ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Literatura wojny i Zagładyklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/hanna-krall-zdazyc-przed-panem-bogiem/

Język polski · Literatura wojny i Zagłady · kl. 3

Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”

Zobaczysz, jak rozmowa reporterki z Markiem Edelmanem staje się literackim świadectwem o getcie i o ratowaniu życia.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Autorka, bohater, forma

  • Hanna Krall (ur. 1935) to reporterka. Zdążyć przed Panem Bogiem (1977) jest reportażem literackim opartym na rozmowach z Markiem Edelmanem.
  • Edelman był jednym z przywódców Żydowskiej Organizacji Bojowej i dowódców powstania w getcie warszawskim (1943). Po śmierci Mordechaja Anielewicza wyprowadził ocalałych kanałami. Po wojnie został kardiologiem w Łodzi.
  • Kompozycja jest fragmentaryczna: przeplatają się dwa czasy – getto 1942–1943 i szpital w latach 70., gdzie Edelman z kardiochirurgiem prof. Janem Mollem ratuje chorych.
Hanna KrallreporterkaMarek Edelmanlekarz, powstaniecrozmowaŚwiadectwogetto, pamięć, godność
Reportaż-rozmowa: reporterka i Marek Edelman, z których rozmowy powstaje świadectwo o getcie, pamięci i godności.

2Tytuł

  • Edelman porównuje pracę lekarza do wyścigu z Bogiem: trzeba osłonić płomień świecy, zanim Bóg go zgasi. Zdążyć przed Panem Bogiem znaczy więc uratować człowieka, zanim zabierze go śmierć.
  • W getcie nie dało się ratować wszystkich, więc praca lekarza staje się dalszym ciągiem tej samej walki.
Sprawdź, czy rozumiesz

Kto jest autorem Zdążyć przed Panem Bogiem?

3Główne problemy

  • Umschlagplatz: Edelman jako goniec szpitala widział, jak ludzie odchodzą do wagonów, i wyciągał z kolejki pojedyncze osoby.
  • Powstanie: nie mówi o nim jak o bohaterskiej legendzie. Chodziło o to, by nie dać się zabić biernie i wybrać sposób umierania.
  • Pamięć, godność, przemilczenia: krótkie zdania, rzeczowy ton i niedopowiedzenia budują świadectwo bez patosu.
Zapamiętaj

Krall: reportaż literacki z Edelmanem; dwa czasy (getto i szpital), tytuł to wyścig ze śmiercią o każde życie.

Uwaga na błąd

Pisanie, że Edelman był jedynym dowódcą powstania albo że książkę napisał sam Edelman. Przywódcą ŻOB był Anielewicz, a autorką reportażu jest Krall, która układa i redaguje rozmowy.

  • W wypracowaniu reportaż pasuje do tematów: godność wobec zagłady, ratowanie życia, pamięć, heroizm bez patosu. Zestaw go z Borowskim (inny sposób mówienia o Zagładzie).

✎Ściąga: Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Krall: reportaż literacki z Edelmanem; dwa czasy (getto i szpital), tytuł to wyścig ze śmiercią o każde życie.
  • Hanna Krall (ur. 1935) to reporterka. Zdążyć przed Panem Bogiem (1977) jest reportażem literackim opartym na rozmowach z Markiem Edelmanem.
  • Kompozycja jest fragmentaryczna: przeplatają się dwa czasy – getto 1942–1943 i szpital w latach 70., gdzie Edelman z kardiochirurgiem prof. Janem Mollem ratuje chorych.
  • Umschlagplatz: Edelman jako goniec szpitala widział, jak ludzie odchodzą do wagonów, i wyciągał z kolejki pojedyncze osoby.
  • Powstanie: nie mówi o nim jak o bohaterskiej legendzie. Chodziło o to, by nie dać się zabić biernie i wybrać sposób umierania.
  • Pamięć, godność, przemilczenia: krótkie zdania, rzeczowy ton i niedopowiedzenia budują świadectwo bez patosu.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Kim jest Marek Edelman?

    1. AAutorem reportażu
    2. BJednym z dowódców powstania w getcie, później kardiologiem
    3. CPrzywódcą ŻOB, który zginął w 1943 r.
    4. DKardiochirurgiem prof. Mollem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Jednym z dowódców powstania w getcie, później kardiologiem – Przywódcą ŻOB był Anielewicz; Edelman przeżył i został lekarzem.

  2. Kiedy ukazał się reportaż?

    1. AW 1990 r.
    2. BW 1948 r.
    3. CW 1951 r.
    4. DW 1977 r.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: W 1977 r. – To reportaż z lat 70.

  3. Skąd pochodzi tytuł?

    1. AZ modlitwy powstańców
    2. BZ porównania pracy lekarza do osłaniania świecy, zanim Bóg ją zgasi
    3. CZ tytułu gazety podziemnej
    4. DZ rozkazu dowództwa ŻOB
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Z porównania pracy lekarza do osłaniania świecy, zanim Bóg ją zgasi – Chodzi o ratowanie życia, zanim zabierze je śmierć.

  4. Jak Edelman mówi o powstaniu w getcie?

    1. AJako o błędzie, którego żałuje
    2. BJako o przygodzie
    3. CBez legendy: chodziło o to, by nie umierać biernie
    4. DJako o militarnym zwycięstwie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bez legendy: chodziło o to, by nie umierać biernie – Podkreśla wybór sposobu umierania i godność.

  5. Jakie dwa czasy przeplatają się w książce?

    1. AGetto 1942–1943 i szpital w latach 70.
    2. BWojna 1920 r. i rok 1939
    3. CDzieciństwo Krall i jej emerytura
    4. DŚredniowiecze i współczesność
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Getto 1942–1943 i szpital w latach 70. – Dzięki temu dawne i nowe ratowanie życia się komentują.

  6. Czym był Umschlagplatz?

    1. AKryjówką powstańców
    2. BSzpitalem w Łodzi
    3. CSiedzibą Judenratu
    4. DPlacem, z którego Żydów z getta wywożono do obozu zagłady
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Placem, z którego Żydów z getta wywożono do obozu zagłady – Edelman jako goniec szpitala wyciągał stamtąd pojedynczych ludzi.

  7. Jaką rolę pełnią przemilczenia i krótkie zdania?

    1. ANie mają znaczenia
    2. BUkrywają, że wydarzenia są zmyślone
    3. CZastępują fakty
    4. DBudują świadectwo bez patosu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Budują świadectwo bez patosu – Niedopowiedzenie mówi więcej niż wielkie słowa.

  8. Kto jest autorem Zdążyć przed Panem Bogiem?

    1. ATadeusz Borowski
    2. BMarek Edelman
    3. CHanna Krall
    4. DGustaw Herling-Grudziński
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Hanna Krall – Krall prowadziła rozmowy i ułożyła z nich reportaż.

Cały dział „Literatura wojny i Zagłady”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające