Budowa, wzory i nazwy soli

ogarniam.edu.pl · Chemia · Soleklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/chemia/budowa-wzory-i-nazwy-soli/

Sól to związek metalu z resztą kwasową. Nauczysz się układać wzory soli z wartościowości i poprawnie je nazywać.

1Budowa soli

Sól zbudowana jest z kationów metalu (lub kationu amonu NH₄⁺) i anionów reszty kwasowej.
Sole to związki jonowe – w stanie stałym tworzą kryształy.

Zapamiętaj

Wzór ogólny soli: MₙRₘ (M – metal, R – reszta kwasowa)

n – liczba atomów metalu, m – liczba reszt kwasowych. Dobieramy je „na krzyż” z wartościowości (patrz niżej). Np. w Ca₃(PO₄)₂: M = Ca, n = 3, R = PO₄, m = 2.

2Nazwy soli

Nazwa = nazwa reszty kwasowej + nazwa metalu (z wartościowością, jeśli metal ma ich kilka).

Kwas	Nazwa soli	Przykład
HCl	chlorek	NaCl – chlorek sodu
H₂S	siarczek	Na₂S – siarczek sodu
HNO₃	azotan(V)	KNO₃ – azotan(V) potasu
H₂SO₃	siarczan(IV)	Na₂SO₃ – siarczan(IV) sodu
H₂SO₄	siarczan(VI)	CuSO₄ – siarczan(VI) miedzi(II)
H₂CO₃	węglan	CaCO₃ – węglan wapnia
H₃PO₄	fosforan(V)	Ca₃(PO₄)₂ – fosforan(V) wapnia

Sole kwasów beztlenowych mają końcówkę -ek, kwasów tlenowych -an.

Sprawdź, czy rozumiesz

Z jakich jonów zbudowana jest sól?

3Wzór soli krok po kroku

Fosforan(V) wapnia: wapń ma wartościowość II, reszta PO₄ – III.
Wartościowości zapisujemy „na krzyż”: przy Ca piszemy 3, przy PO₄ – 2.
Wynik: Ca₃(PO₄)₂; sprawdzenie: 3 · II = 6 i 2 · III = 6.
Resztę złożoną z kilku atomów bierzemy w nawias, gdy jest jej więcej niż jedna: Al₂(SO₄)₃, ale CaSO₄.

Zapamiętaj

Suma wartościowości metalu = suma wartościowości reszt kwasowych

Uwaga na błąd

Pisanie CaPO₄ albo Ca₃PO₄₂. Indeks reszty złożonej zawsze stoi za nawiasem: Ca₃(PO₄)₂.

✎Ściąga: Budowa, wzory i nazwy soli

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wzór ogólny soli: MₙRₘ (M – metal, R – reszta kwasowa)
Suma wartościowości metalu = suma wartościowości reszt kwasowych
Sól zbudowana jest z kationów metalu (lub kationu amonu NH₄⁺) i anionów reszty kwasowej.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Wzór fosforanu(V) wapnia to
1. ACaPO₄
2. BCa₂(PO₄)₃
3. CCa₃PO₄
4. DCa₃(PO₄)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Ca₃(PO₄)₂ – Ca(II) i PO₄(III) – na krzyż: Ca₃(PO₄)₂.
Na₂S to
1. Asiarczan(VI) sodu
2. Bsiarczek sodu
3. Csiarczan(IV) sodu
4. Dsodek siarki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: siarczek sodu – Sól kwasu siarkowodorowego to siarczek.
Jak nazywa się sól o wzorze FeCl₃?
1. Achlorek żelaza(III)
2. Btrichlorek żelaza(I)
3. Cchlorek żelaza(II)
4. Dchloran żelaza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: chlorek żelaza(III) – Trzy reszty Cl (I) wymagają żelaza o wartościowości III.
Wzór azotanu(V) glinu to
1. AAl(NO₃)₃
2. BAlNO₃
3. CAl₃NO₃
4. DAl(NO₃)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Al(NO₃)₃ – Glin (III) wiąże trzy jednowartościowe reszty NO₃.
Sole kwasu węglowego to
1. Awodorotlenki
2. Bwęglowodory
3. Cwęglany
4. Dwęgliki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: węglany – Np. CaCO₃ – węglan wapnia.
Z jakich jonów zbudowana jest sól?
1. Akationów metalu i anionów OH⁻
2. Bkationów metalu i anionów reszty kwasowej
3. Cwyłącznie z atomów niemetali
4. Dkationów wodoru i anionów reszty kwasowej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: kationów metalu i anionów reszty kwasowej – Kationy H⁺ i aniony reszty powstają z kwasu, a M i OH⁻ – z wodorotlenku.
Która sól to siarczan(VI) miedzi(II)?
1. ACu₂SO₄
2. BCuSO₃
3. CCuSO₄
4. DCuS
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: CuSO₄ – Miedź(II) i reszta SO₄ (II) łączą się w stosunku 1 : 1.
Która sól pochodzi od kwasu beztlenowego?
1. AKNO₃
2. BK₂CO₃
3. CK₂SO₄
4. DKCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: KCl – Chlorki są solami kwasu chlorowodorowego.

Cały dział „Sole”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki