ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Literatura wojny i Zagładyklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/formy-wypowiedzi-r-esej-interpretacja-porownawcza-reportaz-felieton/

Język polski · Literatura wojny i Zagłady · kl. 3 · zakres rozszerzony

Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton

Poznasz cztery formy typowe dla zakresu rozszerzonego i zobaczysz, jak użyć ich do tematów z Borowskiego, Herlinga i Krall.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Cztery formy

  • Wypracowanie maturalne to wypowiedź argumentacyjna w dowolnej formie. Zakres rozszerzony wymienia dodatkowo: esej, interpretację porównawczą, reportaż i felieton.
FormaCechyPomysł z lektur
Esejswobodna kompozycja, osobisty głos, refleksja wokół jednej myśliczy w systemie przemocy można zachować godność?
Interpretacja porównawczazestawienie dwóch tekstów według tych samych kryteriównarrator u Borowskiego i u Herlinga
Reportażfakty, miejsce, relacja świadków, konkretrozmowa o pamięci Zagłady w twoim mieście
Felietonkrótki, aktualny, osobisty, z ironią i puentąpo co czytać świadectwa, skoro znamy fakty?

2Jak z tego korzystać

  • Najpierw teza, potem forma. Forma ma służyć argumentacji, a nie ją zastępować.
  • Do interpretacji porównawczej wybierz wspólne kryterium (narrator, godność, język) i trzymaj się go w obu tekstach.
  • Wybrany esej Herlinga-Grudzińskiego (zob. klasa IV) pokazuje esej w praktyce: osobisty głos autora i refleksja nad doświadczeniem.
Sprawdź, czy rozumiesz

Które formy podstawa wymienia dodatkowo dla zakresu rozszerzonego?

3Świadectwo i etyka

  • Pisząc o świadectwie, uwzględnij autora, czas powstania i perspektywę. Pisz rzeczowo i z szacunkiem dla ofiar.
Zapamiętaj

Esej to refleksja, interpretacja porównawcza to zestawienie według kryterium, reportaż to konkret i relacja, a felieton to krótka, osobista, aktualna wypowiedź.

Uwaga na błąd

Wybór formy bez tezy. Nawet esej czy felieton musi mieć sprawę, którą rozstrzygasz argumentami.

✎Ściąga: Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Esej to refleksja, interpretacja porównawcza to zestawienie według kryterium, reportaż to konkret i relacja, a felieton to krótka, osobista, aktualna wypowiedź.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Które formy podstawa wymienia dodatkowo dla zakresu rozszerzonego?

    1. AWyłącznie rozprawka
    2. BEsej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton
    3. CStreszczenie i opis
    4. DWyłącznie list formalny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton – To cztery formy wymienione dla zakresu R.

  2. Co cechuje esej?

    1. AWyłącznie suche fakty
    2. BSwobodna kompozycja, osobisty głos i refleksja
    3. CŚcisły podział na wstęp i zakończenie bez własnego zdania
    4. DStreszczenie lektury
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Swobodna kompozycja, osobisty głos i refleksja – Esej łączy refleksję z osobistym spojrzeniem autora.

  3. Na czym polega interpretacja porównawcza?

    1. ANa streszczeniu jednego z tekstów
    2. BNa przepisaniu wierszy
    3. CNa zestawieniu dwóch tekstów według tych samych kryteriów
    4. DNa opisie własnych wakacji
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Na zestawieniu dwóch tekstów według tych samych kryteriów – Kryteria to np. narrator, język i problem.

  4. Co wyróżnia reportaż?

    1. AKonkret, fakty i relacja świadków
    2. BRymowana forma
    3. CBrak miejsca akcji
    4. DFikcyjny bohater
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Konkret, fakty i relacja świadków – Reportaż opiera się na faktach i relacji z miejsca.

  5. Który zestaw cech najlepiej opisuje felieton?

    1. AKrótki, aktualny, osobisty, z ironią i puentą
    2. BWyłącznie ogłoszenie
    3. CWyłącznie sprawozdanie
    4. DDługi, bezosobowy, naukowy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Krótki, aktualny, osobisty, z ironią i puentą – Felieton jest krótką wypowiedzią z wyraźnym głosem autora.

  6. Czego nie zastąpi wybór formy?

    1. ATytułu
    2. BMarginesów
    3. CTezy i argumentacji
    4. DPodpisu pod pracą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Tezy i argumentacji – Wypracowanie ma być wypowiedzią argumentacyjną w dowolnej formie.

  7. Jaki temat najlepiej pasuje do interpretacji porównawczej?

    1. ANarrator u Borowskiego i u Herlinga
    2. BUlubiony film
    3. CWspomnienia z lata
    4. DOpis szkoły
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Narrator u Borowskiego i u Herlinga – Temat wymaga zestawienia dwóch tekstów według kryterium.

  8. Co powinno uwzględnić pisanie o świadectwie?

    1. AJedynie streszczenie wydarzeń
    2. BWyłącznie cytaty bez komentarza
    3. CTylko emocje piszącego
    4. DAutora, czas powstania i perspektywę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Autora, czas powstania i perspektywę – Świadectwo ma kontekst, który wpływa na odbiór.

Cały dział „Literatura wojny i Zagłady”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwLektury w klasie III: P, R i uzupełniające