ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Literatura wojny i Zagładyklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/borowski-herling-grudzinski-krall-porownanie-swiadectw/

Język polski · Literatura wojny i Zagłady · kl. 3

Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectw

Zestawisz trzy świadectwa: niemiecki obóz Auschwitz, sowiecki łagier i getto warszawskie, i nauczysz się je porównywać bez streszczania.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Po co je porównywać

  • Borowski, Herling-Grudziński i Krall piszą o różnych miejscach i w różnej formie. Łączy ich pytanie, co system robi z człowiekiem i jak (czy) zachować godność.

2Tabela porównawcza

UtwórMiejsceFormaKto mówiGłówny problem
Borowski, Proszę państwa do gazu (1948)niemiecki obóz Auschwitzopowiadanienarrator-więzień Tadekczłowiek zlagrowany, rutyna przemocy
Herling-Grudziński, Inny świat (1951, najpierw po angielsku)sowiecki łagier w Jercewiezapiski wspomnieniowe, literatura łagrowaautor-świadeknorma pracy, głód, granice solidarności
Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem (1977)getto warszawskie, powstanie 1943reportaż-rozmowaEdelman mówi, Krall redagujegodność, ratowanie życia, pamięć
Sprawdź, czy rozumiesz

Co łączy trzy omawiane utwory?

3Autor, narrator, czas

  • U Borowskiego narrator (Tadek) to nie to samo co autor. Opowiada chłodno i ironicznie, a ocenę zostawia czytelnikowi.
  • U Herlinga głos ma świadek, który opisuje własne doświadczenie. U Krall głos należy do Edelmana, a autorka układa jego opowieść.
  • Świadectwo wymaga uwzględnienia autora, czasu powstania i perspektywy: inaczej pisze się w 1948, inaczej w 1977.

4Jak porównać w pracy

  • Wybierz jedno kryterium (np. godność, narrator, język), pokaż je u dwóch autorów i wyciągnij wniosek. Streszczenie nie jest porównaniem.
Zapamiętaj

Borowski pokazuje zniszczenie moralności w obozie, Herling mechanizmy łagru i granice solidarności, Krall godność i ratowanie życia w getcie. Porównuj według wspólnego kryterium.

Uwaga na błąd

Zlewanie trzech doświadczeń w jedno. Pamiętaj o różnicy miejsc, czasu i formy oraz o tym, kto mówi: narrator, świadek czy rozmówca.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który zapis jest poprawnym porównaniem?

✎Ściąga: Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectw

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Borowski pokazuje zniszczenie moralności w obozie, Herling mechanizmy łagru i granice solidarności, Krall godność i ratowanie życia w getcie. Porównuj według wspólnego kryterium.
  • Świadectwo wymaga uwzględnienia autora, czasu powstania i perspektywy: inaczej pisze się w 1948, inaczej w 1977.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Który utwór jest reportażem-rozmową?

    1. AProszę państwa do gazu
    2. BZdążyć przed Panem Bogiem
    3. CInny świat
    4. DFerdydurke
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zdążyć przed Panem Bogiem – Krall oparła książkę na rozmowie z Markiem Edelmanem.

  2. O jakim miejscu opowiada Inny świat?

    1. AO getcie warszawskim
    2. BO sowieckim łagrze w Jercewie
    3. CO niemieckim obozie Auschwitz
    4. DO wsi Lipce
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: O sowieckim łagrze w Jercewie – Herling-Grudziński opisał swoje doświadczenie więźnia łagru.

  3. Kto jest narratorem opowiadania Proszę państwa do gazu?

    1. ACezary Baryka
    2. BWięzień Tadek, który nie jest tożsamy z autorem
    3. CSam Marek Edelman
    4. DJózef K.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Więzień Tadek, który nie jest tożsamy z autorem – Należy odróżniać narratora od autora.

  4. Co jest głównym problemem opowiadania Borowskiego?

    1. ACzłowiek zlagrowany i rutyna przemocy
    2. BRatowanie życia przez lekarza
    3. CSpór o rewolucję i reformy
    4. DNorma pracy w sowieckim łagrze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Człowiek zlagrowany i rutyna przemocy – Borowski pokazuje, jak system obozowy niszczy moralność.

  5. Co łączy trzy omawiane utwory?

    1. ATa sama forma literacka
    2. BTen sam rok powstania
    3. CTo samo miejsce akcji
    4. DPytanie, co system robi z człowiekiem i jak zachować godność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Pytanie, co system robi z człowiekiem i jak zachować godność – Różnią się formą, miejscem i czasem, ale zadają to samo pytanie.

  6. Co należy uwzględnić, analizując świadectwo?

    1. AAutora, czas powstania i perspektywę
    2. BTylko opinię znajomych
    3. CWyłącznie liczbę stron
    4. DTylko streszczenie fabuły
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Autora, czas powstania i perspektywę – Świadectwo zależy od tego, kto mówi i kiedy.

  7. Które kryterium dobrze nadaje się do porównania Borowskiego z Herlingiem?

    1. AKolor okładki
    2. BNarrator i sposób opowiadania
    3. CRok urodzenia kolegów
    4. DLiczba bohaterów w rodzinie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Narrator i sposób opowiadania – Narrator i styl wpływają na odbiór świadectwa.

  8. Który zapis jest poprawnym porównaniem?

    1. AOba teksty są smutne
    2. BBorowski i Herling pisali o wojnie
    3. COba utwory opowiadają o obozie
    4. DU Borowskiego narrator opisuje obóz chłodno i ironicznie, a u Herlinga świadek opisuje łagier, wskazując granice solidarności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: U Borowskiego narrator opisuje obóz chłodno i ironicznie, a u Herlinga świadek opisuje łagier, wskazując granice solidarności – Dobre porównanie wskazuje kryterium i różnice na konkretach.

Cały dział „Literatura wojny i Zagłady”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające