ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dwudziestolecie międzywojenneklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/witold-gombrowicz-ferdydurke-fragmenty/

Język polski · Dwudziestolecie międzywojenne · kl. 3

Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)

Zrozumiesz, jak Gombrowicz pokazuje, że ludzie wciskają się nawzajem w role, i co znaczą gęba, pupa i upupienie.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Kontekst i fabuła

  • Ferdydurke Witolda Gombrowicza (1937) to powieść groteskowa z końca dwudziestolecia; czytasz ją we fragmentach.
  • Narrator, trzydziestoletni Józio, zostaje przez profesora Pimkę zamieniony w ucznia i zaprowadzony do szkoły dyrektora Piórkowskiego. Potem mieszka u nowoczesnych Młodziaków, a w końcu trafia na wieś, do dworu ciotki.
  • W każdym miejscu obowiązuje inna „forma”: szkolna, nowoczesna, ziemiańska.

2Forma, gęba, upupienie

  • Forma to schemat zachowań, który kształtuje tożsamość: tak się mówi, tak się zachowuje, tak się jest „poważnym”.
  • Gęba to narzucona rola społeczna, jak maska przyklejona człowiekowi przez innych.
  • Upupienie to sprowadzenie kogoś do roli niedojrzałego dziecka (Józio i profesor Pimko). Pupa oznacza dziecinność, niedojrzałość.
  • Przykład: w szkole Miętus i Syfon toczą pojedynek na miny – każdy próbuje narzucić drugiemu swoją formę.
formaschemat zachowańnarzucony z zewnątrzgębarola przyklejonaczłowiekowiupupieniesprowadzenie do dziecka(pupa)przykład: Józio i profesor Pimkokto narzuca formę?szkoładom Młodziakówdwór
Forma, gęba i upupienie oraz środowiska, które je narzucają.
Sprawdź, czy rozumiesz

Czym jest forma u Gombrowicza?

3Groteska i ironia

  • Groteska zderza nieprzystające porządki (poważne lekcje i dziecinne zachowania dorosłych). Śmieszy i niepokoi, a przy okazji odsłania, jak działa nacisk społeczny.
  • Gombrowicz nie podaje prostego rozwiązania: ucieczka od jednej formy kończy się wejściem w drugą.
Zapamiętaj

Gęba to narzucona rola, upupienie to sprowadzenie do infantylnej roli, a forma to schemat, który kształtuje tożsamość. Groteska pokazuje mechanizm nacisku społecznego.

Uwaga na błąd

Uznanie Józia za nastolatka. Ma trzydzieści lat, a dzieckiem robi go otoczenie – na tym polega upupienie. Nie czytaj też powieści jako satyry tylko na szkołę.

  • W wypracowaniu powieść pasuje do tematów: maska i rola społeczna, dojrzałość i niedojrzałość, szkoła i wychowanie, bunt wobec konwenansu.

✎Ściąga: Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Gęba to narzucona rola, upupienie to sprowadzenie do infantylnej roli, a forma to schemat, który kształtuje tożsamość. Groteska pokazuje mechanizm nacisku społecznego.
  • Forma to schemat zachowań, który kształtuje tożsamość: tak się mówi, tak się zachowuje, tak się jest „poważnym”.
  • Gęba to narzucona rola społeczna, jak maska przyklejona człowiekowi przez innych.
  • Upupienie to sprowadzenie kogoś do roli niedojrzałego dziecka (Józio i profesor Pimko). Pupa oznacza dziecinność, niedojrzałość.
  • Groteska zderza nieprzystające porządki (poważne lekcje i dziecinne zachowania dorosłych). Śmieszy i niepokoi, a przy okazji odsłania, jak działa nacisk społeczny.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W którym roku ukazało się Ferdydurke?

    1. A1948
    2. B1901
    3. C1924
    4. D1937
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 1937 – Powieść Gombrowicza to dzieło końca dwudziestolecia.

  2. Czym jest gęba w Ferdydurke?

    1. ANazwą pisma literackiego
    2. BCzęścią ciała Józia
    3. CNazwą szkoły
    4. DNarzuconą rolą społeczną, maską przyklejoną człowiekowi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Narzuconą rolą społeczną, maską przyklejoną człowiekowi – Gęba oznacza rolę, w którą wciska nas otoczenie.

  3. Co oznacza upupienie?

    1. ASprowadzenie kogoś do roli niedojrzałego dziecka
    2. BAwans zawodowy
    3. CPorzucenie szkoły
    4. DGłośne protestowanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Sprowadzenie kogoś do roli niedojrzałego dziecka – Józio zostaje upupiony przez profesora Pimkę.

  4. Kim jest w powieści profesor Pimko?

    1. AOjcem Józia
    2. BLekarzem
    3. CNauczycielem, który narzuca Józiowi rolę ucznia
    4. DRewolucjonistą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Nauczycielem, który narzuca Józiowi rolę ucznia – Pimko wciąga Józia w świat szkoły i upupia go.

  5. Czym jest forma u Gombrowicza?

    1. ARodzajem wiersza
    2. BSchematem zachowań narzucanym przez otoczenie, który kształtuje tożsamość
    3. CKształtem rysunku
    4. DRegułą ortografii
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Schematem zachowań narzucanym przez otoczenie, który kształtuje tożsamość – Forma to sposób bycia „ustalony” przez społeczeństwo.

  6. Co robi w powieści groteska?

    1. AZderza nieprzystające porządki i odsłania mechanizm nacisku społecznego
    2. BStreszcza lekturę
    3. COpisuje przyrodę w sposób impresjonistyczny
    4. DWprowadza gwarę wiejską
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Zderza nieprzystające porządki i odsłania mechanizm nacisku społecznego – Groteska budzi śmiech i niepokój jednocześnie.

  7. Które środowiska narzucają Józiowi formę?

    1. ATylko szkoła
    2. BWyłącznie wojsko
    3. CSzkoła, dom nowoczesnych Młodziaków i dwór
    4. DWyłącznie szpital
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Szkoła, dom nowoczesnych Młodziaków i dwór – W każdym z tych miejsc obowiązuje inny zestaw ról.

  8. Jak należy rozumieć „pupę” w Ferdydurke?

    1. AJako pojęcie oznaczające dziecinność wciskaną człowiekowi
    2. BJako zwykłe przekleństwo
    3. CJako nazwę miasta
    4. DJako nazwę grupy literackiej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jako pojęcie oznaczające dziecinność wciskaną człowiekowi – To termin analityczny: pupa to niedojrzałość narzucana przez formę.

Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszePrzyboś i poetyka awangardyStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające