1Autor i geneza
- Autor: Aleksander Fredro; komedia z 1833 r., napisana ośmiozgłoskowcem, ma 4 akty.
- Inspiracja: dawny, prawdziwy spór sąsiadów o zamek w Odrzykoniu (Fredro znalazł o nim dokumenty).
- Akcja: zamek podzielony na dwie części – w jednej mieszka Cześnik, w drugiej Rejent; kłócą się o mur graniczny.
2Bohaterowie
| Postać | Kim jest | Cechy, powiedzonko |
|---|---|---|
| Cześnik Maciej Raptusiewicz | szlachcic, opiekun Klary | porywczy, gwałtowny; „Mocium panie” |
| Rejent Milczek | sąsiad, ojciec Wacława | udaje pokornego, przebiegły, mściwy; „Niech się dzieje wola nieba” |
| Papkin | rezydent u Cześnika, „lew Północy” | tchórz, samochwała, kłamca |
| Klara | bratanica (synowica) Cześnika | zakochana w Wacławie |
| Wacław | syn Rejenta | kocha Klarę |
| Podstolina | zamożna wdowa | Cześnik chce się z nią ożenić |
| Dyndalski | marszałek (zarządca dworu) Cześnika | wierny, pisze list pod dyktando |
| Perełka | kucharz Cześnika | – |
Jakie powiedzonko powtarza Rejent?
Całe zdanie brzmi: „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”.
To jedno z 25 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Przebieg wydarzeń
- Murarze Rejenta naprawiają mur; Cześnik wysyła Papkina jako posła, by wyzwał Rejenta.
- U Rejenta Papkin pije wino i myśli, że został otruty – spisuje testament (m.in. gitara, zbiór motyli, szabla).
- Cześnik dyktuje Dyndalskiemu list, którym chce zwabić Wacława do zamku – słynna, pełna pomyłek scena („mocium panie”).
- Zemsta Cześnika: zmusza Wacława do ślubu z Klarą, by zrobić na złość Rejentowi, który chciał syna ożenić z Podstoliną.
- Finał: ślub zakochanych i pogodzenie się rodów – „Zgoda, zgoda…”.
Komedia: utwór dramatyczny, wesoły, ze szczęśliwym zakończeniem; komizm sytuacyjny, słowny i postaci.
Rejent Milczek z „Zemsty” to nie ten sam Rejent, co w „Panu Tadeuszu” (tam Rejent Bolesta).
✎Ściąga: „Zemsta”
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Komedia: utwór dramatyczny, wesoły, ze szczęśliwym zakończeniem; komizm sytuacyjny, słowny i postaci.
- Zemsta Cześnika: zmusza Wacława do ślubu z Klarą, by zrobić na złość Rejentowi, który chciał syna ożenić z Podstoliną.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
25 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Kto napisał „Zemstę”?
- AJuliusz Słowacki
- BIgnacy Krasicki
- CAleksander Fredro
- DAdam Mickiewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Aleksander Fredro – Komedię napisał Aleksander Fredro.
Jakim gatunkiem jest „Zemsta”?
- Apowieścią
- Btragedią
- Ckomedią
- Dballadą
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: komedią – To utwór dramatyczny z humorem, zabawnymi postaciami i szczęśliwym zakończeniem.
Jak nazywa się Cześnik?
- ADyndalski
- BJózef Papkin
- CMilczek
- DMaciej Raptusiewicz
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Maciej Raptusiewicz – Nazwisko „Raptusiewicz” pasuje do porywczego charakteru.
Jak nazywa się Rejent?
- ARaptusiewicz
- BPapkin
- CDyndalski
- DMilczek
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Milczek – Nazwisko „Milczek” pasuje do cichego i przebiegłego charakteru.
O co spierają się Cześnik i Rejent?
- Ao spadek
- Bo las
- Co mur graniczny
- Do konia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: o mur graniczny – Obaj mieszkają w jednym zamku i kłócą się o naprawę muru granicznego.
Gdzie mieszkają Cześnik i Rejent?
- Aw dwóch miastach
- Bw Warszawie
- Cw dwóch częściach jednego zamku
- Dw jednej karczmie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: w dwóch częściach jednego zamku – Wspólny zamek i mur między częściami są źródłem kłótni.
Na jakim prawdziwym sporze wzorował się Fredro?
- Ao Jasną Górę
- Bo Malbork
- Co zamek w Odrzykoniu
- Do Wawel
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: o zamek w Odrzykoniu – Fredro znalazł w dokumentach rodzinnych sprawę sporu o zamek w Odrzykoniu.
Jak zachowuje się Cześnik?
- Ajest nieśmiały
- Bjest cichy i obłudny
- Cjest tchórzliwy
- Djest porywczy i gwałtowny
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: jest porywczy i gwałtowny – Cześnik szybko się złości i najpierw działa, potem myśli.
Jak zachowuje się Rejent?
- Ajest szczery i otwarty
- Bjest wybuchowy
- Cudaje pokornego, ale jest przebiegły i mściwy
- Djest tchórzliwy
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: udaje pokornego, ale jest przebiegły i mściwy – Rejent mówi cicho i pobożnie, a działa podstępnie.
Jakie powiedzonko powtarza Cześnik?
- A„Lew Północy”
- B„Niech się dzieje wola nieba”
- C„Czuwaj”
- D„Mocium panie”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: „Mocium panie” – „Mocium panie” wtrąca Cześnik, zwłaszcza gdy jest zdenerwowany.
Jakie powiedzonko powtarza Rejent?
- A„Zgoda, zgoda”
- B„Niech się dzieje wola nieba”
- C„Mocium panie”
- D„Na koń!”
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: „Niech się dzieje wola nieba” – Całe zdanie brzmi: „Niech się dzieje wola nieba, z nią się zawsze zgadzać trzeba”.
Kto nazywa siebie „lwem Północy”?
- AWacław
- BDyndalski
- CPapkin
- DCześnik
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Papkin – Papkin to tchórzliwy samochwała, który przechwala się swoją odwagą.
Jakie cechy ma Papkin?
- Ajest odważnym rycerzem
- Bjest tchórzem i samochwałą
- Cjest mądrym doradcą
- Djest skąpcem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: jest tchórzem i samochwałą – Papkin opowiada zmyślone historie o swoich przygodach.
Po co Cześnik wysyła Papkina do Rejenta?
- Aby oświadczył się Klarze
- Bby naprawił mur
- Cjako posła, by wyzwał Rejenta
- Dby kupił wino
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: jako posła, by wyzwał Rejenta – Wizyta kończy się dla Papkina wielkim strachem.
Co Papkin myślał po wypiciu wina u Rejenta?
- Aże został otruty
- Bże jest królem
- Cże wygrał spór
- Dże jest bogaty
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: że został otruty – Przestraszony Papkin pisze nawet testament.
Co Papkin zapisuje w testamencie?
- Awieś i pole
- Bm.in. gitarę, zbiór motyli i szablę
- Cswoje długi
- Dzamek i konie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: m.in. gitarę, zbiór motyli i szablę – Testament Papkina jest komiczny, bo majątek ma tylko na niby.
Kto pisze list pod dyktando Cześnika?
- ADyndalski
- BRejent
- CPapkin
- DWacław
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Dyndalski – Cześnik dyktuje Dyndalskiemu list, którym chce zwabić Wacława – scena pełna pomyłek i „mocium panie”.
Kim jest Dyndalski?
- Akucharzem
- Bmurarzem
- Csynem Rejenta
- Dmarszałkiem, czyli zarządcą dworu Cześnika
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: marszałkiem, czyli zarządcą dworu Cześnika – Stary i wierny sługa Cześnika.
Kim jest Perełka?
- Akucharzem Cześnika
- Bsynem Rejenta
- Cposłem
- Dmurarzem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: kucharzem Cześnika – Perełka to postać drugoplanowa ze służby Cześnika.
Kim jest Klara dla Cześnika?
- Abratanicą (synowicą)
- Bcórką
- Csiostrą
- Dżoną
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: bratanicą (synowicą) – Klara jest pod opieką stryja – Cześnika.
Kim jest Wacław?
- Abratem Cześnika
- BPapkinem w przebraniu
- Ckucharzem
- Dsynem Rejenta, zakochanym w Klarze
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: synem Rejenta, zakochanym w Klarze – Miłość Klary i Wacława przerasta spór ich rodzin.
Kim jest Podstolina?
- Asiostrą Rejenta
- Bmatką Klary
- Czamożną wdową, którą chce poślubić Cześnik
- Dkucharką
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: zamożną wdową, którą chce poślubić Cześnik – Podstolina (Hanna) interesuje się jednak bardziej majątkiem.
Na czym polega tytułowa zemsta Cześnika?
- Azmusza Wacława do ślubu z Klarą, by zrobić na złość Rejentowi
- Bpodpala zamek Rejenta
- Cwyzywa Rejenta na pojedynek
- Dburzy mur
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: zmusza Wacława do ślubu z Klarą, by zrobić na złość Rejentowi – Cześnik myśli, że się mści, a spełnia marzenie zakochanych.
Jak kończy się komedia?
- Apojedynkiem Cześnika z Rejentem
- Bśmiercią Papkina
- Czburzeniem zamku
- Dślubem Klary i Wacława i pogodzeniem się rodów
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: ślubem Klary i Wacława i pogodzeniem się rodów – Ostatnie słowa to: „Zgoda, a Bóg wtedy rękę poda”.
Jakim wierszem napisana jest „Zemsta”?
- Aośmiozgłoskowcem
- Bprozą
- Csonetem
- Dtrzynastozgłoskowcem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: ośmiozgłoskowcem – Krótki, rytmiczny wiersz dodaje dialogom lekkości.
Cały dział „Lektury obowiązkowe”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.