Co łączy dramat romantyczny z Weselem?

Obecność wizji i postaci fantastycznych obok realistycznych

Wyłącznie realistyczne dialogi

Jak Wesele traktuje romantyczne wizje?

Z ironicznym dystansem: wizje nie prowadzą do czynu

Jak przepis na zwycięskie powstanie

połączenie komizmu i grozy, zderzenie sprzecznych konwencji

opis przyrody w stylu impresjonistycznym

Co odróżnia katastrofizm Szewców od wizji romantycznych?

Brak nadziei: kolejne rewolucje prowadzą do nowych form opresji

Konwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i Szewcy

ogarniam.edu.pl · Język polski · Młoda Polskaklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/konwencje-dramatu-dziady-cz-iii-i-kordian-wesele-i-szewcy/

Porównasz konwencję dramatu romantycznego z Weselem i groteską Szewców oraz nauczysz się robić nawiązanie, które coś wyjaśnia.

1Dramat romantyczny: punkt wyjścia

Dziady cz. III (Mickiewicz, 1832) i Kordian (Słowacki, 1834) łączą realizm z fantastyką i wizjami. W centrum stoi jednostka, która mierzy się z losem narodu.
Są wielkie sceny wizyjne: Wielka Improwizacja Konrada i monolog Kordiana na szczycie Mont Blanc.

2Wesele: romantyzm z dystansem

Wyspiański bierze romantyczne środki (widma, wizje, wieszcz Wernyhora, hasło powstania), ale sprawdza je z ironią. Bohater jest zbiorowy (inteligenci i chłopi), a wizje nie prowadzą do czynu.
Po widmach nie ma ofiary ani zrywu, jest chocholi taniec.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kim jest bohater Dziadów cz. III i Kordiana?

3Szewcy: groteska zamiast wizji

Witkacy (1931–1934) odwraca konwencję: zamiast wizji ma groteskę (komizm zderzony z grozą) i absurd, zamiast narodu – przewroty władzy i rewolucję szewców, zamiast nadziei – katastrofizm.

Utwór	Konwencja	Bohater	Wizja przyszłości
Dziady cz. III, Kordian	dramat romantyczny: realizm i fantastyka	jednostka (Konrad, Kordian)	misja narodu; w Kordianie klęska
Wesele	dramat symboliczny, ironia wobec romantyzmu	zbiorowy: inteligenci i chłopi	wizje bez czynu, chocholi taniec
Szewcy	groteska, absurd, katastrofizm	szewcy, Prokurator Scurvy	kolejne przewroty władzy

4Jak zrobić dobre nawiązanie

Nawiązanie wyjaśnia konkretny sens: co autor przejął, co odwrócił i po co. Samo „podobne do” to za mało.
Schemat: element (np. widmo) → funkcja u romantyków → funkcja u Wyspiańskiego → wniosek.

Zapamiętaj

Wesele korzysta z konwencji romantycznej, ale ją podważa: widma nie prowadzą do czynu. Szewcy idą dalej: groteska i absurd zamiast wizji i nadziei.

Uwaga na błąd

Wypisanie podobieństw bez wniosku („oba dramaty mają widma”). Pokaż, że funkcja widm jest inna.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które zdanie jest poprawnym nawiązaniem do tradycji romantycznej?

✎Ściąga: Konwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i Szewcy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

Wesele korzysta z konwencji romantycznej, ale ją podważa: widma nie prowadzą do czynu. Szewcy idą dalej: groteska i absurd zamiast wizji i nadziei.
Nawiązanie wyjaśnia konkretny sens: co autor przejął, co odwrócił i po co. Samo „podobne do” to za mało.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

Co łączy dramat romantyczny z Weselem?
1. AWyłącznie komizm i groteska
2. BWyłącznie realistyczne dialogi
3. CObecność wizji i postaci fantastycznych obok realistycznych
4. DBrak postaci symbolicznych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Obecność wizji i postaci fantastycznych obok realistycznych – Widma i wizje to wspólne środki; różni się ich funkcja.
Kim jest bohater Dziadów cz. III i Kordiana?
1. AJednostką mierzącą się z losem narodu
2. BGrupą szewców
3. CNarratorem reportażu
4. DZbiorowością inteligentów i chłopów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Jednostką mierzącą się z losem narodu – W dramacie romantycznym w centrum stoi indywidualny bohater.
Jak Wesele traktuje romantyczne wizje?
1. ACałkowicie je pomija
2. BJak przepis na zwycięskie powstanie
3. CPowtarza je bez zmian
4. DZ ironicznym dystansem: wizje nie prowadzą do czynu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Z ironicznym dystansem: wizje nie prowadzą do czynu – Po wizjach następuje chocholi taniec, a nie zryw.
Co w Weselu zajmuje miejsce romantycznego zrywu?
1. AMonolog na Mont Blanc
2. BRewolucja szewców
3. CWielka Improwizacja
4. DChocholi taniec
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Chocholi taniec – Taniec w kółko symbolizuje bezwład.
Który dramat opiera się na groteskowym obrazie kolejnych przewrotów władzy?
1. AKordian
2. BWesele
3. CDziady cz. III
4. DSzewcy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Szewcy – W Szewcach rewolucja szewców nie rozwiązuje problemu, lecz prowadzi do nowej władzy.
Groteska to
1. Arodzaj rymu w wierszu
2. Bopis przyrody w stylu impresjonistycznym
3. Cpołączenie komizmu i grozy, zderzenie sprzecznych konwencji
4. Dwyłącznie opis snu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: połączenie komizmu i grozy, zderzenie sprzecznych konwencji – Groteska zderza nieprzystające porządki i budzi śmiech oraz niepokój.
Które zdanie jest poprawnym nawiązaniem do tradycji romantycznej?
1. AOba dramaty są z różnych epok
2. BWesele i Dziady mają widma
3. CWesele jest podobne do Dziadów
4. DWyspiański wprowadza widma jak romantycy, ale zamiast prowadzić do czynu, ujawniają one winy bohaterów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Wyspiański wprowadza widma jak romantycy, ale zamiast prowadzić do czynu, ujawniają one winy bohaterów – Dobre nawiązanie wskazuje, co przejęto, co zmieniono i po co.
Co odróżnia katastrofizm Szewców od wizji romantycznych?
1. AWiara w odrodzenie narodu
2. BObecność wieszcza
3. CPozytywny finał
4. DBrak nadziei: kolejne rewolucje prowadzą do nowych form opresji
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Brak nadziei: kolejne rewolucje prowadzą do nowych form opresji – U Witkacego zło wraca w nowej postaci, a romantycy mieli misję narodu.

Cały dział „Młoda Polska”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytań Fiszki · 9 🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstów Notatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiego Styl i środki językowe w lekturach klasy III Porównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl eseju Wypracowanie na maturze rozszerzonej Konteksty, źródła i samodzielna praca z lekturą Młoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysu Tetmajer i Staff – wybrane wiersze Impresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej Polski Stanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniec Władysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizm Tuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wiersze Leśmian i Czechowicz – wybrane wiersze Przyboś i poetyka awangardy Stefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wiersze Tadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectw Formy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felieton Lektury w klasie III: P, R i uzupełniające