1Właściwości soli
- Zwykle krystaliczne ciała stałe, często o wysokiej temperaturze topnienia (NaCl – ok. 801°C).
- Niektóre przy ogrzewaniu się rozkładają, np. CaCO₃ → CaO + CO₂ (wypalanie wapna).
- Rozpuszczalność jest różna: NaCl i KNO₃ dobrze się rozpuszczają, CaCO₃ i AgCl – trudno.
- Roztwory i stopione sole przewodzą prąd.
- Węglany reagują z kwasami, wydzielając CO₂: CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑; gaz zmętnia wodę wapienną.
2Zastosowania
| Sól | Nazwa | Zastosowanie |
|---|---|---|
| NaCl | chlorek sodu | przyprawa, konserwowanie żywności, sól fizjologiczna, posypywanie dróg, otrzymywanie chloru i sody |
| CaCO₃ | węglan wapnia | wapień, kreda, marmur; produkcja wapna, cementu i szkła |
| NaHCO₃ | wodorowęglan sodu (soda oczyszczona) | składnik proszku do pieczenia, środek na zgagę |
| KNO₃ | azotan(V) potasu (saletra) | nawóz, składnik prochu |
| CuSO₄ | siarczan(VI) miedzi(II) | środek grzybobójczy w sadownictwie |
| AgNO₃ | azotan(V) srebra | dawniej w fotografii (materiały światłoczułe), w medycynie jako lapis |
| Ca₃(PO₄)₂ | fosforan(V) wapnia | składnik mineralny kości i zębów, surowiec do nawozów |
NaHCO₃ jest składnikiem proszku do pieczenia – przy ogrzewaniu wydziela CO₂, który spulchnia ciasto
Który związek wchodzi w skład kości i zębów?
Fosforany wapnia nadają kościom twardość.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Sole w przyrodzie
- Sól kamienna (złoża w Wieliczce i Bochni), wapienie i marmury, sole mineralne w wodzie morskiej i glebie.
- Rośliny pobierają z gleby jony soli (azotany, fosforany) – dlatego nawozy to głównie sole.
Mylenie sody oczyszczonej NaHCO₃ z sodą Na₂CO₃ albo z proszkiem do pieczenia. Proszek to mieszanina, a NaHCO₃ jest tylko jego składnikiem.
✎Ściąga: Właściwości i zastosowania soli
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- NaHCO₃ jest składnikiem proszku do pieczenia – przy ogrzewaniu wydziela CO₂, który spulchnia ciasto
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Która sól jest głównym składnikiem wapienia i marmuru?
- ACaCO₃
- BNaCl
- CCa₃(PO₄)₂
- DCaSO₄
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: CaCO₃ – Wapień, kreda i marmur to odmiany węglanu wapnia.
Soda oczyszczona to
- ANaOH
- BNaCl
- CNa₂CO₃
- DNaHCO₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: NaHCO₃ – Wodorowęglan sodu jest składnikiem proszku do pieczenia.
Jaki gaz wydziela się w reakcji węglanu wapnia z kwasem solnym?
- Atlen
- Bwodór
- Ctlenek węgla(IV)
- Dchlor
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tlenek węgla(IV) – CaCO₃ + 2HCl → CaCl₂ + H₂O + CO₂↑.
Który związek jest stosowany jako nawóz i składnik prochu?
- ANaHCO₃
- BKNO₃
- CAgNO₃
- DCuSO₄
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: KNO₃ – Azotan(V) potasu to saletra potasowa.
Azotan(V) srebra był dawniej stosowany
- Ado produkcji cementu
- Bjako przyprawa
- Cw fotografii do materiałów światłoczułych
- Djako nawóz azotowy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w fotografii do materiałów światłoczułych – W medycynie znany jest też jako lapis.
Środek grzybobójczy stosowany w sadownictwie to
- Afosforan(V) wapnia
- Bchlorek sodu
- Cwęglan wapnia
- Dsiarczan(VI) miedzi(II)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: siarczan(VI) miedzi(II) – CuSO₄ chroni rośliny przed chorobami grzybowymi.
Co powstaje podczas prażenia CaCO₃?
- ACaO i CO₂
- BCa i CO₂
- CCa(OH)₂ i CO
- DCaO i O₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: CaO i CO₂ – CaCO₃ → CaO + CO₂ – tak otrzymuje się wapno palone.
Który związek wchodzi w skład kości i zębów?
- Achlorek sodu
- Bsiarczan(VI) miedzi(II)
- Cazotan(V) potasu
- Dfosforan(V) wapnia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: fosforan(V) wapnia – Fosforany wapnia nadają kościom twardość.
Cały dział „Sole”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.