1Czym jest strefa krajobrazowa
- Strefa krajobrazowa to duży obszar o podobnym klimacie, roślinności, glebach i świecie zwierząt.
- Strefy układają się pasami (równoleżnikowo), bo zależą od nasłonecznienia i opadów.
Im bliżej równika, tym cieplej, a o tym, czy rośnie las, sawanna czy pustynia, decyduje głównie ilość opadów.
2Wilgotny las równikowy
- Leży przy równiku (Amazonia, dorzecze Konga). Cały rok jest gorąco i wilgotno, deszcz pada prawie codziennie.
- Las ma kilka pięter. Do dna lasu dociera mało światła, więc liany pną się ku górze, a epifity (np. storczyki) rosną na gałęziach.
- Żyją tu małpy, papugi, jaguar i jaskrawe, trujące drzewołazy. Las wycina się pod plantacje i pastwiska.
Od czego przede wszystkim zależy układ stref krajobrazowych?
Strefy układają się pasami, bo nasłonecznienie zmienia się z szerokością geograficzną.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Sawanna
- Leży między lasem równikowym a pustynią. Rok dzieli się na porę deszczową i porę suchą.
- Rosną wysokie trawy i pojedyncze drzewa: baobab gromadzi wodę w grubym pniu, akacja ma parasolowatą koronę i kolce.
- Żyją tu stada słoni, żyraf, zebr i antylop oraz lwy. W porze suchej zwierzęta wędrują za wodą i trawą.
- Zagrożenia: pożary, kłusownictwo, zamiana w pola uprawne.
4Pustynia gorąca
- Np. Sahara: bardzo mało opadów, upalne dni (ponad 40 °C) i chłodne noce – duże dobowe różnice temperatur. Życie skupia się w oazach.
- Sukulenty (np. kaktusy w Ameryce) magazynują wodę w łodygach lub liściach; inne rośliny mają bardzo długie korzenie.
- Wielbłąd długo wytrzymuje bez wody, a jego szerokie stopy nie zapadają się w piasek. Fenek oddaje ciepło przez duże uszy. Wiele zwierząt żeruje nocą.
- Pustynnienie: nadmierny wypas i wycinka zamieniają suche tereny w pustynię.
| cecha | las równikowy | sawanna | pustynia gorąca |
|---|---|---|---|
| klimat | gorąco, deszczowo cały rok | pora deszczowa i sucha | bardzo sucho, chłodne noce |
| roślinność | gęsty, piętrowy las | trawy, pojedyncze drzewa | skąpa, sukulenty |
| zwierzęta | małpy, papugi, jaguar | słonie, żyrafy, lwy | wielbłąd, fenek |
„pustynia to zawsze piasek”
Większą część Sahary zajmują pustynie kamieniste i żwirowe.
Jak baobab przetrwa porę suchą?
Gruby pień baobabu jest magazynem wody.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Strefy krajobrazowe: od lasów równikowych do pustyń
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Im bliżej równika, tym cieplej, a o tym, czy rośnie las, sawanna czy pustynia, decyduje głównie ilość opadów.
- Strefa krajobrazowa to duży obszar o podobnym klimacie, roślinności, glebach i świecie zwierząt.
- Sukulenty (np. kaktusy w Ameryce) magazynują wodę w łodygach lub liściach; inne rośliny mają bardzo długie korzenie.
- Wielbłąd długo wytrzymuje bez wody, a jego szerokie stopy nie zapadają się w piasek. Fenek oddaje ciepło przez duże uszy. Wiele zwierząt żeruje nocą.
- Pustynnienie: nadmierny wypas i wycinka zamieniają suche tereny w pustynię.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Od czego przede wszystkim zależy układ stref krajobrazowych?
- Aod przebiegu granic państw
- Bod nasłonecznienia i ilości opadów
- Cod liczby mieszkańców
- Dod rodzaju skał pod glebą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: od nasłonecznienia i ilości opadów – Strefy układają się pasami, bo nasłonecznienie zmienia się z szerokością geograficzną.
Dlaczego w wilgotnym lesie równikowym liany pną się po drzewach?
- Achronią się przed pożarami runa
- Bszukają wody, której brakuje przy ziemi
- Cuciekają przed zimnem przy ziemi
- Ddocierają do światła w górnych piętrach lasu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: docierają do światła w górnych piętrach lasu – W gęstym lesie światło dociera głównie do koron drzew.
Która cecha opisuje klimat sawanny?
- Adługa mroźna zima
- Bprawie całkowity brak opadów
- Cdeszcz prawie codziennie przez cały rok
- Dpora deszczowa i pora sucha
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pora deszczowa i pora sucha – Na sawannie po porze deszczowej przychodzi długa pora sucha.
Jak baobab przetrwa porę suchą?
- Apobiera wodę z powietrza liśćmi
- Bpnie się po innych drzewach
- Crośnie wyłącznie w oazach
- Dgromadzi wodę w grubym pniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: gromadzi wodę w grubym pniu – Gruby pień baobabu jest magazynem wody.
W dzień na Saharze było 40 °C, a w nocy 10 °C. Co pokazuje ten przykład?
- Awpływ chłodnego lasu równikowego
- Bpoczątek pory deszczowej
- Ctypową zimę na sawannie
- Dduże dobowe różnice temperatur na pustyni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: duże dobowe różnice temperatur na pustyni – Suche powietrze bez chmur szybko się nagrzewa i szybko stygnie.
Do czego fenkowi służą duże uszy?
- Ado ochrony oczu przed piaskiem
- Bdo oddawania nadmiaru ciepła
- Cdo magazynowania wody
- Ddo odstraszania wielbłądów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: do oddawania nadmiaru ciepła – Przez duże uszy fenek pozbywa się ciepła, a przy okazji świetnie słyszy ofiary.
Co jest największym zagrożeniem dla Amazonii?
- Anadmierny wypas wielbłądów
- Btopnienie wiecznej zmarzliny
- Cwycinka lasu pod plantacje i pastwiska
- Dpustynnienie z powodu braku deszczu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wycinka lasu pod plantacje i pastwiska – Las równikowy wycina się, aby zdobyć drewno i miejsce pod uprawy i hodowlę.
Czym jest oaza?
- Amiejscem na pustyni z wodą i roślinnością
- Bnajwyższym piętrem lasu równikowego
- Cporą deszczową na sawannie
- Dwysoką wydmą na Saharze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: miejscem na pustyni z wodą i roślinnością – W oazie woda ze źródła lub studni pozwala żyć roślinom i ludziom.
Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.