Które równanie przedstawia półspalanie metanu?

2CH₄ + 3O₂ → 2CO + 4H₂O

CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O

Produktem spalania niecałkowitego alkanu jest m.in.

tlenek węgla(IV) jako jedyny produkt

Węglowodory nasycone – alkany – ściąga i quiz

ogarniam.edu.pl · Chemia · Węglowodoryklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/chemia/weglowodory-nasycone-alkany/

Węglowodory nasycone – alkany

Alkany to węglowodory z samymi wiązaniami pojedynczymi. Poznasz ich nazwy i wzory, właściwości oraz spalanie przy różnym dostępie tlenu.

1Szereg homologiczny alkanów

Zapamiętaj

Wzór ogólny alkanów: CₙH₂ₙ₊₂

n – liczba atomów węgla (C). Liczba atomów wodoru (H) to 2n + 2, czyli dwa razy więcej niż węgla i jeszcze 2.
Przykład: propan ma n = 3, więc wodorów jest 2 · 3 + 2 = 8 → C₃H₈.

n	Nazwa	Wzór sumaryczny	Wzór półstrukturalny
1	metan	CH₄	CH₄
2	etan	C₂H₆	CH₃–CH₃
3	propan	C₃H₈	CH₃–CH₂–CH₃
4	butan	C₄H₁₀	CH₃–CH₂–CH₂–CH₃
5	pentan	C₅H₁₂	CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–CH₃

Wzór strukturalny propanu C₃H₈

Wzór strukturalny butanu C₄H₁₀ – łańcuch wydłuża się o grupę CH₂

Nazwy mają końcówkę -an; od 5 atomów C pochodzą od liczebników greckich: pentan, heksan, heptan, oktan, nonan, dekan.

Metan ma tylko wiązania pojedyncze – to alkan; eten i etyn to węglowodory nienasycone.

2Właściwości

Alkany od C₁ do C₄ to gazy, od C₅ do ok. C₁₆ – ciecze, dłuższe – ciała stałe (np. parafina). Im dłuższy łańcuch, tym wyższa temperatura wrzenia.
Praktycznie nie rozpuszczają się w wodzie, mają mniejszą gęstość niż woda, są palne i mało aktywne chemicznie.
Metan: bezbarwny, bezwonny gaz, lżejszy od powietrza, z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową (gaz kopalniany). Gaz ziemny w sieci się nawania, żeby wyczuć ulatnianie. Propan-butan – gaz w butlach i zapalniczkach.

Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego gaz ziemny w sieci się nawania?

3Spalanie

Całkowite (dużo tlenu): CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
Półspalanie (mniej tlenu): 2CH₄ + 3O₂ → 2CO + 4H₂O; CO (czad) to bezwonny, silnie trujący gaz.
Niecałkowite (mało tlenu): CH₄ + O₂ → C + 2H₂O; powstaje sadza.
Uzgadnianie spalania propanu krok po kroku:
Krok 1 – węgiel: 3 atomy C → 3CO₂.
Krok 2 – wodór: 8 atomów H → 4H₂O.
Krok 3 – tlen: 3 · 2 + 4 = 10 atomów O → 5O₂. Wynik: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O.

Uwaga na błąd

Uzgadnianie tlenu przed węglem i wodorem. Tlen uzgadniaj zawsze na końcu.

✎Ściąga: Węglowodory nasycone – alkany

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wzór ogólny alkanów: CₙH₂ₙ₊₂
Metan: bezbarwny, bezwonny gaz, lżejszy od powietrza, z powietrzem tworzy mieszaninę wybuchową (gaz kopalniany). Gaz ziemny w sieci się nawania, żeby wyczuć ulatnianie. Propan-butan – gaz w butlach i zapalniczkach.
Całkowite (dużo tlenu): CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
Półspalanie (mniej tlenu): 2CH₄ + 3O₂ → 2CO + 4H₂O; CO (czad) to bezwonny, silnie trujący gaz.
Niecałkowite (mało tlenu): CH₄ + O₂ → C + 2H₂O; powstaje sadza.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Wzór ogólny alkanów to
1. ACₙH₂ₙ₊₁
2. BCₙH₂ₙ₋₂
3. CCₙH₂ₙ
4. DCₙH₂ₙ₊₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: CₙH₂ₙ₊₂ – Np. dla n = 3: C₃H₈.
Jaki wzór sumaryczny ma butan?
1. AC₄H₁₂
2. BC₄H₆
3. CC₄H₈
4. DC₄H₁₀
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: C₄H₁₀ – Z wzoru CₙH₂ₙ₊₂: 2 · 4 + 2 = 10.
Który współczynnik należy wstawić przed O₂ w równaniu C₃H₈ + …O₂ → 3CO₂ + 4H₂O?
1. A3
2. B5
3. C10
4. D7
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 5 – Po prawej jest 6 + 4 = 10 atomów tlenu, czyli 5 cząsteczek O₂.
Które równanie przedstawia półspalanie metanu?
1. ACH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O
2. BCH₄ + O₂ → CO + 2H₂O
3. CCH₄ + O₂ → C + 2H₂O
4. D2CH₄ + 3O₂ → 2CO + 4H₂O
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2CH₄ + 3O₂ → 2CO + 4H₂O – Produktem półspalania jest tlenek węgla(II); ostatnie równanie nie jest uzgodnione.
Produktem spalania niecałkowitego alkanu jest m.in.
1. Atlenek węgla(IV) jako jedyny produkt
2. Bsadza
3. Cwodór
4. Dtlen
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: sadza – Przy dużym niedoborze tlenu wydziela się węgiel (sadza) i woda.
Dlaczego gaz ziemny w sieci się nawania?
1. Ażeby lepiej się palił
2. Bmetan jest bezwonny i bez zapachu nie wyczulibyśmy ulatniania
3. Cżeby nie był trujący
4. Dmetan ma przykry zapach, który trzeba zamaskować
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: metan jest bezwonny i bez zapachu nie wyczulibyśmy ulatniania – Dodatek zapachowy pozwala wykryć nieszczelność instalacji.
Jak zmienia się temperatura wrzenia alkanów wraz z wydłużaniem łańcucha?
1. Arośnie
2. Bmaleje
3. Cnie zmienia się
4. Djest zawsze równa 100°C
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: rośnie – Dlatego metan jest gazem, a parafina – ciałem stałym.
Który alkan w temperaturze pokojowej jest cieczą?
1. Ametan
2. Bbutan
3. Cpropan
4. Dpentan
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: pentan – Alkany od C₁ do C₄ to gazy, pentan (C₅) jest już cieczą.

Cały dział „Węglowodory”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki