ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dwudziestolecie międzywojenneklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/tuwim-i-pawlikowska-jasnorzewska-wybrane-wiersze/

Język polski · Dwudziestolecie międzywojenne · kl. 3

Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wiersze

Zestawisz dwa różne głosy dwudziestolecia: Tuwima, poetę miasta i codzienności, oraz Pawlikowską-Jasnorzewską, mistrzynię miniatury z puentą.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Julian Tuwim

  • Tuwim (1894–1953) to czołowy poeta Skamandra. Pisze o mieście, codzienności i zwykłym człowieku, językiem bliskim mowie potocznej.
  • Do prostego człowieka (1929) to wiersz-apel przeciw wojnie. Podmiot ostrzega „prostego człowieka” przed patriotycznymi hasłami, którymi władza i bogaci posyłają go na śmierć. Puenta „Twoja jest krew, a ich jest nafta!” odsłania, komu służy wojna.
  • Bal w operze (napisany w 1936 r.) to poemat satyryczny i katastroficzny. Groteskowy obraz rozpasanych elit zapowiada upadek.
  • Tuwim lubił zabawę słowem: neologizmy, wiersze dla dzieci (Lokomotywa).
TuwimSkamandermiasto, język potocznyironia i zaangażowaniePawlikowska-Jasnorzewskaminiatura z puentąskrót i dystansmiłość, przemijanievs
Porównanie: Tuwim (miasto, język potoczny, ironia i zaangażowanie) i Pawlikowska-Jasnorzewska (miniatura, skrót, puenta, miłość i przemijanie).

2Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

  • Pawlikowska-Jasnorzewska (1891–1945) pisała miniatury liryczne, np. w tomach Pocałunki i Wachlarz.
  • Miniatura to krótki, skondensowany wiersz, często z puentą (zaskakującą końcową myślą). Wiersze są lekkie i ironiczne, ale mówią o poważnych sprawach: miłości, przemijaniu, kobiecych doświadczeniach.
  • Przykład: w miniaturze Miłość kobieta spokojnie mówi o rozłące, a puenta „widać można żyć bez powietrza” pokazuje, że ukochany jest dla niej jak powietrze.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest miniatura liryczna?

3Jak je zestawić

CechaTuwimPawlikowska-Jasnorzewska
językpotoczny, dynamicznyskondensowany, wystylizowany
formadłuższe wiersze i poematyminiatura z puentą
tematmiasto, wojna, codziennośćmiłość, przemijanie
tonironia, groteska, zaangażowanieironia, lekkość, erotyzm
Zapamiętaj

Tuwim: miasto, codzienność, ironia i zaangażowanie. Pawlikowska-Jasnorzewska: miniatura, skrót, puenta, subtelna ironia.

Uwaga na błąd

Utożsamianie podmiotu lirycznego z poetą albo branie lekkiego tonu miniatury za brak głębi. Puenta często odwraca sens całego wiersza.

✎Ściąga: Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wiersze

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Tuwim: miasto, codzienność, ironia i zaangażowanie. Pawlikowska-Jasnorzewska: miniatura, skrót, puenta, subtelna ironia.
  • Tuwim (1894–1953) to czołowy poeta Skamandra. Pisze o mieście, codzienności i zwykłym człowieku, językiem bliskim mowie potocznej.
  • Pawlikowska-Jasnorzewska (1891–1945) pisała miniatury liryczne, np. w tomach Pocałunki i Wachlarz.
  • Miniatura to krótki, skondensowany wiersz, często z puentą (zaskakującą końcową myślą). Wiersze są lekkie i ironiczne, ale mówią o poważnych sprawach: miłości, przemijaniu, kobiecych doświadczeniach.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Do której grupy poetyckiej należał Tuwim?

    1. ADo pokolenia Kolumbów
    2. BDo Skamandra
    3. CDo Młodej Polski
    4. DDo Awangardy Krakowskiej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Do Skamandra – Skamandryci pisali o codzienności językiem potocznym.

  2. Czego dotyczy wiersz Do prostego człowieka?

    1. APejzażu
    2. BSztuki
    3. CManipulacji hasłami patriotycznymi i wojny
    4. DMiłości
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Manipulacji hasłami patriotycznymi i wojny – Podmiot ostrzega przed pójściem na śmierć w imię haseł.

  3. Czym jest Bal w operze?

    1. AWierszem dla dzieci
    2. BMiniaturą
    3. CPoematem satyrycznym i katastroficznym
    4. DDramatem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Poematem satyrycznym i katastroficznym – Groteskowy obraz salonów zapowiada upadek.

  4. Czym jest miniatura liryczna?

    1. AProzą poetycką
    2. BDramatem
    3. CDługim poematem
    4. DKrótkim, skondensowanym wierszem, często z puentą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Krótkim, skondensowanym wierszem, często z puentą – To gatunek Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej.

  5. Jakie tematy dominują u Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?

    1. AWieś
    2. BMiasto i maszyny
    3. CWojna i rewolucja
    4. DMiłość i przemijanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Miłość i przemijanie – Pisze lekko, z ironią i dystansem.

  6. Czym jest puenta?

    1. APierwszym wersem wiersza
    2. BZaskakującą, wyrazistą myślą na końcu wiersza
    3. CRymem wewnętrznym
    4. DTytułem tomu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zaskakującą, wyrazistą myślą na końcu wiersza – W miniaturach Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej puenta często odwraca sens wiersza.

  7. Co odróżnia Tuwima od Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej?

    1. ATuwim używa języka potocznego i dłuższych form, ona miniatury
    2. BTuwim pisze tylko dla dzieci
    3. CNic
    4. DOna pisze poematy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Tuwim używa języka potocznego i dłuższych form, ona miniatury – Różni je forma i temat.

  8. Czy podmiot liryczny to poeta?

    1. ANie, to głos wiersza, nie biografia
    2. BTak, u Tuwima
    3. CTak, w miniaturach
    4. DTak, zawsze
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Nie, to głos wiersza, nie biografia – Trzeba oddzielać głos wiersza od autora.

Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające