ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Dwudziestolecie międzywojenneklasa 3 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/3/jezyk-polski/przybos-i-poetyka-awangardy/

Język polski · Dwudziestolecie międzywojenne · kl. 3 · zakres rozszerzony

Przyboś i poetyka awangardy

Zobaczysz, jak wygląda wiersz awangardowy zbudowany jak precyzyjna konstrukcja i czym różni się od poezji skamandrytów.

ok. 2 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Awangarda Krakowska

  • Julian Przyboś (1901–1970) był współtwórcą Awangardy Krakowskiej. Współpracował z Tadeuszem Peiperem i pismem „Zwrotnica”.
  • Hasło grupy to 3×M: miasto, masa, maszyna. Poezja miała być nowoczesna, ścisła i oszczędna, a poeta – jak inżynier – konstruować wiersz.
miastomasamaszynapoezja Przybosiakondensacjakrótka składnia, bez ozdobnikównowa metaforałączy odległe pola znaczeń
Awangarda Krakowska: hasło 3×M (miasto, masa, maszyna) oraz dwie najważniejsze cechy poezji Przybosia: kondensacja i nowa metafora.

2Cechy poezji Przybosia

  • Kondensacja: wiersz jest zwięzły, bez ozdobników, a składnia skrócona. Autor unika sentymentalizmu i gadatliwości.
  • Nowa metafora: łączy odległe pola znaczeń i buduje nowy obraz rzeczywistości. Peiper mówił o „minimum słów, maksimum treści”.
  • Konstrukcja obrazu: wiersz jest świadomie zaplanowany, a układ słów ma wywołać silne wrażenie.
  • Motywy: praca i budowanie (np. Cieśle), miasto i ruch, krajobraz widziany dynamicznie (np. Z Tatr). Przyboś pochodził ze wsi i łączy ją z nowoczesnością.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jakie motywy pojawiają się u Przybosia?

3Porównanie

CechaTuwim (Skamander)Przyboś (Awangarda)
językpotocznyoszczędny, skondensowany
metaforaprostsza, z codziennościnowa, łącząca odległe pola
formaswobodna, bliska mowiedyscyplina, konstrukcja
celcodzienność i ironianowy obraz świata
Zapamiętaj

Przyboś to Awangarda Krakowska, kondensacja i nowa metafora. Wiersz jest przemyślaną konstrukcją.

Uwaga na błąd

Zakładanie, że awangarda to chaos. Przyboś ceni dyscyplinę i precyzję obrazu, a trudność jego wierszy wynika ze skrótu, nie z przypadku.

✎Ściąga: Przyboś i poetyka awangardy

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przyboś to Awangarda Krakowska, kondensacja i nowa metafora. Wiersz jest przemyślaną konstrukcją.
  • Julian Przyboś (1901–1970) był współtwórcą Awangardy Krakowskiej. Współpracował z Tadeuszem Peiperem i pismem „Zwrotnica”.
  • Kondensacja: wiersz jest zwięzły, bez ozdobników, a składnia skrócona. Autor unika sentymentalizmu i gadatliwości.
  • Nowa metafora: łączy odległe pola znaczeń i buduje nowy obraz rzeczywistości. Peiper mówił o „minimum słów, maksimum treści”.
  • Konstrukcja obrazu: wiersz jest świadomie zaplanowany, a układ słów ma wywołać silne wrażenie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Z którym pismem związany był Przyboś?

    1. AZe „Skamandrem”
    2. BZ „Pikadorem”
    3. CZe „Zwrotnicą”
    4. DZ „Wiadomościami Literackimi”
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Ze „Zwrotnicą” – Awangarda Krakowska skupiała się wokół Zwrotnicy.

  2. Co znaczy hasło 3×M?

    1. AMiłość, młodość, marzenie
    2. BMiasto, masa, maszyna
    3. CMuzyka, malarstwo, metafora
    4. DMiasto, mit, miara
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Miasto, masa, maszyna – To program Awangardy Krakowskiej.

  3. Kto był teoretykiem Awangardy Krakowskiej?

    1. AJan Lechoń
    2. BJulian Tuwim
    3. CTadeusz Peiper
    4. DBolesław Leśmian
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Tadeusz Peiper – Peiper współtworzył grupę z Przybosiem.

  4. Co to jest kondensacja w poezji Przybosia?

    1. ASkracanie składni i rezygnacja z ozdobników
    2. BWydłużanie wiersza
    3. CGadatliwy opis
    4. DDodawanie rymów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Skracanie składni i rezygnacja z ozdobników – Wiersz jest zwięzły i precyzyjny.

  5. Czym jest nowa metafora?

    1. APołączeniem odległych pól znaczeń w nowy obraz
    2. BZwykłym porównaniem
    3. CCytatem
    4. DPrzysłowiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Połączeniem odległych pól znaczeń w nowy obraz – Buduje nowe widzenie rzeczywistości.

  6. Co odróżnia Przybosia od Tuwima?

    1. AGadatliwość
    2. BDyscyplina formy i oszczędny język
    3. CBrak metafor
    4. DJęzyk potoczny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Dyscyplina formy i oszczędny język – Tuwim jest bliższy mowie codziennej.

  7. Dlaczego awangarda nie oznacza chaosu?

    1. ABo Przyboś ceni dyscyplinę i precyzję obrazu
    2. BBo nie używa słów
    3. CBo wiersze są przypadkowe
    4. DBo pisze prozą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Bo Przyboś ceni dyscyplinę i precyzję obrazu – Wiersz jest świadomie zaplanowaną konstrukcją.

  8. Jakie motywy pojawiają się u Przybosia?

    1. AMgły i melancholijny nastrój
    2. BRuch, miasto, praca i budowanie, natura widziana okiem człowieka nowoczesnego
    3. CŚredniowieczne legendy
    4. DDworska sielanka
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Ruch, miasto, praca i budowanie, natura widziana okiem człowieka nowoczesnego – Często łączy też wieś z nowoczesnością.

Cały dział „Dwudziestolecie międzywojenne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 8🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 3

Argumentacja, perswazja i krytyczna lektura tekstówNotatka syntetyzująca i wypracowanie na maturze z polskiegoStyl i środki językowe w lekturach klasy IIIPorównanie konwencji: symbolizm, awangarda, groteska i styl esejuWypracowanie na maturze rozszerzonejKonteksty, źródła i samodzielna praca z lekturąMłoda Polska – modernizm, dekadentyzm i postawy wobec kryzysuTetmajer i Staff – wybrane wierszeImpresjonizm, symbolizm i synestezja w poezji Młodej PolskiStanisław Wyspiański – „Wesele”„Wesele” – widma, złoty róg i chocholi taniecKonwencje dramatu: Dziady cz. III i Kordian, Wesele i SzewcyWładysław Reymont – „Chłopi” (fragmenty)Dwudziestolecie – Skamander, awangarda, katastrofizmTuwim i Pawlikowska-Jasnorzewska – wybrane wierszeLeśmian i Czechowicz – wybrane wierszeStefan Żeromski – „Przedwiośnie”Witold Gombrowicz – „Ferdydurke” (fragmenty)Stanisław Ignacy Witkiewicz – „Szewcy”Franz Kafka – „Proces” (fragmenty)Bruno Schulz – „Sklepy cynamonowe” (wybrane opowiadania)Michaił Bułhakow – „Mistrz i Małgorzata”Krzysztof Kamil Baczyński – wybrane wierszeTadeusz Borowski – „Proszę państwa do gazu”Gustaw Herling-Grudziński – „Inny świat” (fragmenty)Hanna Krall – „Zdążyć przed Panem Bogiem”Borowski, Herling-Grudziński, Krall – porównanie świadectwFormy wypowiedzi R: esej, interpretacja porównawcza, reportaż, felietonLektury w klasie III: P, R i uzupełniające