Jaki odczyn ma wodny roztwór etanolu?

zależy od stężenia: kwasowy lub zasadowy

Alkohole – ściąga i quiz na kartkówkę

ogarniam.edu.pl · Chemia · Pochodne węglowodorówklasa 8 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/8/chemia/alkohole/

Alkohole

Alkohole to pochodne węglowodorów z grupą –OH. Poznasz ich szereg homologiczny, właściwości metanolu, etanolu i glicerolu oraz wpływ alkoholu na organizm.

1Budowa i nazwy

Zapamiętaj

Alkohol – pochodna węglowodoru, w której cząsteczce atom wodoru zastąpiono grupą hydroksylową –OH. Wzór ogólny alkoholi monohydroksylowych: CₙH₂ₙ₊₁OH (R–OH).

n – liczba atomów węgla. CₙH₂ₙ₊₁ to alkan bez jednego wodoru; w skrócie oznaczamy tę część literą R. OH – grupa hydroksylowa.
Przykład: etanol ma n = 2, więc wodorów w części R jest 2 · 2 + 1 = 5 → C₂H₅OH.

Nazwa	Wzór sumaryczny	Wzór półstrukturalny
metanol	CH₃OH	CH₃–OH
etanol	C₂H₅OH	CH₃–CH₂–OH
propan-1-ol	C₃H₇OH	CH₃–CH₂–CH₂–OH
butan-1-ol	C₄H₉OH	CH₃–CH₂–CH₂–CH₂–OH

Wzór strukturalny metanolu – grupa hydroksylowa –OH połączona z atomem węgla

Wzór strukturalny etanolu CH₃–CH₂–OH

Nazwa: nazwa alkanu + końcówka -ol.

2Metanol i etanol

Metanol – bardzo silna trucizna: już kilka cm³ może spowodować ślepotę, większa dawka – śmierć. Rozpuszczalnik, paliwo.
Etanol – bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu, miesza się z wodą w każdym stosunku. Powstaje w fermentacji alkoholowej: C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂ (drożdże).
Spalanie etanolu: C₂H₅OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O. Zastosowanie: rozpuszczalnik, paliwo, środek dezynfekujący. Denaturat to etanol skażony substancjami trującymi.
Grupa –OH w alkoholach nie dysocjuje, więc roztwory alkoholi mają odczyn obojętny.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który alkohol jest silną trucizną powodującą m.in. ślepotę?

3Glicerol

Glicerol (propano-1,2,3-triol), C₃H₅(OH)₃ – alkohol polihydroksylowy (trihydroksylowy) z trzema grupami –OH. Gęsta, słodkawa ciecz; kosmetyki (nawilża), produkcja nitrogliceryny, składnik tłuszczów.

Wzór strukturalny glicerolu – przy każdym z trzech atomów węgla grupa –OH

4Alkohol a zdrowie

Etanol działa odurzająco: zaburza koordynację i ocenę sytuacji, uszkadza wątrobę i mózg, prowadzi do uzależnienia. U nastolatków mózg wciąż się rozwija, dlatego szkody są większe; sprzedaż alkoholu osobom poniżej 18 lat jest zabroniona.

Uwaga na błąd

Traktowanie grupy –OH w alkoholu jak jonu OH⁻ w wodorotlenku. Alkohole nie są zasadami i nie barwią fenoloftaleiny.

Sprawdź, czy rozumiesz

Dlaczego picie alkoholu jest szczególnie szkodliwe dla nastolatków?

✎Ściąga: Alkohole

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Alkohol – pochodna węglowodoru, w której cząsteczce atom wodoru zastąpiono grupą hydroksylową –OH. Wzór ogólny alkoholi monohydroksylowych: CₙH₂ₙ₊₁OH (R–OH).
Metanol – bardzo silna trucizna: już kilka cm³ może spowodować ślepotę, większa dawka – śmierć. Rozpuszczalnik, paliwo.
Etanol – bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu, miesza się z wodą w każdym stosunku. Powstaje w fermentacji alkoholowej: C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂ (drożdże).
Glicerol (propano-1,2,3-triol), C₃H₅(OH)₃ – alkohol polihydroksylowy (trihydroksylowy) z trzema grupami –OH. Gęsta, słodkawa ciecz; kosmetyki (nawilża), produkcja nitrogliceryny, składnik tłuszczów.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Grupa funkcyjna alkoholi to
1. Agrupa hydroksylowa –OH
2. Bgrupa karboksylowa –COOH
3. Cgrupa aminowa –NH₂
4. Djon wodorotlenkowy OH⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: grupa hydroksylowa –OH – Grupa –OH jest związana z atomem węgla i nie odszczepia się jako jon.
Wzór sumaryczny propan-1-olu to
1. AC₃H₈OH
2. BC₂H₅OH
3. CC₃H₅(OH)₃
4. DC₃H₇OH
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: C₃H₇OH – Z wzoru CₙH₂ₙ₊₁OH dla n = 3: C₃H₇OH.
Jaki odczyn ma wodny roztwór etanolu?
1. Azależy od stężenia: kwasowy lub zasadowy
2. Bkwasowy
3. Cobojętny
4. Dzasadowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: obojętny – Etanol nie dysocjuje na jony, więc nie zmienia odczynu wody.
Ile cząsteczek O₂ potrzeba do całkowitego spalenia 1 cząsteczki C₂H₅OH?
1. A2
2. B3,5
3. C6
4. D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 3 – C₂H₅OH + 3O₂ → 2CO₂ + 3H₂O; tlenu: 1 + 6 = 4 + 3.
Który alkohol jest silną trucizną powodującą m.in. ślepotę?
1. Ametanol
2. Betanol
3. Cglicerol
4. Dżaden alkohol nie jest trujący
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: metanol – Nawet niewielka ilość metanolu uszkadza nerw wzrokowy.
Glicerol to alkohol
1. Az trzema grupami –OH
2. Bbez atomów tlenu
3. Cz jedną grupą –OH
4. Dz dwiema grupami –COOH
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: z trzema grupami –OH – Jego nazwa systematyczna to propano-1,2,3-triol.
Produkty fermentacji alkoholowej glukozy to
1. Aetanol i tlen
2. Bmetanol i woda
3. Ckwas octowy i wodór
4. Detanol i tlenek węgla(IV)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: etanol i tlenek węgla(IV) – C₆H₁₂O₆ → 2C₂H₅OH + 2CO₂.
Dlaczego picie alkoholu jest szczególnie szkodliwe dla nastolatków?
1. Aetanol działa na nich jak witamina
2. Bnastolatki nie mają wątroby
3. Cszkodzi wyłącznie dorosłym
4. Dich mózg wciąż się rozwija i łatwiej ulega uszkodzeniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ich mózg wciąż się rozwija i łatwiej ulega uszkodzeniu – Alkohol zaburza rozwój układu nerwowego i szybciej prowadzi do uzależnienia.

Cały dział „Pochodne węglowodorów”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki