ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Formy wypowiedziklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/rozprawka/

Język polski · Formy wypowiedzi · kl. 7

Rozprawka

Rozprawka to wypowiedź argumentacyjna – udowadniasz w niej tezę albo sprawdzasz hipotezę. To jedna z form wypracowania na egzaminie ósmoklasisty (obok przemówienia i opowiadania twórczego).

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Teza, hipoteza, argument

  • Teza – stanowisko, które od razu przyjmujesz i udowadniasz: Przyjaźń pomaga przetrwać trudne chwile.
  • Hipoteza – przypuszczenie, które sprawdzasz i dopiero w zakończeniu potwierdzasz lub odrzucasz.
  • Argument – uzasadnienie tezy; przykład – ilustracja argumentu z lektury, historii lub życia.

2Budowa

  • Wstęp: wprowadzenie w temat i teza (hipoteza).
  • Rozwinięcie: co najmniej 2–3 argumenty, każdy w osobnym akapicie, z przykładem – przynajmniej jednym z lektury obowiązkowej, gdy wymaga tego temat.
  • Zakończenie: podsumowanie i potwierdzenie tezy (lub weryfikacja hipotezy).
Zapamiętaj

Wstęp (teza) → argument + przykład (×2–3) → zakończenie (potwierdzenie tezy).

Sprawdź, czy rozumiesz

Czym różni się teza od hipotezy?

3Krok po kroku – akapit argumentacyjny

  • 1. Zapisz argument jednym zdaniem: Prawdziwy przyjaciel ryzykuje dla nas własne bezpieczeństwo.
  • 2. Wprowadź przykład: Dowodem są „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamińskiego.
  • 3. Opisz krótko sytuację: Zośka i Alek biorą udział w akcji pod Arsenałem, by odbić Rudego z rąk gestapo.
  • 4. Skomentuj, jak przykład potwierdza tezę: Narażają życie, bo przyjaźń jest dla nich ważniejsza niż strach.
  • Przydatne zwroty: po pierwsze, co więcej, kolejnym argumentem jest, świadczy o tym, podsumowując.

4Jak oceniają egzaminatorzy CKE?

  • Kryteria (razem 20 pkt): realizacja tematu (0–2), elementy retoryczne (0–5), kompetencje literackie i kulturowe (0–2), kompozycja (0–2), styl (0–2), język (0–4), ortografia (0–2), interpunkcja (0–1).
  • Praca ma mieć co najmniej 200 wyrazów; tekst liczący 180 wyrazów lub mniej jest oceniany tylko za realizację tematu, elementy retoryczne i kompetencje literackie.
  • 0 punktów za całość dostaje praca nie na temat, w innej formie niż wymagana albo bez odwołania do lektury obowiązkowej (gdy temat jej wymaga).
Uwaga na błąd

Streszczanie lektury zamiast argumentowania. Przykład z lektury musi być krótki i powiązany z argumentem.

Sprawdź, czy rozumiesz

Który z poniższych to typowy błąd w rozprawce?

✎Ściąga: Rozprawka

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Wstęp (teza) → argument + przykład (×2–3) → zakończenie (potwierdzenie tezy).
  • Teza – stanowisko, które od razu przyjmujesz i udowadniasz: Przyjaźń pomaga przetrwać trudne chwile.
  • Hipoteza – przypuszczenie, które sprawdzasz i dopiero w zakończeniu potwierdzasz lub odrzucasz.
  • Argument – uzasadnienie tezy; przykład – ilustracja argumentu z lektury, historii lub życia.
  • Wstęp: wprowadzenie w temat i teza (hipoteza).
  • Rozwinięcie: co najmniej 2–3 argumenty, każdy w osobnym akapicie, z przykładem – przynajmniej jednym z lektury obowiązkowej, gdy wymaga tego temat.
  • Zakończenie: podsumowanie i potwierdzenie tezy (lub weryfikacja hipotezy).
  • 0 punktów za całość dostaje praca nie na temat, w innej formie niż wymagana albo bez odwołania do lektury obowiązkowej (gdy temat jej wymaga).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym różni się teza od hipotezy?

    1. ATezę piszemy w zakończeniu, a hipotezę w rozwinięciu
    2. BNiczym – to synonimy
    3. CTeza jest pytaniem, a hipoteza twierdzeniem
    4. DTezę udowadniamy od początku, hipotezę sprawdzamy i weryfikujemy w zakończeniu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Tezę udowadniamy od początku, hipotezę sprawdzamy i weryfikujemy w zakończeniu – Hipoteza to przypuszczenie, które może zostać potwierdzone lub odrzucone.

  2. Gdzie w rozprawce formułujemy tezę?

    1. AWe wstępie
    2. BW zakończeniu
    3. CW ostatnim argumencie
    4. DW tytule
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: We wstępie – Tezę stawiamy na początku, a w zakończeniu ją potwierdzamy.

  3. Ile wyrazów musi co najmniej liczyć wypracowanie na egzaminie ósmoklasisty?

    1. A200
    2. B100
    3. C150
    4. D300
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 200 – Praca licząca 180 wyrazów lub mniej jest oceniana tylko w trzech kryteriach.

  4. Które wyrażenie najlepiej wprowadza kolejny argument?

    1. ANa zakończenie listu
    2. BDawno, dawno temu
    3. CSzanowni Państwo
    4. DCo więcej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Co więcej – „Co więcej” sygnalizuje dodanie argumentu.

  5. Co otrzymuje praca napisana nie na temat?

    1. APołowę punktów
    2. B0 punktów
    3. CPełną liczbę punktów za język
    4. DPunkty tylko za ortografię
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 0 punktów – Gdy za realizację tematu jest 0 pkt, w pozostałych kryteriach też przyznaje się 0 pkt.

  6. Który z poniższych to typowy błąd w rozprawce?

    1. AUżywanie akapitów
    2. BZbyt krótki wstęp
    3. CStreszczanie lektury zamiast argumentowania
    4. DPodanie tezy we wstępie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Streszczanie lektury zamiast argumentowania – Przykład ma ilustrować argument, a nie opowiadać całą fabułę.

  7. Który przykład najlepiej ilustruje argument „Literatura pomaga zachować tożsamość narodową”?

    1. ASkawiński wzruszony lekturą „Pana Tadeusza”
    2. BLipa zapraszająca gościa do cienia
    3. CŻona przesuwająca sprzączkę kamizelki
    4. DPan Piotr wydający majątek na modę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Skawiński wzruszony lekturą „Pana Tadeusza” – Lektura przypomina Skawińskiemu ojczyznę i jej język.

  8. Co należy do kryteriów oceny wypracowania CKE?

    1. AKompetencje literackie i kulturowe
    2. BLiczba cytatów
    3. CDługość wstępu
    4. DCharakter pisma
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Kompetencje literackie i kulturowe – Ocenia się m.in. funkcjonalne wykorzystanie lektur.

Cały dział „Formy wypowiedzi”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 7

„Mały Książę”„Opowieść wigilijna”„Zemsta”„Kamienie na szaniec”Kto to napisał? PowtórkaAdam Mickiewicz – życie i twórczość„Reduta Ordona”„Świtezianka”„Dziady” cz. II„Pan Tadeusz” – całość„Pan Tadeusz” – Księga I. Gospodarstwo„Pan Tadeusz” – Księga II. Zamek„Pan Tadeusz” – Księga IV. Dyplomatyka i łowy„Pan Tadeusz” – Księga X. Emigracja. Jacek„Pan Tadeusz” – Księga XI. Rok 1812„Pan Tadeusz” – Księga XII. Kochajmy się!Henryk Sienkiewicz – „Latarnik”Bolesław Prus – „Kamizelka”Stefan Żeromski – „Syzyfowe prace”Jan Kochanowski – fraszki, pieśni, trenyJan Kochanowski – „Pieśń świętojańska o Sobótce”Ignacy Krasicki – bajki i „Żona modna”Juliusz Słowacki – „W pamiętniku Zofii Bobrówny”SłowotwórstwoWypowiedzenia: zdanie i równoważnik zdaniaZdania złożone współrzędnie i podrzędnieCzęści mowy – powtórka przed egzaminemCzasownik: aspekt, tryb i stronaFonetyka: głoski, upodobnienia i uproszczeniaSłownictwo: zapożyczenia, archaizmy, wieloznacznośćRodzaje i gatunki literackieŚrodki stylistyczneCharakterystyka postaci i inne formyOpowiadanie twórcze i opis przeżyć wewnętrznychStreszczenie i krótkie formy użytkoweStyle wypowiedzi i etykieta językowaPerswazja, manipulacja i przemówienie