Reakcje chemiczne i ich rodzaje

ogarniam.edu.pl · Chemia · Powtórzenie wiadomości z klasy 7klasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/chemia/reakcje-chemiczne-i-ich-rodzaje/

Powtórka z równań reakcji, prawa zachowania masy, typów reakcji oraz roli katalizatora i inhibitora.

1Równanie reakcji

Reakcja chemiczna – przemiana, w której z substratów (lewa strona równania) powstają nowe substancje – produkty (prawa strona).
Współczynniki stechiometryczne – liczby przed wzorami; mówią, ile cząsteczek lub atomów reaguje.
Uzgadnianie krok po kroku: Al + O₂ → Al₂O₃. Tlen: 2 i 3 → wspólna wielokrotność 6 → 3O₂ i 2Al₂O₃. Glin: po prawej 4 atomy → 4Al.

Zapamiętaj

4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃

2Prawa zachowania

Prawo zachowania masy: masa substratów = masa produktów. Przykład: 4 g wodoru + 32 g tlenu → 36 g wody.
Prawo zachowania energii: energia nie znika i nie powstaje, tylko zmienia formę (np. energia chemiczna → ciepło i światło).

Sprawdź, czy rozumiesz

Ile cząsteczek tlenu potrzeba w równaniu 2H₂ + _ O₂ → 2H₂O?

3Typy reakcji

Typ	Schemat	Przykład
synteza (łączenie)	A + B → AB	2H₂ + O₂ → 2H₂O
analiza (rozkład)	AB → A + B	2H₂O → 2H₂ + O₂
wymiana pojedyncza	A + BC → AC + B	Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu
wymiana podwójna	AB + CD → AD + CB	HCl + NaOH → NaCl + H₂O

4Energia i szybkość reakcji

Egzotermiczna (egzoenergetyczna) – wydziela ciepło, np. spalanie węgla, reakcja zobojętniania.
Endotermiczna (endoenergetyczna) – pochłania ciepło z otoczenia, często trzeba ją stale ogrzewać, np. rozkład węglanu wapnia: CaCO₃ → CaO + CO₂.
Katalizator – przyspiesza reakcję i się w niej nie zużywa, np. tlenek manganu(IV) w rozkładzie wody utlenionej: 2H₂O₂ → 2H₂O + O₂.
Inhibitor – spowalnia reakcję, np. inhibitory korozji, przeciwutleniacze w żywności.

Uwaga na błąd

Zmienianie indeksów zamiast współczynników. Zamiana H₂O na H₂O₂ tworzy inną substancję – uzgadniamy tylko liczbami przed wzorami.

Sprawdź, czy rozumiesz

Katalizator to substancja, która

✎Ściąga: Reakcje chemiczne i ich rodzaje

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃
Reakcja chemiczna – przemiana, w której z substratów (lewa strona równania) powstają nowe substancje – produkty (prawa strona).
Współczynniki stechiometryczne – liczby przed wzorami; mówią, ile cząsteczek lub atomów reaguje.
Uzgadnianie krok po kroku: Al + O₂ → Al₂O₃. Tlen: 2 i 3 → wspólna wielokrotność 6 → 3O₂ i 2Al₂O₃. Glin: po prawej 4 atomy → 4Al.
Prawo zachowania masy: masa substratów = masa produktów. Przykład: 4 g wodoru + 32 g tlenu → 36 g wody.
Prawo zachowania energii: energia nie znika i nie powstaje, tylko zmienia formę (np. energia chemiczna → ciepło i światło).
Egzotermiczna (egzoenergetyczna) – wydziela ciepło, np. spalanie węgla, reakcja zobojętniania.
Endotermiczna (endoenergetyczna) – pochłania ciepło z otoczenia, często trzeba ją stale ogrzewać, np. rozkład węglanu wapnia: CaCO₃ → CaO + CO₂.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Jak poprawnie uzgodnić równanie Al + O₂ → Al₂O₃?
1. A4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃
2. B2Al + 3O₂ → Al₂O₃
3. C4Al + O₂ → 2Al₂O₃
4. DAl + O₃ → Al₂O₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: 4Al + 3O₂ → 2Al₂O₃ – Po obu stronach są 4 atomy glinu i 6 atomów tlenu.
Reakcja CaCO₃ → CaO + CO₂ to
1. Aanaliza
2. Bsynteza
3. Cwymiana podwójna
4. Dwymiana pojedyncza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: analiza – Z jednego substratu powstają dwa produkty.
Spalono 12 g węgla w 32 g tlenu i powstał tylko CO₂. Ile gramów CO₂ otrzymano?
1. A20 g
2. B32 g
3. C44 g
4. D12 g
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 44 g – Z prawa zachowania masy: 12 g + 32 g = 44 g.
Katalizator to substancja, która
1. Azużywa się jako substrat
2. Bjest produktem reakcji
3. Cspowalnia reakcję
4. Dprzyspiesza reakcję i się nie zużywa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: przyspiesza reakcję i się nie zużywa – Spowalnia reakcję inhibitor.
Która reakcja jest endotermiczna?
1. Arozkład węglanu wapnia
2. Bspalanie wodoru
3. Czobojętnianie kwasu zasadą
4. Dspalanie węgla
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rozkład węglanu wapnia – Rozkład CaCO₃ zachodzi tylko podczas ogrzewania – pochłania energię.
Fe + CuSO₄ → FeSO₄ + Cu to reakcja
1. Aanalizy
2. Bsyntezy
3. Cwymiany pojedynczej
4. Dwymiany podwójnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wymiany pojedynczej – Żelazo wypiera miedź ze związku.
Co oznacza „2” w zapisie 2H₂O?
1. Awartościowość tlenu
2. Bdwa atomy wodoru w cząsteczce
3. Cdwie cząsteczki wody
4. Ddwa atomy tlenu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dwie cząsteczki wody – Liczba przed wzorem to współczynnik – liczba cząsteczek.
Ile cząsteczek tlenu potrzeba w równaniu 2H₂ + _ O₂ → 2H₂O?
1. A4
2. B2
3. C1
4. D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 – Po prawej są 2 atomy tlenu, czyli jedna cząsteczka O₂.

Cały dział „Powtórzenie wiadomości z klasy 7”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki