1Autor i dramat
- Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939) był dramaturgiem, powieściopisarzem, malarzem i filozofem. Odebrał sobie życie 18 września 1939 r., gdy na ziemie polskie wkroczyła Armia Czerwona.
- Szewcy (pisani w latach 1931–1934, wydani po wojnie) to „naukowa sztuka ze śpiewkami” w trzech aktach.
- Teoria Czystej Formy: teatr nie ma kopiować życia, tylko niezwykłą konstrukcją budzić „uczucia metafizyczne”. Szewcy są przy tym bardzo polityczni.
2Kolejne przewroty
- Akt I: prokurator Robert Scurvy z bojówką Dziarskich Chłopców aresztuje szewców: majstra Sajetana Tempe i dwóch czeladników. Między nimi krąży uwodzicielska Księżna Irina.
- Akt II: w więzieniu szewcom odbiera się pracę, co jest dla nich najgorszą karą. Potem wybuchają bunt i rewolucja szewców.
- Akt III: rządy szewców szybko się wyradzają. Sajetan ginie od uderzenia siekierą, a przykuty łańcuchem Scurvy umiera z niespełnionego pożądania. Władzę bierze Hiper-Robociarz, a na końcu technokraci – Towarzysz X i Towarzysz Abramowski, marzący o zautomatyzowanym społeczeństwie.
Na czym polega Teoria Czystej Formy?
To założenie estetyczne Witkacego.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Groteska, absurd, katastrofizm
- Groteska łączy śmiech i grozę oraz przesadę: postacie wygłaszają filozoficzne wywody, przeklinają i śpiewają, a obok dzieje się przemoc.
- Absurd: logika zdarzeń jest zaburzona, a język miesza naukowy żargon, wulgaryzmy i neologizmy.
- Katastrofizm: każda rewolucja rodzi nową opresję, a na końcu ginie indywidualność. Dramat ostrzega przed totalitaryzmem (zarówno faszystowskim, jak i komunistycznym) i mechanizacją życia.
Szewcy: groteska, absurd i katastrofizm; przewroty: Scurvy, szewcy, Hiper-Robociarz, technokraci. Każda zmiana władzy prowadzi do nowej niewoli.
Czytanie Szewców jako dramatu o zwycięstwie robotników. Rewolucja szewców nikogo nie wyzwala, a kończy się władzą technokratów.
- W wypracowaniu dramat pasuje do tematów: władza i rewolucja, bunt, jednostka w zmechanizowanym społeczeństwie. Można go zestawić z Weselem (bezwład zamiast czynu) i Przedwiośniem (spór o rewolucję).
✎Ściąga: Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Szewcy: groteska, absurd i katastrofizm; przewroty: Scurvy, szewcy, Hiper-Robociarz, technokraci. Każda zmiana władzy prowadzi do nowej niewoli.
- Stanisław Ignacy Witkiewicz (Witkacy) (1885–1939) był dramaturgiem, powieściopisarzem, malarzem i filozofem. Odebrał sobie życie 18 września 1939 r., gdy na ziemie polskie wkroczyła Armia Czerwona.
- Teoria Czystej Formy: teatr nie ma kopiować życia, tylko niezwykłą konstrukcją budzić „uczucia metafizyczne”. Szewcy są przy tym bardzo polityczni.
- Groteska łączy śmiech i grozę oraz przesadę: postacie wygłaszają filozoficzne wywody, przeklinają i śpiewają, a obok dzieje się przemoc.
- Absurd: logika zdarzeń jest zaburzona, a język miesza naukowy żargon, wulgaryzmy i neologizmy.
- Katastrofizm: każda rewolucja rodzi nową opresję, a na końcu ginie indywidualność. Dramat ostrzega przed totalitaryzmem (zarówno faszystowskim, jak i komunistycznym) i mechanizacją życia.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak naprawdę nazywał się Witkacy?
- AStanisław Wyspiański
- BStanisław Przybyszewski
- CStanisław Ignacy Witkiewicz
- DWitold Gombrowicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Stanisław Ignacy Witkiewicz – Pseudonim powstał z połączenia nazwiska i drugiego imienia.
Kim jest Sajetan Tempe?
- ATechnokratą
- BArystokratą
- CProkuratorem
- DMajstrem szewskim, przywódcą buntu szewców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Majstrem szewskim, przywódcą buntu szewców – Prokuratorem jest Scurvy, a technokratami Towarzysz X i Abramowski.
Kto aresztuje szewców w akcie I?
- AProkurator Scurvy z Dziarskimi Chłopcami
- BTowarzysz Abramowski
- CHiper-Robociarz
- DKsiężna Irina
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Prokurator Scurvy z Dziarskimi Chłopcami – Scurvy reprezentuje władzę, przeciw której szewcy się buntują.
Kto przejmuje władzę na końcu dramatu?
- AProkurator Scurvy
- BKsiężna Irina
- CTechnokraci: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski
- DSajetan Tempe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Technokraci: Towarzysz X i Towarzysz Abramowski – Rewolucja szewców nie kończy przemian – na końcu rządzą technokraci.
Groteska to
- Apołączenie komizmu z grozą i przesadą
- Brodzaj rymu
- Cwyłącznie żart sytuacyjny
- Drealistyczny opis codzienności
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: połączenie komizmu z grozą i przesadą – Groteska śmieszy i niepokoi jednocześnie.
Na czym polega katastrofizm Szewców?
- ANa wierze w postęp i dobrą rewolucję
- BKażdy przewrót prowadzi do nowej opresji i zagłady indywidualności
- CNa zachwycie nad przyrodą
- DNa pochwale władzy szewców
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Każdy przewrót prowadzi do nowej opresji i zagłady indywidualności – Witkacy przewidywał społeczeństwo zmechanizowane i bez jednostek.
Na czym polega Teoria Czystej Formy?
- ATeatr ma przede wszystkim uczyć moralności
- BTeatr powinien grać tylko komedie
- CTeatr ma wiernie pokazywać historię
- DTeatr ma tworzyć niezwykłe konstrukcje, a nie kopiować życie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Teatr ma tworzyć niezwykłe konstrukcje, a nie kopiować życie – To założenie estetyczne Witkacego.
Z którym dramatem często zestawia się Szewców?
- AZ Balladyną
- BZe Skąpcem
- CZ Weselem
- DZ Antygoną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Z Weselem – Oba utwory diagnozują polskie społeczeństwo i jego niemoc.
Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.