Który przykład ilustruje kontekst filozoficzny w Młodej Polsce?

Wpływ Nietzschego na nietzscheanizm

Kontekst historycznoliteracki w Weselu to na przykład

Odniesienie do konwencji dramatu romantycznego

Czy streszczenie może zastąpić lekturę?

Nie, bo nie pozwala na samodzielną interpretację

Co jest błędem przy wyborze kontekstu?

Dodanie go „dla ozdoby”, bez związku z tezą

Wyjaśnienie, co dzięki niemu rozumiemy

Konteksty, źródła i samodzielna praca z lekturą

ogarniam.edu.pl · Język polski · Nauka o językuklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/konteksty-zrodla-i-samodzielna-praca-z-lektura/

Dowiesz się, jakie konteksty możesz wykorzystać w pracy, jak oceniać wiarygodność opracowań i jak przygotować wypowiedź ze źródłami.

1Czym jest kontekst

Kontekst to wiedza spoza tekstu, która pomaga rozwiązać problem z polecenia. Ma wspierać rozumowanie, a nie być ozdobą.

Kontekst	Co daje	Przykład z klasy III
historycznoliteracki	miejsce utworu w tradycji	Wesele a dramat romantyczny
biograficzny	losy autora	Rydel i Bronowice; Herling w łagrze
filozoficzny	idee epoki	Nietzsche i Schopenhauer w Młodej Polsce
biblijny	motywy i symbole	parodia Księgi Rodzaju w Traktacie o manekinach
mitologiczny	odwołania do mitów	mityzacja u Schulza
kulturowy	sztuka i obyczaj	chłopomania, malarstwo Młodej Polski
społeczny	warunki życia i podziały	nędza czworaków w Przedwiośniu

2Kontekst w akapicie krok po kroku

Krok 1: ustal, co w utworze wymaga wyjaśnienia (np. dlaczego wizje w Weselu nie prowadzą do czynu).
Krok 2: dobierz kontekst, który to wyjaśnia (romantyczny dramat z wizjami i misją narodu).
Krok 3: zestaw go z utworem i wyciągnij wniosek: Wyspiański przejmuje romantyczne środki, ale pokazuje ich bezsilność.

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest kontekst w pracy maturalnej?

3Źródła i opracowania

Oceniaj wiarygodność: kto jest autorem, kiedy powstał tekst, czy opiera się na faktach i czy zgadza się z lekturą. Nie zastępuj czytania streszczeniem i zapisuj, z czego korzystasz.

4Wypowiedź ustna

Na ustnej maturze losujesz zestaw z dwoma zadaniami: jawnym (pytanie z listy CKE, dotyczy lektury obowiązkowej) i drugim, do dołączonego tekstu lub obrazu. Masz ok. 15 minut na przygotowanie, ok. 10 minut na wypowiedź i ok. 5 minut na rozmowę. Szczegóły dla swojego rocznika sprawdź w aktualnym informatorze CKE.

Zapamiętaj

Kontekst ma służyć rozwiązaniu problemu. Źródła oceniaj po autorze, dacie i zgodności z lekturą, a lekturę czytaj, zamiast zastępować ją streszczeniem.

Uwaga na błąd

Dodanie kontekstu „dla ozdoby” (np. biografii bez związku z tezą). Wskaż, co dokładnie ten kontekst wyjaśnia w utworze.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co sprawdzasz, oceniając wiarygodność opracowania?

✎Ściąga: Konteksty, źródła i samodzielna praca z lekturą

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Kontekst ma służyć rozwiązaniu problemu. Źródła oceniaj po autorze, dacie i zgodności z lekturą, a lekturę czytaj, zamiast zastępować ją streszczeniem.
Kontekst to wiedza spoza tekstu, która pomaga rozwiązać problem z polecenia. Ma wspierać rozumowanie, a nie być ozdobą.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Czym jest kontekst w pracy maturalnej?
1. ASpisem treści
2. BStreszczeniem lektury
3. CWiedzą spoza tekstu, która wspiera rozwiązanie problemu
4. DListą cytatów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wiedzą spoza tekstu, która wspiera rozwiązanie problemu – Kontekst pomaga wyjaśnić sens utworu w polu polecenia.
Który kontekst dotyczy losów autora?
1. AMitologiczny
2. BBiblijny
3. CBiograficzny
4. DFilozoficzny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Biograficzny – Losy autora to kontekst biograficzny.
Który przykład ilustruje kontekst filozoficzny w Młodej Polsce?
1. ARok urodzenia Staffa
2. BCena biletu na spektakl
3. CWpływ Nietzschego na nietzscheanizm
4. DUkład stron w książce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Wpływ Nietzschego na nietzscheanizm – Idee filozoficzne wpływały na postawy poetów.
Kontekst historycznoliteracki w Weselu to na przykład
1. AOdniesienie do konwencji dramatu romantycznego
2. BStreszczenie sceny finałowej
3. CSpis postaci
4. DOpis stroju gościa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Odniesienie do konwencji dramatu romantycznego – Chodzi o miejsce utworu w tradycji literatury.
Co sprawdzasz, oceniając wiarygodność opracowania?
1. ALiczbę reklam
2. BDługość tytułu
3. CAutora, datę i zgodność z lekturą
4. DKolor okładki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Autora, datę i zgodność z lekturą – Wiarygodne źródło ma autora i opiera się na faktach.
Czy streszczenie może zastąpić lekturę?
1. ATak, zawsze
2. BTak, jeśli jest krótkie
3. CNie, bo nie pozwala na samodzielną interpretację
4. DTak, na poziomie rozszerzonym
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Nie, bo nie pozwala na samodzielną interpretację – Praca z lekturą wymaga własnego czytania.
Co jest błędem przy wyborze kontekstu?
1. ADodanie go „dla ozdoby”, bez związku z tezą
2. BPowiązanie go z problemem
3. CWskazanie źródła
4. DWyjaśnienie, co dzięki niemu rozumiemy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Dodanie go „dla ozdoby”, bez związku z tezą – Kontekst ma wspierać rozwiązanie problemu.
Gdzie sprawdzić zasady ustnej części matury 2028?
1. AW aktualnym informatorze CKE
2. BNa stronie z lekturami
3. CW programie szkoły
4. DW dowolnym blogu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: W aktualnym informatorze CKE – Zasady podaje CKE.

Cały dział „Nauka o języku”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 10 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstów Notatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiego Styl i środki językowe w lekturach klasy III Porównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl eseju Wypracowanie na maturze rozszerzonej Młoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysu Tetmajer i Staff – wybrane wiersze Impresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej Polski Stanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniec Konwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i Szewcy Władysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizm Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wiersze Leśmian i Czechowicz – wybrane wiersze Przyboś i poetyka awangardy Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wiersze Tadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectw Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton Lektury w klasie III: P, R i uzupełniające