1Geneza i obrzęd
- Adam Mickiewicz, wydane w 1823 r.; romantyzm.
- Dziady – ludowy obrzęd przywoływania dusz zmarłych, by im pomóc (jadłem, modlitwą).
- Motto z „Hamleta” Szekspira: są rzeczy na niebie i ziemi, o których nie śniło się filozofom.
- Miejsce i czas: kaplica na cmentarzu, noc zaduszna.
- Prowadzi Guślarz; uczestniczą Starzec i chór wieśniaków: „Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie?”.
Czym są dziady?
Uczestnicy obrzędu chcą pomóc duszom czyśćcowym trafić do nieba.
To jedno z 23 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
2Duchy i nauki moralne
| Duchy | Kto | Czego potrzebują | Nauka |
|---|---|---|---|
| lekkie | Józio i Rózia | dwóch ziarenek gorczycy | kto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy w niebie |
| ciężki | widmo złego pana | wody i dwóch ziarnek pszenicy (nie dostaje) | kto nie był człowiekiem, temu człowiek nie pomoże |
| pośredni | pasterka Zosia | by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi | kto nie dotknął ziemi ni razu, nie może być w niebie |
- Duchy lekkie Guślarz przywołuje, zapalając garść kądzieli.
- Złego pana dręczą ptaki nocne – dawni poddani, których skrzywdził; uczestnicy obrzędu nie mogą mu pomóc.
- Zosia lekceważyła miłość i nie zaznała prawdziwego życia; musi czekać dwa lata.
- Na końcu pojawia się nieproszony milczący młodzieniec z krwawą raną serca.
Dramat romantyczny: tekst do wystawienia (dialog, didaskalia), fantastyka i ludowość; moralność wywodzi się z ludowych wierzeń.
Mylenie kolejności duchów – najpierw lekkie (dzieci), potem ciężki (zły pan), potem pośredni (Zosia).
✎Ściąga: „Dziady” cz. II
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Dramat romantyczny: tekst do wystawienia (dialog, didaskalia), fantastyka i ludowość; moralność wywodzi się z ludowych wierzeń.
- Adam Mickiewicz, wydane w 1823 r.; romantyzm.
- Dziady – ludowy obrzęd przywoływania dusz zmarłych, by im pomóc (jadłem, modlitwą).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
23 pytania w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Czym są dziady?
- Aucztą weselną
- Bświętem plonów
- Cludowym obrzędem przywoływania dusz zmarłych, by im pomóc
- Dpolowaniem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ludowym obrzędem przywoływania dusz zmarłych, by im pomóc – Uczestnicy obrzędu chcą pomóc duszom czyśćcowym trafić do nieba.
Jakim rodzajem literackim są „Dziady” cz. II?
- Aliryką
- Bdramatem
- Cfelietonem
- Depiką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: dramatem – Tekst to dialogi i didaskalia, przeznaczone do wystawienia na scenie.
Gdzie odbywa się obrzęd?
- Aw karczmie
- Bw kaplicy na cmentarzu
- Cw zamku
- Dw lesie nad jeziorem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w kaplicy na cmentarzu – Ciemna kaplica buduje nastrój grozy.
Kiedy odbywa się obrzęd?
- Aw Wielkanoc
- Bw nocy zadusznej
- Cw Wigilię
- Dw noc świętojańską
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: w nocy zadusznej – Obrzęd odbywa się nocą na przełomie października i listopada.
Kto prowadzi obrzęd?
- AGuślarz
- BStarzec
- Cwójt
- Dksiądz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Guślarz – Guślarz wywołuje duchy i rozmawia z nimi.
Kto oprócz Guślarza bierze udział w obrzędzie?
- Atylko Guślarz
- Brycerze
- CStarzec i chór wieśniaków
- Ddzieci ze szkoły
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Starzec i chór wieśniaków – Chór wtóruje Guślarzowi i komentuje wydarzenia.
Z jakiego utworu pochodzi motto „Dziadów” cz. II?
- Az „Pana Tadeusza”
- Bz „Hamleta” Szekspira
- Cz „Iliady”
- Dz Biblii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z „Hamleta” Szekspira – Motto mówi, że na świecie są rzeczy, o których nie śniło się filozofom.
Jakie słowa powtarza chór?
- A„Litwo! Ojczyzno moja!”
- B„Nam strzelać nie kazano”
- C„Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie?”
- D„Mocium panie”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: „Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, co to będzie, co to będzie?” – Refren buduje nastrój grozy i niepewności.
