ok. 60% |
| Niemcy | OZE – ok. 56%, najwięcej z wiatru |
4Zrównoważony rozwój i oszczędzanie
- Zrównoważony rozwój to zaspokajanie dzisiejszych potrzeb bez odbierania szans przyszłym pokoleniom.
- W domu: wyłączaj urządzenia zamiast trybu czuwania (stand-by), używaj żarówek LED, włączaj pełną pralkę, wybieraj urządzenia o dobrej klasie energetycznej, nie otwieraj długo lodówki, bierz krótszy prysznic.
Najtańsza i najczystsza energia to ta, której nie zużyjemy.
Czym jest zrównoważony rozwój?
Zrównoważony rozwój łączy dbanie o ludzi, gospodarkę i przyrodę dziś i w przyszłości.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Energia elektryczna i odnawialne źródła energii
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Najtańsza i najczystsza energia to ta, której nie zużyjemy.
- Odnawialne źródła energii (OZE) się nie wyczerpują: Słońce, wiatr, woda, biomasa, ciepło Ziemi. Nieodnawialne (węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny, uran) kiedyś się skończą.
- Zrównoważony rozwój to zaspokajanie dzisiejszych potrzeb bez odbierania szans przyszłym pokoleniom.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Które źródło energii jest odnawialne?
- Agaz ziemny
- Buran
- Cwiatr
- Dwęgiel brunatny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wiatr – Wiatr się nie wyczerpie, a zasoby paliw kopalnych i uranu kiedyś się skończą.
Z jakiego paliwa korzysta Elektrownia Bełchatów?
- Az gazu ziemnego
- Bz węgla brunatnego
- Cz uranu
- Dz biomasy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z węgla brunatnego – Bełchatów to największa polska elektrownia na węgiel brunatny z pobliskiej kopalni odkrywkowej.
Jaka jest najważniejsza wada elektrowni słonecznych i wiatrowych?
- Aprodukcja zależy od pogody i pory dnia
- Bwytwarzają odpady promieniotwórcze
- Cich paliwo szybko się wyczerpuje
- Dwytwarzają dużo dwutlenku węgla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: produkcja zależy od pogody i pory dnia – Gdy nie świeci Słońce i nie wieje wiatr, potrzebne są inne źródła lub magazyny energii.
W którym kraju większość prądu pochodzi z elektrowni jądrowych?
- ANorwegia
- BDania
- CPolska
- DFrancja
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Francja – We Francji ok. 68% prądu pochodzi z elektrowni jądrowych.
Według danych za 2025 r. skąd pochodziło najwięcej prądu w Polsce?
- Az elektrowni wodnych
- Bz gazu ziemnego
- Cz elektrowni jądrowych
- Dz węgla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z węgla – Węgiel dał ok. 52% prądu, choć jego udział szybko maleje.
Gdzie ma powstać pierwsza polska elektrownia jądrowa?
- Aw Bieszczadach koło Soliny
- Bna Górnym Śląsku
- Cna Pomorzu (Lubiatowo-Kopalino)
- Dw Bełchatowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: na Pomorzu (Lubiatowo-Kopalino) – Pierwsza polska elektrownia jądrowa ma powstać w gminie Choczewo na Pomorzu.
Czym jest zrównoważony rozwój?
- Aprodukcją energii tylko w elektrowniach wodnych
- Bbudowaniem jak największej liczby elektrowni węglowych
- Ccałkowitą rezygnacją z korzystania z prądu
- Dzaspokajaniem potrzeb bez odbierania szans przyszłym pokoleniom
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zaspokajaniem potrzeb bez odbierania szans przyszłym pokoleniom – Zrównoważony rozwój łączy dbanie o ludzi, gospodarkę i przyrodę dziś i w przyszłości.
Które zachowanie pozwala oszczędzać energię w domu?
- Azostawianie zapalonego światła w pustym pokoju
- Bwłączanie pralki z kilkoma skarpetkami
- Cdługie stanie przy otwartej lodówce
- Dwyłączanie telewizora zamiast trybu czuwania
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wyłączanie telewizora zamiast trybu czuwania – Urządzenia w trybie stand-by cały czas pobierają prąd.
Cały dział „Człowiek w środowisku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.