ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Komunikacjaklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/jezyk-polski/perswazja-manipulacja-i-przemowienie/

Język polski · Komunikacja · kl. 7

Perswazja, manipulacja i przemówienie

Przekonywać można uczciwie albo podstępnie. Nauczysz się odróżniać perswazję od manipulacji, poznasz środki retoryczne i krok po kroku napiszesz przemówienie – jedną z form wypracowania na egzaminie.

ok. 2 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Perswazja czy manipulacja?

  • Perswazja – jawne przekonywanie argumentami i emocjami; odbiorca wie, że ktoś go przekonuje, i sam decyduje.
  • Manipulacja – ukryte, nieuczciwe wpływanie na odbiorcę: kłamstwo i półprawdy, straszenie, presja (wszyscy już to mają!), schlebianie.
  • Retoryka – sztuka skutecznego i pięknego mówienia; jej zasady opisali już starożytni Grecy i Rzymianie.

2Środki retoryczne

ŚrodekPrzykładPo co?
pytanie retoryczneCzy możemy patrzeć na to obojętnie?skłania do namysłu
apostrofaDrodzy koledzy!nawiązuje kontakt
powtórzenie, anaforaPomóżmy dziś. Pomóżmy razem.wzmacnia przekaz
wyliczenieczas, siły i pieniądzepokazuje skalę
kontrastJedni się bawią, inni marzną.wyostrza problem
apelDziałajmy razem!wzywa do działania
Sprawdź, czy rozumiesz

Jaką funkcję ma powtórzenie „Pomóżmy dziś. Pomóżmy razem.”?

3Krok po kroku: przemówienie

  • 1. Zwrot do słuchaczy: Szanowni Państwo! Drodzy koledzy!
  • 2. Wstęp: powód zabrania głosu i teza (Jestem przekonany, że…).
  • 3. Dwa–trzy argumenty z przykładami, także z lektury (np. przemiana Scrooge’a z „Opowieści wigilijnej”).
  • 4. W całym tekście – środki retoryczne i zwroty do słuchaczy.
  • 5. Zakończenie: podsumowanie, apel i podziękowanie za uwagę.
  • Laudacja – przemówienie pochwalne na cześć osoby. Dyskusja – wymiana zdań, w której słuchasz innych i spokojnie odpowiadasz na kontrargumenty.
Zapamiętaj

Perswazja działa jawnie i uczciwie; manipulacja – w ukryciu i nieuczciwie.

Uwaga na błąd

Przemówienie napisane jak zwykła rozprawka – bez zwrotów do słuchaczy i apelu. Wtedy forma może zostać uznana za niezgodną z tematem.

✎Ściąga: Perswazja, manipulacja i przemówienie

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Perswazja działa jawnie i uczciwie; manipulacja – w ukryciu i nieuczciwie.
  • Perswazja – jawne przekonywanie argumentami i emocjami; odbiorca wie, że ktoś go przekonuje, i sam decyduje.
  • Manipulacja – ukryte, nieuczciwe wpływanie na odbiorcę: kłamstwo i półprawdy, straszenie, presja (wszyscy już to mają!), schlebianie.
  • Retoryka – sztuka skutecznego i pięknego mówienia; jej zasady opisali już starożytni Grecy i Rzymianie.
  • Laudacja – przemówienie pochwalne na cześć osoby. Dyskusja – wymiana zdań, w której słuchasz innych i spokojnie odpowiadasz na kontrargumenty.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Czym różni się perswazja od manipulacji?

    1. ANiczym, to synonimy
    2. BManipulacja używa tylko argumentów rzeczowych
    3. CPerswazja przekonuje jawnie i uczciwie, manipulacja – w ukryciu i nieuczciwie
    4. DPerswazja jest zawsze pisemna, manipulacja – ustna
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Perswazja przekonuje jawnie i uczciwie, manipulacja – w ukryciu i nieuczciwie – Manipulator ukrywa swoje intencje i wykorzystuje odbiorcę.