Jakie duchy pojawiają się jako pierwsze?
- Aupiór z raną serca
- Bpasterka Zosia
- Cduchy lekkie – Józio i Rózia
- Dduch złego pana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: duchy lekkie – Józio i Rózia – Kolejność: duchy lekkie, ciężkie, pośrednie.
Co zapala Guślarz, przywołując duchy lekkie?
- Agromnicę
- Bpochodnię
- Cognisko
- Dgarść kądzieli
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: garść kądzieli – Jasny płomień kądzieli pasuje do lekkich duchów dzieci.
Czego potrzebują Józio i Rózia, by trafić do nieba?
- Adwóch ziarenek gorczycy
- Bwody i pszenicy
- Cpieniędzy
- Dmodlitwy księdza
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: dwóch ziarenek gorczycy – Gorczyca jest gorzka – to symbol goryczy, której dzieci nie zaznały.
Jaka nauka płynie z historii Józia i Rózi?
- Akto nie był człowiekiem, temu nikt nie pomoże
- Bkto kłamie, ten kradnie
- Ckto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy w niebie
- Dkto nie dotknął ziemi, nie trafi do nieba
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: kto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy w niebie – Człowiek musi poznać także cierpienie, żeby zaznać szczęścia.
Kim jest duch ciężki?
- Aguślarzem
- Bpasterką
- Cdzieckiem
- Dwidmem złego pana
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: widmem złego pana – Za życia był okrutnym dziedzicem.
Kto dręczy widmo złego pana?
- Awilki
- Bjego dzieci
- Cptaki nocne – dawni poddani, których skrzywdził
- Danioły
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: ptaki nocne – dawni poddani, których skrzywdził – Kruki i sowy to dusze krzywdzonych chłopów.
O co prosi widmo złego pana?
- Ao pieniądze
- Bo dotknięcie ziemi
- Co gorczycę
- Do wodę i dwa ziarnka pszenicy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: o wodę i dwa ziarnka pszenicy – Ptaki zabierają mu każdy kęs, więc cierpi głód.
Czy uczestnicy obrzędu mogą pomóc złemu panu?
- Atak, dając mu jedzenie
- Btak, modląc się za niego
- Ctak, przebaczając mu
- Dnie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nie – Kto nie był ani razu człowiekiem, temu człowiek nic nie pomoże.
Kim jest duch pośredni?
- AGuślarzem
- Bpasterką Zosią
- Człym panem
- DJóziem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pasterką Zosią – Zosia umarła jako młoda dziewczyna.
Na czym polegała wina Zosi?
- Alekceważyła miłość i nie zaznała prawdziwego życia
- Bzabiła człowieka
- Cbyła okrutna dla chłopów
- Dkradła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: lekceważyła miłość i nie zaznała prawdziwego życia – Była dumna i odrzucała uczucia innych.
Czego potrzebuje Zosia?
- Adwóch ziarenek gorczycy
- Bmszy
- Cwody i pszenicy
- Dby młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: by młodzieńcy przyciągnęli ją do ziemi – Nie może dotknąć ziemi – unosi się w powietrzu.
Ile lat Zosia musi czekać na niebo?
- Ana zawsze
- Bsto lat
- Cdwa lata
- Ddziesięć lat
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: dwa lata – Po dwóch latach pokuty trafi do nieba.
Jaka nauka płynie z historii Zosi?
- Akto nie dotknął ziemi ni razu, nie może być w niebie
- Bkto rano wstaje, temu Pan Bóg daje
- Ckto nie doznał goryczy, nie dozna słodyczy
- Dkto nie był człowiekiem, temu nikt nie pomoże
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kto nie dotknął ziemi ni razu, nie może być w niebie – Trzeba żyć pełnią życia: kochać i dzielić ludzkie sprawy.
Kto pojawia się na końcu, choć nikt go nie wzywał?
- Azły pan
- Bsam Mickiewicz
- Cmilczący młodzieniec z krwawą raną serca
- DJózio
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: milczący młodzieniec z krwawą raną serca – Widmo idzie za pasterką. Jego historię wyjaśnia dalsza część „Dziadów”.
Skąd pochodzi prawda moralna w „Dziadach” cz. II?
- Az praw państwowych
- Bz ludowych wierzeń i moralności
- Cz nauk filozofów
- Dz nauki szkolnej
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: z ludowych wierzeń i moralności – Romantycy cenili mądrość ludu.
Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.