ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Nauka o językuklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/argumentacja-perswazja-i-krytyczna-lektura-tekstow/

Język polski · Nauka o języku · kl. 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstów

Zbudujesz argumentację, zastosujesz ją do lektur (Przedwiośnie, Wesele) i nauczysz się odróżniać fakt od opinii oraz perswazję od manipulacji.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Z czego składa się argumentacja

  • Teza to stanowisko, które uzasadniasz. Argument to powód za tezą, a kontrargument to powód przeciwny. Wniosek zamyka rozumowanie.
  • Przykład (scena, fakt, cytat) ilustruje argument, ale go nie zastępuje. Każdy argument krótko uzasadnij.
TEZAstanowisko, które uzasadniaszARGUMENT 1powód przemawiający za teząprzykładscena, fakt, cytatARGUMENT 2powód przemawiający za teząprzykładscena, fakt, cytatKONTRARGUMENT i odparcieuczciwie wskaż drugą stronęWNIOSEKwynika z całości, nie powtarza tezy
Teza, dwa argumenty z przykładami, kontrargument i wniosek.

2Akapit argumentacyjny krok po kroku

  • Krok 1: zdanie z argumentem, np. Programy naprawy państwa w „Przedwiośniu” okazują się niewystarczające.
  • Krok 2: przykład z lektury: szklane domy z opowieści ojca zderzają się z nędzą czworaków w Chłodku.
  • Krok 3: komentarz, czyli wyjaśnienie, jak przykład dowodzi argumentu: utopia nie wytrzymuje spotkania z rzeczywistością.
  • Krok 4: zdanie łączące z tezą: dlatego powieść nie daje gotowej recepty na Polskę.

3Zastosuj to do lektur

  • Ocena chłopomanii w Weselu. Teza: dramat pokazuje chłopomanię jako powierzchowną. Argument: deklaracje wspólnoty nie przechodzą w czyn. Kontrargument: bywa też szczera fascynacja.
Sprawdź, czy rozumiesz

Który zapis jest poprawną argumentacją z Wesela?

4Fakt i opinia

  • Fakt można sprawdzić (data, liczba, zdarzenie). Opinia wyraża ocenę. Słownictwo wartościujące („skandaliczny”, „wspaniały”) zdradza opinię autora.

5Perswazja i manipulacja

  • Perswazja to jawne przekonywanie argumentami. Manipulacja działa w ukryciu i nieuczciwie. Erystyka to sztuka wygrywania sporów bez względu na prawdę. Typowe chwyty: atak na osobę, fałszywa alternatywa (tylko dwa wyjścia), uogólnienie, odwołanie do emocji.
  • Czytając tekst publicystyczny, sprawdź źródło, cel i wiarygodność, a w swoich tekstach popraw błędy składniowe, ortograficzne i interpunkcyjne.
Zapamiętaj

Teza, argument (z przykładem i komentarzem), kontrargument, wniosek. Fakt da się sprawdzić, opinia wyraża ocenę, perswazja jest jawna, manipulacja ukryta.

Uwaga na błąd

Mylenie przykładu z argumentem albo przykład bez komentarza. Dopiero wyjaśnienie, czego dowodzi scena, robi z niej argument.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym różni się perswazja od manipulacji?

✎Ściąga: Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstów

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Teza, argument (z przykładem i komentarzem), kontrargument, wniosek. Fakt da się sprawdzić, opinia wyraża ocenę, perswazja jest jawna, manipulacja ukryta.
  • Teza to stanowisko, które uzasadniasz. Argument to powód za tezą, a kontrargument to powód przeciwny. Wniosek zamyka rozumowanie.
  • Przykład (scena, fakt, cytat) ilustruje argument, ale go nie zastępuje. Każdy argument krótko uzasadnij.
  • Fakt można sprawdzić (data, liczba, zdarzenie). Opinia wyraża ocenę. Słownictwo wartościujące („skandaliczny”, „wspaniały”) zdradza opinię autora.
  • Perswazja to jawne przekonywanie argumentami. Manipulacja działa w ukryciu i nieuczciwie. Erystyka to sztuka wygrywania sporów bez względu na prawdę. Typowe chwyty: atak na osobę, fałszywa alternatywa (tylko dwa wyjścia), uogólnienie, odwołanie do emocji.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym jest teza?

    1. APodsumowaniem na końcu
    2. BPrzykładem z lektury
    3. CStanowiskiem, które chcesz uzasadnić
    4. DStreszczeniem fabuły
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Stanowiskiem, które chcesz uzasadnić – Teza jest punktem wyjścia argumentacji.

  2. Czym jest kontrargument?

    1. APowodem przeciw tezie, na który warto odpowiedzieć
    2. BZdaniem otwierającym pracę
    3. CDrugą wersją tezy
    4. DTytułem pracy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Powodem przeciw tezie, na który warto odpowiedzieć – Uczciwa argumentacja uwzględnia drugą stronę.

  3. Czym różni się przykład od argumentu?

    1. APrzykład ilustruje argument, ale go nie zastępuje
    2. BTo dokładnie to samo
    3. CArgument to nazwa autora
    4. DPrzykład zawsze jest cytatem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Przykład ilustruje argument, ale go nie zastępuje – Argument uzasadnia, a przykład go ilustruje.

  4. Które zdanie jest faktem?

    1. APrzedwiośnie ukazało się w 1924 roku
    2. BPrzedwiośnie jest nudne
    3. CPrzedwiośnie to najlepsza polska powieść
    4. DKażdy powinien kochać Żeromskiego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Przedwiośnie ukazało się w 1924 roku – Datę da się zweryfikować, oceny nie.

  5. Czym różni się perswazja od manipulacji?

    1. AManipulacja zawsze jest jawna
    2. BPerswazja jest zawsze kłamstwem
    3. CPerswazja przekonuje jawnie argumentami, a manipulacja działa w ukryciu i nieuczciwie
    4. DNie ma różnicy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Perswazja przekonuje jawnie argumentami, a manipulacja działa w ukryciu i nieuczciwie – Odróżniamy ją po jawności i uczciwości metod.

  6. Które zdanie zawiera chwyt „atak na osobę”?

    1. A„Podaj dane z raportu”
    2. B„Nie słuchaj jej, bo jest z innej szkoły”
    3. C„Przeczytajmy fragment”
    4. D„W tabeli jest 12 wierszy”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: „Nie słuchaj jej, bo jest z innej szkoły” – Zamiast zbić argument, atakuje się osobę.

  7. Na czym polega fałszywa alternatywa?

    1. ANa dodaniu trzeciego argumentu
    2. BNa podaniu źródła
    3. CNa cytowaniu autorytetu
    4. DNa przedstawieniu tylko dwóch rozwiązań, choć istnieją inne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Na przedstawieniu tylko dwóch rozwiązań, choć istnieją inne – „Albo rewolucja, albo nic” to przykład takiego chwytu.

  8. Który zapis jest poprawną argumentacją z Wesela?

    1. AW Weselu są chłopi
    2. BWesele jest bardzo ładne
    3. CDramat pokazuje chłopomanię jako powierzchowną, bo deklaracje wspólnoty nie przechodzą w czyn
    4. DWyspiański urodził się w Krakowie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Dramat pokazuje chłopomanię jako powierzchowną, bo deklaracje wspólnoty nie przechodzą w czyn – Dobra argumentacja ma tezę i uzasadnienie.

Cały dział „Nauka o języku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Notatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające