1Co to za epoka
- Młoda Polska to polska odmiana modernizmu, mniej więcej lata 1890–1918. Nazwę dał cykl artykułów Artura Górskiego w „Życiu” z 1898 roku.
- Te same lata nazywa się też neoromantyzmem (powrót romantycznych uczuć i roli poety), secesją (nazwa stylu w sztuce użytkowej i architekturze) i fin de siècle (z franc. „koniec wieku”).
- Ludzie przełomu wieków przestali wierzyć, że nauka i postęp rozwiążą wszystko (tak myśleli pozytywiści). Został kryzys wartości: co jest ważne, skoro stare ideały zawiodły?
2Dekadentyzm: poczucie schyłku
- Dekadentyzm to przekonanie, że cywilizacja chyli się ku upadkowi. Pojawia się apatia, nuda i bezsilność wobec świata. Wpłynął na niego pesymizm Schopenhauera i poezja Baudelaire’a.
- Przykład: Koniec wieku XIX Tetmajera. Wiersz przymierza kolejne postawy życiowe (m.in. ironię, modlitwę, walkę, rezygnację) i każdą podważa. Pokolenie „wie wszystko” i w nic nie wierzy.
Skąd pochodzi nazwa „Młoda Polska”?
Nazwę upowszechnił cykl artykułów Górskiego z 1898 roku.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Inne odpowiedzi na kryzys
| Postawa | O co chodzi | Przykład |
|---|---|---|
| Nietzscheanizm | kult jednostki twórczej, „wola mocy” | Staff, Kowal |
| Witalizm | afirmacja życia, siła i energia (wpływ Bergsona) | poezja zachwytu nad życiem i naturą |
| Franciszkanizm | pokora, prostota, zgoda na świat | późniejszy Staff |
| Sztuka dla sztuki | sztuka ma wartość sama w sobie, artysta jest wybrańcem | Przybyszewski, Confiteor (1899); Tetmajer, Evviva l’arte! |
Młoda Polska (ok. 1890–1918) to odpowiedź na kryzys wartości. Dekadentyzm to schyłek i apatia, a obok niego są nietzscheanizm, witalizm, franciszkanizm i „sztuka dla sztuki”.
Wrzucanie wszystkich poetów epoki do jednej szuflady „smutnych dekadentów”. Nawet jeden poeta (Staff) bywa najpierw nietzscheanistą, a potem franciszkaninem.
✎Ściąga: Młoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysu
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Młoda Polska (ok. 1890–1918) to odpowiedź na kryzys wartości. Dekadentyzm to schyłek i apatia, a obok niego są nietzscheanizm, witalizm, franciszkanizm i „sztuka dla sztuki”.
- Młoda Polska to polska odmiana modernizmu, mniej więcej lata 1890–1918. Nazwę dał cykl artykułów Artura Górskiego w „Życiu” z 1898 roku.
- Dekadentyzm to przekonanie, że cywilizacja chyli się ku upadkowi. Pojawia się apatia, nuda i bezsilność wobec świata. Wpłynął na niego pesymizm Schopenhauera i poezja Baudelaire’a.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Skąd pochodzi nazwa „Młoda Polska”?
- AZ tytułu powieści Żeromskiego
- BZ cyklu artykułów Artura Górskiego w „Życiu” z 1898 r.
- CZ nazwy pisma „Zwrotnica” z 1922 r.
- DZ nazwy grupy poetów z kawiarni Pod Picadorem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Z cyklu artykułów Artura Górskiego w „Życiu” z 1898 r. – Nazwę upowszechnił cykl artykułów Górskiego z 1898 roku.
Którym określeniem nazywa się też Młodą Polskę?
- ANeoromantyzmem
- BAwangardą krakowską
- CKlasycyzmem
- DPozytywizmem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Neoromantyzmem – Neoromantyzm to inna nazwa epoki; podkreśla powrót romantycznych uczuć i roli poety.
Dekadentyzm wyraża przede wszystkim
- Azachwyt nad miastem i maszyną
- Bkult prostoty wiejskiego życia
- Cwiarę w nieograniczony postęp techniki
- Dpoczucie schyłku cywilizacji, apatię i bezsilność
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: poczucie schyłku cywilizacji, apatię i bezsilność – Dekadent czuje, że świat chyli się ku upadkowi; tego nie ma w pozostałych odpowiedziach.
Która postawa głosi kult silnej jednostki twórczej i „wolę mocy”?
- ADekadentyzm
- BFranciszkanizm
- CNietzscheanizm
- DImpresjonizm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Nietzscheanizm – „Wola mocy” to pojęcie Nietzschego, dlatego postawę nazywamy nietzscheanizmem.
Na czym polega franciszkanizm Staffa?
- ANa przeczuciu zagłady cywilizacji
- BNa pokorze, prostocie i zgodzie na świat
- CNa haśle „miasto, masa, maszyna”
- DNa pogardzie dla tłumu i kulcie artysty-wybrańca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Na pokorze, prostocie i zgodzie na świat – Nazwa nawiązuje do św. Franciszka: chodzi o skromność, harmonię i przyjęcie świata takim, jaki jest.
Które hasło głosi Przybyszewski w manifeście Confiteor (1899)?
- A„Praca u podstaw”
- B„Sztuka w służbie narodu”
- C„Miasto, masa, maszyna”
- D„Sztuka dla sztuki”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Sztuka dla sztuki” – Artysta-wybraniec tworzy dla samej sztuki, a nie po to, by jej użyć do celów użytkowych.
Który wiersz Tetmajera pokazuje kryzys wartości pokolenia końca wieku?
- AKowal
- BKoniec wieku XIX
- CLokomotywa
- DDeszcz jesienny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Koniec wieku XIX – Kowal i Deszcz jesienny napisał Staff, a Lokomotywę Tuwim.
Który wniosek o postawach poetów Młodej Polski jest prawdziwy?
- AWszyscy wierzyli w nieskończony postęp
- BWszyscy poeci byli dekadentami
- CIstniały tylko dwie postawy: dekadentyzm i awangarda
- DObok dekadentyzmu były m.in. witalizm, nietzscheanizm i franciszkanizm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Obok dekadentyzmu były m.in. witalizm, nietzscheanizm i franciszkanizm – Epoka była bardzo różnorodna i nie wolno przypisywać jednej postawy wszystkim twórcom.
Cały dział „Młoda Polska”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.