1Co to jest różnorodność biologiczna?
- Różnorodność biologiczna (bioróżnorodność) to bogactwo życia: różnice między osobnikami jednego gatunku, liczba gatunków i rozmaitość ekosystemów.
- Jest ważna, bo ekosystem bogaty w gatunki jest stabilniejszy. Przyroda daje nam pokarm, leki, czystą wodę i powietrze, a owady zapylają uprawy.
2Skutki zmiany klimatu
- Przesuwanie zasięgów – gatunki ciepłolubne docierają dalej na północ i wyżej w góry. W Polsce coraz częściej spotyka się np. modliszkę zwyczajną i pająka tygrzyka paskowanego, a gatunki zimnolubne tracą miejsce do życia.
- Wcześniejsza wiosna – owady pojawiają się wcześniej, a ptaki wracające z Afryki mogą się rozminąć z największą ilością pokarmu dla piskląt.
- Susze i pożary niszczą lasy i wysuszają mokradła.
- W zbyt ciepłej wodzie dochodzi do bielenia raf koralowych. Topnieje lód morski, na którym niedźwiedź polarny poluje na foki.
Czym jest różnorodność biologiczna?
Bioróżnorodność obejmuje trzy poziomy: osobniki, gatunki i ekosystemy.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Działalność gospodarcza
- Wycinka lasów, osuszanie mokradeł, monokultury (ogromne pola jednej rośliny), nadmierne połowy ryb, zanieczyszczenia.
- Pestycydy – przyczyniają się do spadku liczby owadów, w tym zapylaczy.
- Gatunki inwazyjne – obce gatunki, które szybko się rozprzestrzeniają i wypierają rodzime, np. barszcz Sosnowskiego (parzy!), rak pręgowany, szop pracz.
- Gatunki zagrożone wyginięciem są wpisywane na Czerwoną Listę IUCN (Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody).
Utrata jednego gatunku może zaburzyć cały łańcuch pokarmowy – w przyrodzie wszystko jest ze sobą powiązane.
„ocieplenie wzbogaca przyrodę, bo przybywa gatunków z południa”
Nowe gatunki nie zastąpią ginących, a szybkie zmiany zaburzają ekosystemy.
4Co możemy zrobić?
- Chronić siedliska – lasy, łąki, mokradła (formy ochrony przyrody znasz z kl. 5).
- Zakładać łąki kwietne zamiast często koszonych trawników, wieszać budki lęgowe i domki dla owadów.
- Zmniejszać ślad węglowy: chodzić pieszo, jeździć rowerem, oszczędzać energię.
- Wybierać produkty z certyfikatami: FSC (drewno i papier z odpowiedzialnie prowadzonych lasów) i MSC (ryby i owoce morza ze zrównoważonych połowów).
Co uczeń może zrobić dla ochrony owadów zapylających?
Łąka kwietna daje owadom pokarm i schronienie.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Zmiana klimatu a różnorodność biologiczna
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Utrata jednego gatunku może zaburzyć cały łańcuch pokarmowy – w przyrodzie wszystko jest ze sobą powiązane.
- Różnorodność biologiczna (bioróżnorodność) to bogactwo życia: różnice między osobnikami jednego gatunku, liczba gatunków i rozmaitość ekosystemów.
- Przesuwanie zasięgów – gatunki ciepłolubne docierają dalej na północ i wyżej w góry. W Polsce coraz częściej spotyka się np. modliszkę zwyczajną i pająka tygrzyka paskowanego, a gatunki zimnolubne tracą miejsce do życia.
- Wcześniejsza wiosna – owady pojawiają się wcześniej, a ptaki wracające z Afryki mogą się rozminąć z największą ilością pokarmu dla piskląt.
- Susze i pożary niszczą lasy i wysuszają mokradła.
- Pestycydy – przyczyniają się do spadku liczby owadów, w tym zapylaczy.
- Gatunki inwazyjne – obce gatunki, które szybko się rozprzestrzeniają i wypierają rodzime, np. barszcz Sosnowskiego (parzy!), rak pręgowany, szop pracz.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym jest różnorodność biologiczna?
- Aliczbą zwierząt w ogrodzie zoologicznym
- Bliczbą roślin uprawnych na jednym polu
- Cróżnicami między klimatem gór i nizin
- Dbogactwem gatunków, ekosystemów i różnic między osobnikami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: bogactwem gatunków, ekosystemów i różnic między osobnikami – Bioróżnorodność obejmuje trzy poziomy: osobniki, gatunki i ekosystemy.
Jak zmiana klimatu wpływa na zasięgi gatunków w Europie?
- Aprzesuwają się na południe i niżej
- Bwszystkie zasięgi się powiększają
- Cprzesuwają się na północ i wyżej w góry
- Dzasięgi gatunków się nie zmieniają
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: przesuwają się na północ i wyżej w góry – Gatunki ciepłolubne docierają tam, gdzie wcześniej było dla nich za zimno.
Dlaczego wcześniejsza wiosna może zaszkodzić ptakom wracającym z Afryki?
- Adrzewa nie wypuszczają liści
- Bptaki nie znajdują drogi do gniazd
- Cpisklęta wykluwają się, gdy pokarmu jest już mniej
- Dptaki zamarzają podczas przelotu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: pisklęta wykluwają się, gdy pokarmu jest już mniej – Owady pojawiają się wcześniej, a ptaki wracają w stałym terminie.
Co dzieje się z rafami koralowymi w zbyt ciepłej wodzie?
- Aprzenoszą się na płytsze wody
- Bzmieniają kolor na czerwony
- Cbieleją i mogą obumierać
- Dszybciej rosną i się rozrastają
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: bieleją i mogą obumierać – Ciepła woda zaburza współżycie korali z glonami, które nadają im barwę.
Który gatunek jest w Polsce gatunkiem inwazyjnym?
- Ażubr
- Bbocian biały
- Cdąb szypułkowy
- Dbarszcz Sosnowskiego
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: barszcz Sosnowskiego – Barszcz Sosnowskiego sprowadzono z Kaukazu, a teraz wypiera rodzime rośliny i parzy.
Dlaczego monokultury zmniejszają różnorodność biologiczną?
- Ana dużym obszarze rośnie tylko jeden gatunek
- Bzwiększają liczbę zapylaczy
- Cwymagają sadzenia wielu gatunków drzew
- Dpowstają wyłącznie na mokradłach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: na dużym obszarze rośnie tylko jeden gatunek – Na polu jednej rośliny brakuje pokarmu i schronienia dla wielu gatunków.
Co oznacza certyfikat MSC na opakowaniu ryby?
- Arybę bez ości i skóry
- Brybę hodowaną wyłącznie w Polsce
- Crybę z połowów, które nie niszczą zasobów morza
- Drybę z dodatkiem witamin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: rybę z połowów, które nie niszczą zasobów morza – MSC przyznaje się rybołówstwu, które łowi z umiarem.
Co uczeń może zrobić dla ochrony owadów zapylających?
- Aczęsto kosić trawnik
- Bpryskać ogród pestycydami
- Cwyciąć krzewy w parku
- Dzasiać łąkę kwietną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: zasiać łąkę kwietną – Łąka kwietna daje owadom pokarm i schronienie.
Cały dział „Człowiek w środowisku”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.