  2. Które hasło reklamowe jest przykładem manipulacji presją grupy?

    1. ABateria działa 10 godzin.
    2. BProdukt ma certyfikat jakości.
    3. CCena: 20 zł.
    4. DWszyscy w twojej klasie już to mają!
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wszyscy w twojej klasie już to mają! – Wywieranie presji „bo wszyscy to mają” to nieuczciwy chwyt.

  3. „Czy możemy patrzeć na to obojętnie?” to

    1. Akontrast
    2. Bwyliczenie
    3. Capostrofa
    4. Dpytanie retoryczne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: pytanie retoryczne – Pytanie nie oczekuje odpowiedzi – ma skłonić do namysłu.

  4. Czym kończy się przemówienie?

    1. Apytaniem do nauczyciela
    2. Bpodsumowaniem, apelem i podziękowaniem za uwagę
    3. Cpodpisem i datą
    4. Dstreszczeniem lektury
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: podsumowaniem, apelem i podziękowaniem za uwagę – Apel wzywa słuchaczy do działania.

  5. Od czego zaczyna się przemówienie?

    1. Aod pozdrowień
    2. Bod daty i miejscowości
    3. Cod tytułu lektury
    4. Dod zwrotu do słuchaczy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: od zwrotu do słuchaczy – Np. „Szanowni Państwo! Drodzy koledzy!”.

  6. Czym jest laudacja?

    1. Alistem z przeprosinami
    2. Bprzemówieniem pochwalnym na cześć osoby
    3. Crodzajem rozprawki z hipotezą
    4. Dkrótką notatką
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: przemówieniem pochwalnym na cześć osoby – Laudację wygłasza się np. przy wręczaniu nagrody.

  7. Jaką funkcję ma powtórzenie „Pomóżmy dziś. Pomóżmy razem.”?

    1. Azastępuje argumenty
    2. Bwzmacnia przekaz i zapada w pamięć
    3. Cwprowadza dialog
    4. Dinformuje o dacie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wzmacnia przekaz i zapada w pamięć – Powtórzenia to częsty środek retoryczny.

  8. Jakie formy może mieć wypracowanie argumentacyjne na egzaminie ósmoklasisty?

    1. Alist lub sprawozdanie
    2. Bopis lub streszczenie
    3. Cogłoszenie lub zaproszenie
    4. Drozprawka lub przemówienie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: rozprawka lub przemówienie – Od 2025 r. temat argumentacyjny realizuje się w formie rozprawki albo przemówienia.

Cały dział „Komunikacja”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Język polski, klasa 7

„Mały Książę”„Opowieść wigilijna”„Zemsta”„Kamienie na szaniec”Kto to napisał? PowtórkaAdam Mickiewicz – życie i twórczość„Reduta Ordona”„Świtezianka”„Dziady” cz. II„Pan Tadeusz” – całość„Pan Tadeusz” – Księga I. Gospodarstwo„Pan Tadeusz” – Księga II. Zamek„Pan Tadeusz” – Księga IV. Dyplomatyka i łowy„Pan Tadeusz” – Księga X. Emigracja. Jacek„Pan Tadeusz” – Księga XI. Rok 1812„Pan Tadeusz” – Księga XII. Kochajmy się!Henryk Sienkiewicz – „Latarnik”Bolesław Prus – „Kamizelka”Stefan Żeromski – „Syzyfowe prace”Jan Kochanowski – fraszki, pieśni, trenyJan Kochanowski – „Pieśń świętojańska o Sobótce”Ignacy Krasicki – bajki i „Żona modna”Juliusz Słowacki – „W pamiętniku Zofii Bobrówny”SłowotwórstwoWypowiedzenia: zdanie i równoważnik zdaniaZdania złożone współrzędnie i podrzędnieCzęści mowy – powtórka przed egzaminemCzasownik: aspekt, tryb i stronaFonetyka: głoski, upodobnienia i uproszczeniaSłownictwo: zapożyczenia, archaizmy, wieloznacznośćRodzaje i gatunki literackieŚrodki stylistyczneRozprawkaCharakterystyka postaci i inne formyOpowiadanie twórcze i opis przeżyć wewnętrznychStreszczenie i krótkie formy użytkoweStyle wypowiedzi i etykieta językowa