ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dwudziestolecie międzywojenneklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/dwudziestolecie-skamander-awangarda-katastrofizm/

Język polski · Dwudziestolecie międzywojenne · kl. 3

Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizm

Poezja II Rzeczypospolitej (1918–1939): trzy ugrupowania, trzy sposoby mówienia o świecie i spór o to, jak ma brzmieć wiersz.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Ramy czasowe

  • Dwudziestolecie międzywojenne to lata 1918–1939, od odzyskania niepodległości do wybuchu II wojny światowej. Poezja jest bardzo różnorodna, bo grupy spierały się o język wiersza.

2Skamander: życie, miasto, codzienność

  • Poeci: Tuwim, Słonimski, Lechoń, Wierzyński, Iwaszkiewicz. Od 1918 r. występowali w warszawskiej kawiarni Pod Picadorem, od 1920 r. wydawali miesięcznik „Skamander”.
  • Cechy: witalizm (zachwyt życiem), miasto i codzienność, język bliski mowie potocznej. Nie mieli jednego programu.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co jest typowe dla Skamandra?

3Awangarda Krakowska: nowoczesność i skrót

  • Peiper, Przyboś, pismo „Zwrotnica”. Hasło „3×M”: miasto, masa, maszyna.
  • Poezja ma być zwięzła: kondensacja (skrócona składnia, brak ozdobników) i nowa metafora.
  • Do tzw. pierwszej awangardy należeli też futuryści (np. Jasieński, Wat, Stern), którzy szokowali prowokacją językową.

4Druga awangarda i katastrofizm

  • Czechowicz (Lublin) i Miłosz (Wilno, grupa „Żagary”). Katastrofizm to przeczucie zagłady cywilizacji i zbliżającej się wojny.
  • Typowe obrazy: apokalipsa, nocne widma, bezbronne miasta, poczucie zagrożenia.
SkamanderWarszawa, od 1918poeciTuwim, Słonimski, Lechoń,Wierzyński, Iwaszkiewiczhasławitalizm, mowa potoczna,codziennośćAwangarda KrakowskaKraków, „Zwrotnica”poeciPeiper, Przybośhasła3×M: miasto, masa,maszyna; kondensacjaDruga awangardaLublin, WilnopoeciCzechowicz, Miłoszhasłakatastrofizm: przeczuciezagłady, oniryzmdwudziestolecie międzywojenne: 1918–1939
Skamander, awangarda krakowska i druga awangarda w jednym zestawieniu.
Zapamiętaj

Skamander to witalizm i codzienność, Awangarda Krakowska to 3×M i kondensacja, druga awangarda to katastrofizm. Dwudziestolecie nie ma jednej poetyki.

Uwaga na błąd

Traktowanie dwudziestolecia jako jednej poetyki albo zaliczanie Przybosia do Skamandra. Grupy się spierały, a ich wiersze różnią się językiem, obrazem i wizją świata.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co oznacza hasło „3×M” Awangardy Krakowskiej?

✎Ściąga: Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizm

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Skamander to witalizm i codzienność, Awangarda Krakowska to 3×M i kondensacja, druga awangarda to katastrofizm. Dwudziestolecie nie ma jednej poetyki.
  • Dwudziestolecie międzywojenne to lata 1918–1939, od odzyskania niepodległości do wybuchu II wojny światowej. Poezja jest bardzo różnorodna, bo grupy spierały się o język wiersza.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jakie lata obejmuje dwudziestolecie międzywojenne?

    1. A1939–1945
    2. B1918–1939
    3. C1945–1989
    4. D1890–1918
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1918–1939 – Dwudziestolecie to czas między odzyskaniem niepodległości a wybuchem II wojny światowej.

  2. W jakiej kawiarni spotykali się skamandryci?

    1. APod Picadorem
    2. BU Michalika
    3. CZielony Balonik
    4. DPod Baranami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Pod Picadorem – Kawiarnia Pod Picadorem działała w Warszawie od 1918 roku.

  3. Co jest typowe dla Skamandra?

    1. APrzeczucie zagłady cywilizacji
    2. BHasło „3×M” i kondensacja metafory
    3. CWitalizm, codzienność i język bliski mowie potocznej
    4. DWyłącznie poezja religijna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Witalizm, codzienność i język bliski mowie potocznej – Skamandryci zachwycali się życiem i miastem, a mówili językiem potocznym.

  4. Co oznacza hasło „3×M” Awangardy Krakowskiej?

    1. AMiasto, masa, maszyna
    2. BMiłość, młodość, mądrość
    3. CMuzyka, malarstwo, modernizm
    4. DMit, mowa, metafora
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Miasto, masa, maszyna – To manifest nowoczesności: miasto, masa i maszyna.

  5. Które pismo wiąże się z Awangardą Krakowską?

    1. A„Zwrotnica”
    2. B„Żagary”
    3. C„Życie”
    4. D„Skamander”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: „Zwrotnica” – „Zwrotnica” redagował Tadeusz Peiper.

  6. Kondensacja w poezji awangardy to

    1. Arozbudowywanie opisów przyrody
    2. Bskracanie składni i eliminowanie ozdobników
    3. Cwprowadzanie gwary
    4. Dpowtarzanie głosek dla efektu muzyczności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: skracanie składni i eliminowanie ozdobników – Zagęszczenie wypowiedzi to zwięzłość i skrót myślowy.

  7. Czym jest katastrofizm?

    1. ANowym stylem malarstwa
    2. BPochwałą pokory i prostoty
    3. CPrzeczuciem zagłady cywilizacji i nadchodzącej wojny
    4. DZachwytem nad życiem miasta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Przeczuciem zagłady cywilizacji i nadchodzącej wojny – Katastrofiści czuli, że świat zmierza ku zagładzie.

  8. Który poeta jest wiązany z drugą awangardą?

    1. AAntoni Słonimski
    2. BTadeusz Peiper
    3. CJulian Tuwim
    4. DJózef Czechowicz
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Józef Czechowicz – Czechowicz tworzył w Lublinie i łączył oniryzm z przeczuciem zagłady.

Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające