1Rysunek, plan i mapa
- Rysunek pokazuje przedmiot tak, jak go widzimy, najczęściej z boku.
- Plan pokazuje mały obszar (pokój, szkołę, osiedle) z góry, dokładnie i w zmniejszeniu.
- Mapa pokazuje duży obszar (miasto, kraj, świat) z góry i bardzo zmniejszony, więc ma mniej szczegółów.
- Na planie i mapie stosujemy znaki umowne, np. niebieska linia – rzeka, zielona plama na planie miasta – park. Znaczenie znaków wyjaśnia legenda.
2Skala
- Skala mówi, ile razy zmniejszono odległości z terenu na planie lub mapie.
- Skala liczbowa, np. 1 : 100 – wszystko zmniejszono 100 razy. 1 cm na planie to 100 cm, czyli 1 m w terenie.
- Skala mianowana, np. 1 cm – 1 m – to samo, ale zapisane z jednostkami.
- Skala liniowa (podziałka) to odcinek z podpisanymi odległościami w terenie.
1 m = 100 cm. W skali 1 : 100 jeden centymetr na planie to 1 m w terenie.
Czym różni się plan od rysunku?
Plan to widok z góry w zmniejszeniu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Obliczamy odległości
- Plan klasy w skali 1 : 100. Klasa ma na planie 8 cm. W terenie: 8 · 1 m = 8 m.
- Mapa w skali 1 : 50 000 (1 cm – 500 m). Odcinek 4 cm to 4 · 500 m = 2000 m, czyli 2 km.
„1 : 100 to 1 cm – 100 m”
W skali 1 : 100 jeden centymetr to 100 centymetrów, czyli 1 m.
4Mapy cyfrowe
- Mapy cyfrowe w telefonie można powiększać i pomniejszać – skala zmienia się wtedy sama.
- Nawigacja pokazuje, gdzie jesteś, i wyznacza trasę. Warto znać też mapę papierową – telefon może się rozładować.
Ścieżka na planie w skali 1 cm – 5 m ma 3 cm. Jak długa jest w terenie?
Mnożymy: 3 · 5 m = 15 m.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Plan i mapa. Skala
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- 1 m = 100 cm. W skali 1 : 100 jeden centymetr na planie to 1 m w terenie.
- Rysunek pokazuje przedmiot tak, jak go widzimy, najczęściej z boku.
- Plan pokazuje mały obszar (pokój, szkołę, osiedle) z góry, dokładnie i w zmniejszeniu.
- Mapa pokazuje duży obszar (miasto, kraj, świat) z góry i bardzo zmniejszony, więc ma mniej szczegółów.
- Skala mówi, ile razy zmniejszono odległości z terenu na planie lub mapie.
- Skala liczbowa, np. 1 : 100 – wszystko zmniejszono 100 razy. 1 cm na planie to 100 cm, czyli 1 m w terenie.
- Skala mianowana, np. 1 cm – 1 m – to samo, ale zapisane z jednostkami.
- Skala liniowa (podziałka) to odcinek z podpisanymi odległościami w terenie.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym różni się plan od rysunku?
- APlan pokazuje obiekt z góry, a rysunek najczęściej z boku.
- BPlan nie ma skali, a rysunek ją ma.
- CPlan jest kolorowy, a rysunek czarno-biały.
- DPlan pokazuje cały świat, a rysunek jedną szkołę.
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Plan pokazuje obiekt z góry, a rysunek najczęściej z boku. – Plan to widok z góry w zmniejszeniu.
Co oznacza skala 1 : 100?
- Aplan ma 100 cm długości
- B1 cm na planie to 100 m w terenie
- Codległości zmniejszono 100 razy
- Dodległości powiększono 100 razy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: odległości zmniejszono 100 razy – 1 cm na planie to 100 cm, czyli 1 m w terenie.
Gdzie sprawdzisz, co oznacza znak umowny na mapie?
- Aw legendzie
- Bw skali
- Cw tytule mapy
- Dw podziałce
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: w legendzie – Legenda objaśnia znaki umowne.
Klasa na planie w skali 1 : 100 ma 7 cm długości. Ile ma w rzeczywistości?
- A70 m
- B700 m
- C70 cm
- D7 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 7 m – Każdy centymetr na planie to 1 m, więc 7 cm to 7 m.
Która skala mianowana odpowiada skali 1 : 200?
- A1 cm – 200 m
- B1 cm – 20 m
- C1 cm – 2 m
- D1 cm – 2 cm
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 1 cm – 2 m – 200 cm to 2 m.
Ścieżka na planie w skali 1 cm – 5 m ma 3 cm. Jak długa jest w terenie?
- A35 m
- B150 m
- C15 m
- D8 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 15 m – Mnożymy: 3 · 5 m = 15 m.
Który obszar narysujemy raczej na mapie niż na planie?
- Aklasę z ławkami
- Bszkolne boisko
- Ccałe województwo
- Djeden pokój w mieszkaniu
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: całe województwo – Mapa pokazuje duże obszary, a plan – małe.
Skala liniowa na mapie ma odcinki po 1 cm, a nad każdym jest napis „500 m”. Ile metrów w terenie to 3 takie odcinki?
- A503 m
- B1500 m
- C150 m
- D500 m
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 1500 m – Każdy centymetr to 500 m, więc 3 · 500 m = 1500 m.
Cały dział „Planeta Ziemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.