Co to jest norma pracy w łagrze?

Wymagana wydajność, od której zależy racja jedzenia

Co robi Kostylew w rozdziale Ręka w ogniu?

Przypala sobie rękę, by nie pracować dla systemu

Co oznacza tytuł Inny świat?

Zamknięty świat łagru z własnymi prawami

Kraj, do którego autor wyemigrował

O czym opowiada epilog Upadek Paryża?

O wyznaniu dawnego współwięźnia, który złożył donos w łagrze

O wyzwoleniu Paryża przez aliantów

Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)

ogarniam.edu.pl · Język polski · Literatura wojny i Zagładyklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/gustaw-herling-grudzinski-inny-swiat-fragmenty/

Zobaczysz, jak działał łagier i jak Herling-Grudziński zamienia relację więźnia w literaturę i świadectwo.

1Autor i utwór

Gustaw Herling-Grudziński (1919–2000) w 1940 r. został aresztowany przez NKWD przy próbie przejścia granicy i skazany na łagier. Wyszedł na początku 1942 r. dzięki amnestii po układzie Sikorski–Majski i dołączył do armii Andersa.
Inny świat. Zapiski sowieckie to relacja z łagru w Jercewie pod Archangielskiem. Ukazała się najpierw po angielsku (1951), po polsku w 1953 r. w Londynie; w PRL długo była zakazana.
Tytuł oznacza zamknięty świat łagru z własnymi prawami, w którym zwykłe zasady przestają działać.

Mechanizm łagru: norma pracy, mała racja żywności, głód i wyczerpanie, donosicielstwo, a obok nich godność i solidarność.

2Mechanizmy zniewolenia

Życie więźnia zależy od normy pracy: im mniej wykona, tym mniejszą dostaje rację jedzenia. Głód i zimno niszczą ciało i charakter.
System sprzyja donosicielstwu i wyzyskowi słabszych. Więźniowie dzielą się na grupy (np. urkowie, czyli kryminaliści, i polityczni).

Sprawdź, czy rozumiesz

Kiedy i jak Herling-Grudziński wyszedł z łagru?

3Postawy i sceny

Ręka w ogniu: Kostylew przypala sobie rękę, żeby nie pracować dla systemu – to bunt za cenę okaleczenia.
Dom swidanij (dom widzeń): więźniowie spotykają się z bliskimi, udając przed nimi, że żyją normalnie.
Narrator sam głoduje (głodówka), by wywalczyć zwolnienie.
Epilog Upadek Paryża: po wojnie dawny współwięzień wyznaje narratorowi, że w łagrze złożył donos na innych więźniów, i prosi o zrozumienie. Narrator nie potrafi mu go dać – to pytanie o granice oceny człowieka „nieludzkiego” świata.

Zapamiętaj

Inny świat: świadectwo łagru, norma pracy, głód, donos i bunt. Pytanie, ile człowieczeństwa da się ocalić w systemie.

Uwaga na błąd

Mylenie łagru z niemieckim obozem koncentracyjnym albo nazywanie książki powieścią fantastyczną („inny świat”). To sowiecki obóz pracy i literatura faktu z przemyślaną kompozycją.

W wypracowaniu książka pasuje do tematów: człowiek wobec totalitaryzmu, godność, granice moralności, świadectwo. Najczęściej zestawia się ją z Borowskim.

✎Ściąga: Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Inny świat: świadectwo łagru, norma pracy, głód, donos i bunt. Pytanie, ile człowieczeństwa da się ocalić w systemie.
Gustaw Herling-Grudziński (1919–2000) w 1940 r. został aresztowany przez NKWD przy próbie przejścia granicy i skazany na łagier. Wyszedł na początku 1942 r. dzięki amnestii po układzie Sikorski–Majski i dołączył do armii Andersa.
Tytuł oznacza zamknięty świat łagru z własnymi prawami, w którym zwykłe zasady przestają działać.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

W jakim łagrze więziony był autor?
1. AW Dachau
2. BW Auschwitz
3. CW Jercewie
4. DW Treblince
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: W Jercewie – Jercewo leżało pod Archangielskiem, w Związku Sowieckim.
Kiedy i jak Herling-Grudziński wyszedł z łagru?
1. AW 1940 r., po ucieczce
2. BW 1956 r., po odwilży
3. CNa początku 1942 r., po amnestii wynikającej z układu Sikorski–Majski
4. DW 1945 r., po zakończeniu wojny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Na początku 1942 r., po amnestii wynikającej z układu Sikorski–Majski – Potem dołączył do armii Andersa.
Co to jest norma pracy w łagrze?
1. ANagroda za donos
2. BWymagana wydajność, od której zależy racja jedzenia
3. CLiczba godzin snu
4. DRegulamin odwiedzin
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Wymagana wydajność, od której zależy racja jedzenia – Im mniej więzień wykona, tym mniej je.
Co robi Kostylew w rozdziale Ręka w ogniu?
1. AZostaje naczelnikiem obozu
2. BDonosi na współwięźniów
3. CPrzypala sobie rękę, by nie pracować dla systemu
4. DUcieka z łagru
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Przypala sobie rękę, by nie pracować dla systemu – To bunt za cenę okaleczenia.
Co oznacza tytuł Inny świat?
1. AŚwiat po śmierci
2. BŚwiat fantastyczny
3. CKraj, do którego autor wyemigrował
4. DZamknięty świat łagru z własnymi prawami
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Zamknięty świat łagru z własnymi prawami – W łagrze nie obowiązują zwykłe zasady.
O czym opowiada epilog Upadek Paryża?
1. AO wyzwoleniu Paryża przez aliantów
2. BO wyznaniu dawnego współwięźnia, który złożył donos w łagrze
3. CO śmierci Kostylewa
4. DO podróży autora do Francji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: O wyznaniu dawnego współwięźnia, który złożył donos w łagrze – Narrator nie potrafi dać mu zrozumienia, o które prosi.
Jakim totalitaryzmem zajmuje się utwór?
1. ANazistowskim
2. BSowieckim
3. CWłoskim faszyzmem
4. DJapońskim militaryzmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Sowieckim – Herling opisuje łagier w Związku Sowieckim.
Kiedy Inny świat ukazał się po raz pierwszy?
1. AW 1939 r., w Warszawie
2. BW 1951 r., po angielsku
3. CW 1977 r., w Łodzi
4. DW 1924 r., w Krakowie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: W 1951 r., po angielsku – Polskie wydanie ukazało się w 1953 r. w Londynie.

Cały dział „Literatura wojny i Zagłady”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstów Notatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiego Styl i środki językowe w lekturach klasy III Porównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl eseju Wypracowanie na maturze rozszerzonej Konteksty, źródła i samodzielna praca z lekturą Młoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysu Tetmajer i Staff – wybrane wiersze Impresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej Polski Stanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniec Konwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i Szewcy Władysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizm Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wiersze Leśmian i Czechowicz – wybrane wiersze Przyboś i poetyka awangardy Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wiersze Tadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectw Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton Lektury w klasie III: P, R i uzupełniające