ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/srodki-stylistyczne/

Język polski · Teoria literatury · kl. 7

Środki stylistyczne

Środki stylistyczne to sposoby nadawania tekstowi obrazowości i emocji. Poznasz ich definicje i przykłady z lektur.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Środki obrazujące

ŚrodekNa czym polega?Przykład
epitetokreślenie rzeczownika (zwykle przymiotnik)„ślachetne zdrowie” (Kochanowski)
porównaniezestawienie za pomocą: jak, jakby, niby, niczym„Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie” (Mickiewicz)
metafora (przenośnia)połączenie wyrazów dające nowe, przenośne znaczenie„ząb czasu”, „morze traw”
uosobienienadanie cech ludzkich zwierzętom, roślinom, rzeczomlipa mówi do gościa („Na lipę”)
ożywienienadanie cech istot żywych (ruchu) rzeczom i zjawiskom„wiatr wyje”, „strumień biegnie”
hiperbolaprzesadnia – wyolbrzymienie„morze łez”, „czekam całą wieczność”
  • Porównanie homeryckie – rozbudowane porównanie: Urszulka jak ścięta oliwka (Tren V).

2Środki działające na emocje i składnię

ŚrodekNa czym polega?Przykład
apostrofabezpośredni zwrot do osoby, rzeczy, idei„Litwo! Ojczyzno moja!”
wykrzyknieniezdanie wyrażające silne emocje, z wykrzyknikiem„O, jak pięknie!”
pytanie retorycznepytanie, na które nie oczekuje się odpowiedzi„Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?”
anaforapowtórzenie wyrazu na początku kolejnych wersów lub zdań„Nie dla… / Nie dla…”
wyliczeniewymienianie kolejnych elementówżądania żony w intercyzie („Żona modna”)
Sprawdź, czy rozumiesz

Pytanie „Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?” to

3Środki brzmieniowe i leksykalne

  • Onomatopeja – wyraz naśladujący dźwięk: szum, kukać, bęc, brzęczy.
  • Neologizm – nowy wyraz utworzony przez autora, np. „robot” (słowo z dramatu Karela Čapka).
  • Archaizm – wyraz dawny, przestarzały: „ślachetne”, „ochędóstwo” (Kochanowski), „waćpan” (Fredro).
Zapamiętaj

Uosobienie – cechy człowieka; ożywienie – cechy istoty żywej (np. ruch)

  • Rym – powtórzenie podobnych brzmień na końcu wersów: dokładny – brzmienia identyczne (zdrowie – dowie), niedokładny – tylko podobne (okno – mokną).
Uwaga na błąd

Mylenie epitetu z porównaniem. Porównanie ma wyraz porównujący: „jak”, „jakby”, „niby”, „niczym”, „podobny do”.

✎Ściąga: Środki stylistyczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Uosobienie – cechy człowieka; ożywienie – cechy istoty żywej (np. ruch)
  • Porównanie homeryckie – rozbudowane porównanie: Urszulka jak ścięta oliwka (Tren V).
  • Onomatopeja – wyraz naśladujący dźwięk: szum, kukać, bęc, brzęczy.
  • Neologizm – nowy wyraz utworzony przez autora, np. „robot” (słowo z dramatu Karela Čapka).
  • Archaizm – wyraz dawny, przestarzały: „ślachetne”, „ochędóstwo” (Kochanowski), „waćpan” (Fredro).
  • Rym – powtórzenie podobnych brzmień na końcu wersów: dokładny – brzmienia identyczne (zdrowie – dowie), niedokładny – tylko podobne (okno – mokną).

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jakim środkiem jest wyrażenie „ślachetne zdrowie”?

    1. AOnomatopeją
    2. BEpitetem
    3. CPorównaniem
    4. DApostrofą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Epitetem – Przymiotnik „ślachetne” określa rzeczownik „zdrowie”.

  2. „Litwo! Ojczyzno moja!” to przykład

    1. Aapostrofy
    2. Banafory
    3. Cpytania retorycznego
    4. Dhiperboli
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: apostrofy – To bezpośredni zwrot do ojczyzny.

  3. W fraszce „Na lipę” drzewo zwraca się do gościa. To

    1. Aarchaizm
    2. Bporównanie
    3. Cuosobienie
    4. Dwyliczenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: uosobienie – Lipa otrzymuje ludzką cechę – mówi.

  4. Który przykład to porównanie?

    1. ABiegł szybko jak wiatr
    2. BMorze łez
    3. CZłota jesień
    4. DZąb czasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Biegł szybko jak wiatr – Porównanie łączy dwie rzeczy wyrazem „jak”.

  5. „Morze łez” to przykład

    1. Aonomatopei
    2. Bneologizmu
    3. Chiperboli
    4. Dapostrofy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: hiperboli – To wyolbrzymienie (przesadnia), a zarazem metafora.

  6. Wyrazy „szum”, „bęc”, „kukać” to

    1. Aarchaizmy
    2. Bonomatopeje
    3. Cneologizmy
    4. Depitety
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: onomatopeje – Naśladują dźwięki.

  7. Czym jest archaizm?

    1. AZwrotem do adresata
    2. BWyrazem dawnym, przestarzałym
    3. CPowtórzeniem na początku wersu
    4. DWyrazem nowo utworzonym
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Wyrazem dawnym, przestarzałym – Np. „ochędóstwo”, „waćpan”.

  8. Pytanie „Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?” to

    1. Apytanie retoryczne
    2. Bwykrzyknienie
    3. Conomatopeja
    4. Dporównanie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: pytanie retoryczne – Podmiot liryczny nie oczekuje odpowiedzi – wyraża wdzięczność.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Środki stylistyczne · Język polski, klasa 1 LO

Więcej: Język polski, klasa 7

„Mały Książę”„Opowieść wigilijna”„Zemsta”„Kamienie na szaniec”Kto to napisał? PowtórkaAdam Mickiewicz – życie i twórczość„Reduta Ordona”„Świtezianka”„Dziady” cz. II„Pan Tadeusz” – całość„Pan Tadeusz” – Księga I. Gospodarstwo„Pan Tadeusz” – Księga II. Zamek„Pan Tadeusz” – Księga IV. Dyplomatyka i łowy„Pan Tadeusz” – Księga X. Emigracja. Jacek„Pan Tadeusz” – Księga XI. Rok 1812„Pan Tadeusz” – Księga XII. Kochajmy się!Henryk Sienkiewicz – „Latarnik”Bolesław Prus – „Kamizelka”Stefan Żeromski – „Syzyfowe prace”Jan Kochanowski – fraszki, pieśni, trenyJan Kochanowski – „Pieśń świętojańska o Sobótce”Ignacy Krasicki – bajki i „Żona modna”Juliusz Słowacki – „W pamiętniku Zofii Bobrówny”SłowotwórstwoWypowiedzenia: zdanie i równoważnik zdaniaZdania złożone współrzędnie i podrzędnieCzęści mowy – powtórka przed egzaminemCzasownik: aspekt, tryb i stronaFonetyka: głoski, upodobnienia i uproszczeniaSłownictwo: zapożyczenia, archaizmy, wieloznacznośćRodzaje i gatunki literackieRozprawkaCharakterystyka postaci i inne formyOpowiadanie twórcze i opis przeżyć wewnętrznychStreszczenie i krótkie formy użytkoweStyle wypowiedzi i etykieta językowaPerswazja, manipulacja i przemówienie