ogarniam.edu.pl Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Lektury obowiązkoweklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/switezianka/

Język polski · Lektury obowiązkowe · kl. 7

„Świtezianka”

„Świtezianka” to romantyczna ballada o złamanej przysiędze i jej karze.

ok. 2 min czytania9 fiszek15 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Autor i gatunek

  • Adam Mickiewicz, zbiór „Ballady i romanse” (1822).
  • Ballada – łączy cechy epiki (fabuła), liryki (uczucia, rytm, rymy) i dramatu (dialog).

2Czas, miejsce, bohaterowie

  • Akcja nad jeziorem Świteź, wieczorami przy świetle księżyca, pod modrzewiem.
  • Bohaterowie: młody strzelec i tajemnicza dziewczyna (Świtezianka).
Sprawdź, czy rozumiesz

Kim są bohaterowie ballady?

3Przebieg wydarzeń

  • Strzelec wyznaje miłość; dziewczyna żąda przysięgi wierności.
  • Strzelec klęka i przysięga – klnie się „przy świętym księżyca blasku” i wzywa „piekielne potęgi”.
  • Dziewczyna wystawia go na próbę: ukazuje mu się jako piękna nimfa z jeziora i kusi go.
  • Strzelec ulega wdziękom nimfy – łamie przysięgę.
  • Nimfa okazuje się tą samą dziewczyną. Kara: wir wciąga strzelca w jezioro; jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem. Odtąd nad Świtezią widać nocą dwa cienie – strzelca i dziewczyny.

4Romantyzm w balladzie

  • Fantastyka, tajemnicza przyroda, ludowe wierzenia, nastrój grozy.
  • Romantycy wierzyli, że prawdę o świecie zna lud – dlatego w balladach kara za winę przychodzi od sił natury, a nie od sądu.
  • Motywy: wierność i zdrada, przysięga, wina i kara, przyroda jako strażniczka moralności.
Zapamiętaj

Prawda moralna: złamanie przysięgi zostaje ukarane – sprawiedliwość ludowa i natura czuwają nad moralnością.

Uwaga na błąd

Myślenie, że nimfa i dziewczyna to dwie różne postacie – to ta sama Świtezianka.

Sprawdź, czy rozumiesz

Na co klnie się strzelec i kogo wzywa, składając przysięgę?

✎Ściąga: „Świtezianka”

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Prawda moralna: złamanie przysięgi zostaje ukarane – sprawiedliwość ludowa i natura czuwają nad moralnością.
  • Adam Mickiewicz, zbiór „Ballady i romanse” (1822).
  • Ballada – łączy cechy epiki (fabuła), liryki (uczucia, rytm, rymy) i dramatu (dialog).
  • Fantastyka, tajemnicza przyroda, ludowe wierzenia, nastrój grozy.
  • Motywy: wierność i zdrada, przysięga, wina i kara, przyroda jako strażniczka moralności.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

15 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. W jakim zbiorze ukazała się „Świtezianka”?

    1. A„Sonety krymskie”
    2. B„Pan Tadeusz”
    3. C„Dziady” cz. III
    4. D„Ballady i romanse” (1822)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: „Ballady i romanse” (1822) – Zbiór rozpoczął romantyzm w Polsce.

  2. Jakim gatunkiem jest „Świtezianka”?

    1. Aballadą
    2. Bkomedią
    3. Cnowelą
    4. Depopeją
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: balladą – Ballada łączy opowieść, uczucia i dialog.

  3. Cechy jakich rodzajów literackich łączy ballada?

    1. Atylko epiki
    2. Bepiki, liryki i dramatu
    3. Ctylko dramatu
    4. Dtylko liryki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: epiki, liryki i dramatu – To tzw. synkretyzm rodzajowy, typowy dla ballady.

  4. Gdzie rozgrywa się akcja?

    1. Anad morzem
    2. Bnad jeziorem Świteź
    3. Cnad Wisłą
    4. Dw górach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: nad jeziorem Świteź – Jezioro Świteź leży niedaleko Nowogródka.

  5. Kiedy spotykają się bohaterowie?

    1. Awieczorami, przy świetle księżyca
    2. Brano w kościele
    3. Czimą na lodzie
    4. Dw samo południe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wieczorami, przy świetle księżyca – Nocna sceneria tworzy nastrój tajemnicy.

  6. Kim są bohaterowie ballady?

    1. Amłody strzelec i tajemnicza dziewczyna
    2. Bdwóch braci
    3. Crybak i jego żona
    4. Drycerz i królowa
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: młody strzelec i tajemnicza dziewczyna – Dziewczyna okazuje się nimfą jeziora.

  7. Pod jakim drzewem spotykają się bohaterowie?

    1. Apod modrzewiem
    2. Bpod lipą
    3. Cpod brzozą
    4. Dpod dębem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pod modrzewiem – Modrzew pojawi się też w zakończeniu ballady.

  8. Czego żąda dziewczyna od strzelca?

    1. Apieniędzy
    2. Bprzysięgi wierności
    3. Czabicia zwierzęcia
    4. Dślubu w kościele
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przysięgi wierności – Dziewczyna nie ufa mężczyznom i ostrzega przed skutkami złamania słowa.

  9. Na co klnie się strzelec i kogo wzywa, składając przysięgę?

    1. Aklnie się na króla i wzywa rycerzy
    2. Bklnie się na matkę i wzywa ojca
    3. Cklnie się na krzyż i wzywa aniołów
    4. Dklnie się przy świętym blasku księżyca i wzywa piekielne potęgi
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: klnie się przy świętym blasku księżyca i wzywa piekielne potęgi – „Klął się przy świętym księżyca blasku” i „piekielne wzywał potęgi” – przysięga lekkomyślna i bardzo uroczysta.

  10. W jaki sposób dziewczyna wystawia strzelca na próbę?

    1. Aukazuje się mu jako piękna nimfa z jeziora
    2. Bprosi go o pomoc
    3. Cznika na rok
    4. Dudaje chorą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: ukazuje się mu jako piękna nimfa z jeziora – Strzelec nie wie, że to wciąż ta sama dziewczyna.

  11. Czy strzelec dotrzymuje przysięgi?

    1. Anie wiadomo
    2. Btak, odmawia nimfie
    3. Cucieka do lasu
    4. Dnie – ulega wdziękom nimfy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: nie – ulega wdziękom nimfy – Strzelec szybko zapomina o danym słowie.

  12. Kim naprawdę była nimfa?

    1. Aczarownicą z lasu
    2. Bsiostrą dziewczyny
    3. Ctą samą dziewczyną – Świtezianką
    4. Dduchem matki strzelca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: tą samą dziewczyną – Świtezianką – Dziewczyna sprawdziła wierność ukochanego w innej postaci.

  13. Jaka kara spotyka strzelca?

    1. Azostaje królem jeziora
    2. Bmusi opuścić wieś
    3. Ctraci wzrok
    4. Dwir wciąga go w jezioro, a jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wir wciąga go w jezioro, a jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem – Za złamaną przysięgę przychodzi surowa kara.

  14. Jaką prawdę moralną wyraża ballada?

    1. Anie warto kochać
    2. Bsilniejszy zawsze wygrywa
    3. Cbogactwo daje szczęście
    4. Dzłamanie przysięgi zostaje ukarane
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: złamanie przysięgi zostaje ukarane – To moralność ludowa: wina musi zostać ukarana.

  15. Jakie elementy są typowe dla romantyzmu w „Świteziance”?

    1. Afantastyka, tajemnicza przyroda i ludowe wierzenia
    2. Bnaukowe obserwacje
    3. Chumor i satyra
    4. Dopis bitwy i polityki
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: fantastyka, tajemnicza przyroda i ludowe wierzenia – Świat realny przenika się z fantastycznym.

Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Język polski, klasa 7