ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dwudziestolecie międzywojenneklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/stefan-zeromski-przedwiosnie/

Język polski · Dwudziestolecie międzywojenne · kl. 3

Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”

Powieść o dojrzewaniu Cezarego Baryki – od rewolucji w Baku po odrodzoną Polskę – i o sporze, jak naprawić państwo.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst i tytuł

  • Przedwiośnie Stefana Żeromskiego (1924) to powieść polityczna i powieść o dojrzewaniu: bohater przechodzi drogę od chłopięcych zachwytów do własnych wyborów. Ukazała się kilka lat po odzyskaniu niepodległości i wywołała ostry spór.
  • Tytuł to metafora: już nie zima, jeszcze nie wiosna. Odrodzona Polska jest w stanie przejściowym, między nadzieją a niepewnością.
  • Części powieści: Szklane domy, Nawłoć, Wiatr od wschodu.

2Droga Cezarego

  • Cezary dorasta w Baku. Najpierw zachwyca go rewolucja, potem widzi jej okrucieństwo (m.in. rzeź Ormian), a w Baku umiera mu matka.
  • Ojciec, Seweryn Baryka, opowiada mu o szklanych domach w Polsce i umiera w drodze do kraju.
  • W Polsce Cezary walczy w wojnie 1920 r., ratuje rannego Hipolita Wielosławskiego i jedzie z nim do dworu w Nawłoci. Potem w Chłodku widzi nędzę czworaków, a w Warszawie rozmawia z Gajowcem i trafia na zebranie komunistów.
droga CezaregoBakurewolucja,szklane domy ojcaWojna 1920Cezary ratujeHipolitaPolskaNawłoć, Chłodek,WarszawaFinałpochód robotników,wynik otwartycztery wizje Polski: jak naprawić państwo?Szklane domyutopia Seweryna,mit ojcaNawłoćsielanka dworu,obojętna na biedęGajowiecreformy, praca,stopniowe zmianyLulekrewolucjakomunistycznazakończenie otwarte – Cezary idzie na czele pochodu, ocena należy do czytelnika
Droga Cezarego Baryki i cztery wizje naprawy Polski.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto opowiada Cezaremu o szklanych domach?

3Cztery wizje Polski

WizjaKtoNa czym polega
szklane domySeweryn Barykautopia, czyli wizja idealnego porządku: nowoczesność i dobrobyt; to mit, którego Cezary nie znajduje
sielanka dworuNawłoć, Wielosławscybeztroskie życie ziemian obok biedy chłopów
reformySzymon Gajowiecpowolna praca dla państwa, zmiany stopniowe, bez przewrotu
rewolucjaAntoni Lulekszybka zmiana siłą według wzoru sowieckiego
  • Zakończenie jest otwarte: Cezary idzie z pochodem robotników na Belweder i wysuwa się na czoło. Żeromski nie mówi, czy to wybór rewolucji, czy protest.
Zapamiętaj

Przedwiośnie: dojrzewanie Cezarego i dojrzewanie państwa. Cztery wizje (szklane domy, Nawłoć, Gajowiec, Lulek), żadna nie wygrywa, a finał jest otwarty.

Uwaga na błąd

Uznanie Gajowca za rewolucjonistę albo szklanych domów za prawdziwe domy w Polsce. Gajowiec broni reform, rewolucję głosi Lulek, a szklane domy to opowieść ojca.

  • W wypracowaniu powieść pasuje do tematów: rewolucja i jej koszty, utopia i rozczarowanie, dojrzewanie, odpowiedzialność za państwo. Oddzielaj stanowiska postaci od sensu całości: autor pokazuje słabości każdego programu.

✎Ściąga: Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przedwiośnie: dojrzewanie Cezarego i dojrzewanie państwa. Cztery wizje (szklane domy, Nawłoć, Gajowiec, Lulek), żadna nie wygrywa, a finał jest otwarty.
  • Tytuł to metafora: już nie zima, jeszcze nie wiosna. Odrodzona Polska jest w stanie przejściowym, między nadzieją a niepewnością.
  • Zakończenie jest otwarte: Cezary idzie z pochodem robotników na Belweder i wysuwa się na czoło. Żeromski nie mówi, czy to wybór rewolucji, czy protest.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym roku ukazało się Przedwiośnie?

    1. A1937
    2. B1901
    3. C1918
    4. D1924
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1924 – Powieść powstała kilka lat po odzyskaniu niepodległości.

  2. Gdzie dorasta Cezary Baryka?

    1. AW Nawłoci
    2. BW Chłodku
    3. CW Baku
    4. DW Warszawie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: W Baku – Cezary wychowuje się w Baku i tam przeżywa rewolucję.

  3. Co oznacza tytuł Przedwiośnie?

    1. AStan przejściowy, niepewność między zimą a wiosną odrodzonego państwa
    2. BPewne zwycięstwo rewolucji
    3. CKoniec roku szkolnego
    4. DWyłącznie porę roku w Baku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Stan przejściowy, niepewność między zimą a wiosną odrodzonego państwa – Tytuł ma sens przenośny: państwo jest w czasie przejściowym.

  4. Kto opowiada Cezaremu o szklanych domach?

    1. AHipolit Wielosławski
    2. BAntoni Lulek
    3. CSzymon Gajowiec
    4. DJego ojciec, Seweryn Baryka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Jego ojciec, Seweryn Baryka – To wizja ojca, której Cezary nie odnajduje w Polsce.

  5. Kim jest w powieści Szymon Gajowiec?

    1. AWłaścicielem dworu w Nawłoci
    2. BZwolennikiem stopniowych reform i pracy dla państwa
    3. COjcem Cezarego
    4. DPrzywódcą komunistów wzywającym do przewrotu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zwolennikiem stopniowych reform i pracy dla państwa – Rewolucję głosi Lulek, a Gajowiec broni drogi reform.

  6. Kto w powieści głosi program rewolucji komunistycznej?

    1. AHipolit Wielosławski
    2. BSeweryn Baryka
    3. CAntoni Lulek
    4. DSzymon Gajowiec
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Antoni Lulek – Lulek przekonuje do przewrotu na zebraniu komunistów.

  7. Co Cezary widzi w Chłodku?

    1. AWybuch rewolucji w Rosji
    2. BBogactwo nowoczesnego miasta
    3. CSzklane domy ojca
    4. DNędzę parobków mieszkających w czworakach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Nędzę parobków mieszkających w czworakach – Bieda wsi przekreśla mit szklanych domów.

  8. Jak kończy się powieść?

    1. ACezary wraca do Baku
    2. BCezary zostaje właścicielem Nawłoci
    3. CCezary ginie w wojnie 1920 r.
    4. DOtwarcie: Cezary idzie na czele pochodu robotników na Belweder
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Otwarcie: Cezary idzie na czele pochodu robotników na Belweder – Zakończenie nie rozstrzyga sporu o drogę Polski.

Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyWitold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające