1Autor i gatunek
- Adam Mickiewicz, zbiór „Ballady i romanse” (1822).
- Ballada – łączy cechy epiki (fabuła), liryki (uczucia, rytm, rymy) i dramatu (dialog).
2Czas, miejsce, bohaterowie
- Akcja nad jeziorem Świteź, wieczorami przy świetle księżyca, pod modrzewiem.
- Bohaterowie: młody strzelec i tajemnicza dziewczyna (Świtezianka).
Kim są bohaterowie ballady?
Dziewczyna okazuje się nimfą jeziora.
To jedno z 15 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przebieg wydarzeń
- Strzelec wyznaje miłość; dziewczyna żąda przysięgi wierności.
- Strzelec klęka i przysięga – klnie się „przy świętym księżyca blasku” i wzywa „piekielne potęgi”.
- Dziewczyna wystawia go na próbę: ukazuje mu się jako piękna nimfa z jeziora i kusi go.
- Strzelec ulega wdziękom nimfy – łamie przysięgę.
- Nimfa okazuje się tą samą dziewczyną. Kara: wir wciąga strzelca w jezioro; jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem. Odtąd nad Świtezią widać nocą dwa cienie – strzelca i dziewczyny.
4Romantyzm w balladzie
- Fantastyka, tajemnicza przyroda, ludowe wierzenia, nastrój grozy.
- Romantycy wierzyli, że prawdę o świecie zna lud – dlatego w balladach kara za winę przychodzi od sił natury, a nie od sądu.
- Motywy: wierność i zdrada, przysięga, wina i kara, przyroda jako strażniczka moralności.
Prawda moralna: złamanie przysięgi zostaje ukarane – sprawiedliwość ludowa i natura czuwają nad moralnością.
Myślenie, że nimfa i dziewczyna to dwie różne postacie – to ta sama Świtezianka.
Na co klnie się strzelec i kogo wzywa, składając przysięgę?
„Klął się przy świętym księżyca blasku” i „piekielne wzywał potęgi” – przysięga lekkomyślna i bardzo uroczysta.
To jedno z 15 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: „Świtezianka”
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Prawda moralna: złamanie przysięgi zostaje ukarane – sprawiedliwość ludowa i natura czuwają nad moralnością.
- Adam Mickiewicz, zbiór „Ballady i romanse” (1822).
- Ballada – łączy cechy epiki (fabuła), liryki (uczucia, rytm, rymy) i dramatu (dialog).
- Fantastyka, tajemnicza przyroda, ludowe wierzenia, nastrój grozy.
- Motywy: wierność i zdrada, przysięga, wina i kara, przyroda jako strażniczka moralności.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
15 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
W jakim zbiorze ukazała się „Świtezianka”?
- A„Sonety krymskie”
- B„Pan Tadeusz”
- C„Dziady” cz. III
- D„Ballady i romanse” (1822)
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Ballady i romanse” (1822) – Zbiór rozpoczął romantyzm w Polsce.
Jakim gatunkiem jest „Świtezianka”?
- Aballadą
- Bkomedią
- Cnowelą
- Depopeją
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: balladą – Ballada łączy opowieść, uczucia i dialog.
Cechy jakich rodzajów literackich łączy ballada?
- Atylko epiki
- Bepiki, liryki i dramatu
- Ctylko dramatu
- Dtylko liryki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: epiki, liryki i dramatu – To tzw. synkretyzm rodzajowy, typowy dla ballady.
Gdzie rozgrywa się akcja?
- Anad morzem
- Bnad jeziorem Świteź
- Cnad Wisłą
- Dw górach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: nad jeziorem Świteź – Jezioro Świteź leży niedaleko Nowogródka.
Kiedy spotykają się bohaterowie?
- Awieczorami, przy świetle księżyca
- Brano w kościele
- Czimą na lodzie
- Dw samo południe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: wieczorami, przy świetle księżyca – Nocna sceneria tworzy nastrój tajemnicy.
Kim są bohaterowie ballady?
- Amłody strzelec i tajemnicza dziewczyna
- Bdwóch braci
- Crybak i jego żona
- Drycerz i królowa
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: młody strzelec i tajemnicza dziewczyna – Dziewczyna okazuje się nimfą jeziora.
Pod jakim drzewem spotykają się bohaterowie?
- Apod modrzewiem
- Bpod lipą
- Cpod brzozą
- Dpod dębem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: pod modrzewiem – Modrzew pojawi się też w zakończeniu ballady.
Czego żąda dziewczyna od strzelca?
- Apieniędzy
- Bprzysięgi wierności
- Czabicia zwierzęcia
- Dślubu w kościele
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przysięgi wierności – Dziewczyna nie ufa mężczyznom i ostrzega przed skutkami złamania słowa.
Na co klnie się strzelec i kogo wzywa, składając przysięgę?
- Aklnie się na króla i wzywa rycerzy
- Bklnie się na matkę i wzywa ojca
- Cklnie się na krzyż i wzywa aniołów
- Dklnie się przy świętym blasku księżyca i wzywa piekielne potęgi
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: klnie się przy świętym blasku księżyca i wzywa piekielne potęgi – „Klął się przy świętym księżyca blasku” i „piekielne wzywał potęgi” – przysięga lekkomyślna i bardzo uroczysta.
W jaki sposób dziewczyna wystawia strzelca na próbę?
- Aukazuje się mu jako piękna nimfa z jeziora
- Bprosi go o pomoc
- Cznika na rok
- Dudaje chorą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ukazuje się mu jako piękna nimfa z jeziora – Strzelec nie wie, że to wciąż ta sama dziewczyna.
Czy strzelec dotrzymuje przysięgi?
- Anie wiadomo
- Btak, odmawia nimfie
- Cucieka do lasu
- Dnie – ulega wdziękom nimfy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: nie – ulega wdziękom nimfy – Strzelec szybko zapomina o danym słowie.
Kim naprawdę była nimfa?
- Aczarownicą z lasu
- Bsiostrą dziewczyny
- Ctą samą dziewczyną – Świtezianką
- Dduchem matki strzelca
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: tą samą dziewczyną – Świtezianką – Dziewczyna sprawdziła wierność ukochanego w innej postaci.
Jaka kara spotyka strzelca?
- Azostaje królem jeziora
- Bmusi opuścić wieś
- Ctraci wzrok
- Dwir wciąga go w jezioro, a jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wir wciąga go w jezioro, a jego dusza ma cierpieć pod modrzewiem – Za złamaną przysięgę przychodzi surowa kara.
Jaką prawdę moralną wyraża ballada?
- Anie warto kochać
- Bsilniejszy zawsze wygrywa
- Cbogactwo daje szczęście
- Dzłamanie przysięgi zostaje ukarane
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: złamanie przysięgi zostaje ukarane – To moralność ludowa: wina musi zostać ukarana.
Jakie elementy są typowe dla romantyzmu w „Świteziance”?
- Afantastyka, tajemnicza przyroda i ludowe wierzenia
- Bnaukowe obserwacje
- Chumor i satyra
- Dopis bitwy i polityki
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: fantastyka, tajemnicza przyroda i ludowe wierzenia – Świat realny przenika się z fantastycznym.
Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.