ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Język polski · Teoria literaturyklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/jezyk-polski/srodki-stylistyczne/

Język polski · Teoria literatury · kl. 1

Środki stylistyczne

Przy środku stylistycznym potrzebujesz dwóch rzeczy: rozpoznać, jak zbudowano wypowiedź, i wyjaśnić, co to daje w tekście. Sama nazwa nie wystarcza.

ok. 2 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Środki znaczeniowe

  • Epitet określa rzeczownik (zielony las). Epitet stały wraca przy tej samej postaci (szybkonogi Achilles).
  • Porównanie łączy elementy przez jak, niby, jakby (oczy jak gwiazdy). Porównanie homeryckie jest rozbudowane.
  • Metafora to przenośnia (morze zbóż). Personifikacja nadaje cechy ludzkie (morze rozmawia z brzegiem). Animizacja nadaje cechy istoty żywej (wiatr wyje).
  • Oksymoron łączy sprzeczne słowa (gorący lód). Hiperbola wyolbrzymia (morze łez).
  • Symbol ma sens zależny od kontekstu, alegoria ma stałe, utrwalone znaczenie.

2Środki składniowe

  • Anafora: powtórzenie początku wersów lub zdań. Paralelizm: podobna budowa fraz.
  • Apostrofa: zwrot do adresata (Litwo! Ojczyzno moja!). Pytanie retoryczne nie oczekuje odpowiedzi. Wykrzyknienie wzmacnia emocje.
  • Inwersja: zmieniony szyk. Wyliczenie: lista elementów. Elipsa: pominięty składnik. Antyteza: zestawienie przeciwieństw.
środek stylistyczny = nazwa + funkcjaznaczenioweepitet, porównanie,metafora, personifikacja,oksymoron, hiperbolaskładnioweanafora, apostrofa,inwersja, antyteza,pytanie retorycznebrzmienioweonomatopeja,aliteracja,rym, rytm
Grupy środków stylistycznych i przykłady.
Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest anafora?

3Środki brzmieniowe

  • Onomatopeja naśladuje dźwięk. Aliteracja powtarza głoski. Rym łączy zakończenia, rytm porządkuje brzmienie.

4Jak pisać o funkcji środka

  • Po nazwie środka dopisz funkcję i odnieś ją do tekstu. Zamiast „jest anafora” napisz: „Powtarzany początek podkreśla uporczywość prośby”.
Zapamiętaj

Środek stylistyczny to nazwa plus funkcja w konkretnym tekście.

Uwaga na błąd

Mylenie personifikacji z animizacją. Personifikacja nadaje cechy ludzkie, animizacja cechy istoty żywej.

Sprawdź, czy rozumiesz

Co to jest onomatopeja?

✎Ściąga: Środki stylistyczne

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Środek stylistyczny to nazwa plus funkcja w konkretnym tekście.
  • Epitet określa rzeczownik (zielony las). Epitet stały wraca przy tej samej postaci (szybkonogi Achilles).
  • Porównanie łączy elementy przez jak, niby, jakby (oczy jak gwiazdy). Porównanie homeryckie jest rozbudowane.
  • Metafora to przenośnia (morze zbóż). Personifikacja nadaje cechy ludzkie (morze rozmawia z brzegiem). Animizacja nadaje cechy istoty żywej (wiatr wyje).
  • Oksymoron łączy sprzeczne słowa (gorący lód). Hiperbola wyolbrzymia (morze łez).
  • Symbol ma sens zależny od kontekstu, alegoria ma stałe, utrwalone znaczenie.
  • Anafora: powtórzenie początku wersów lub zdań. Paralelizm: podobna budowa fraz.
  • Apostrofa: zwrot do adresata (Litwo! Ojczyzno moja!). Pytanie retoryczne nie oczekuje odpowiedzi. Wykrzyknienie wzmacnia emocje.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Co to jest epitet?

    1. AZwrot do adresata
    2. BOkreślenie rzeczownika, np. zielony las
    3. CPowtórzenie początku wersów
    4. DNaśladowanie dźwięków
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Określenie rzeczownika, np. zielony las – Epitet opisuje cechę rzeczy.

  2. Które wyrażenie jest oksymoronem?

    1. AGorący lód
    2. BWiatr wyje
    3. CMorze łez
    4. DZielony las
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Gorący lód – Oksymoron łączy sprzeczne określenia.

  3. Co to jest personifikacja?

    1. AZwrot do adresata
    2. BWyolbrzymienie
    3. CNadanie rzeczy cech ludzkich
    4. DPowtórzenie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Nadanie rzeczy cech ludzkich – Np. morze rozmawia z brzegiem.

  4. Co to jest anafora?

    1. APominięcie składnika
    2. BZestawienie przeciwieństw
    3. CPowtórzenie początku wersów lub zdań
    4. DZmiana szyku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Powtórzenie początku wersów lub zdań – Służy wzmocnieniu myśli.

  5. Co to jest apostrofa?

    1. APytanie bez odpowiedzi
    2. BPowtórzenie
    3. CBezpośredni zwrot do adresata
    4. DOpis dźwięku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Bezpośredni zwrot do adresata – Np. „Litwo! Ojczyzno moja!”.

  6. Co to jest onomatopeja?

    1. ANaśladowanie dźwięków
    2. BPowtórzenie głosek
    3. CZdrobnienie
    4. DPytanie retoryczne
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Naśladowanie dźwięków – Np. szum, stuk.

  7. Czym jest hiperbola?

    1. AZestawieniem przeciwieństw
    2. BPorównaniem
    3. CPomniejszeniem
    4. DWyolbrzymieniem
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Wyolbrzymieniem – Np. morze łez.

  8. Co należy dodać, gdy nazwiesz środek?

    1. AJego funkcję w tekście
    2. BBiografię autora
    3. CLiczbę wersów
    4. DDefinicję ze słownika
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jego funkcję w tekście – Sama nazwa nie wystarczy.

Cały dział „Teoria literatury”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Ten sam temat w innych klasach i przedmiotach

Środki stylistyczne · Język polski, klasa 7

Więcej: Język polski, klasa 1

Język jako system znakówKomunikacja językowa i funkcje wypowiedziBłąd językowy a innowacja. Norma językowaEtyka i etykieta wypowiedziJęzyk w internecie i mody językoweSłownictwo wartościująceRozprawka i argumentacjaRetoryka i erystykaNotatka syntetyzująca, streszczenie i parafrazaDyskusja, przemówienie i argumenty pozamerytoryczneŹródła, cytat, przypis i bibliografiaEsej, felieton, reportaż i interpretacja porównawczaStarożytność – cechy epokiBiblia – wiadomości ogólneKsięga RodzajuKsięga HiobaKsięga KoheletaPieśń nad PieśniamiKsięga Psalmów (Psalm 1 i 130)Apokalipsa św. JanaJan Parandowski – „Mitologia”Homer – „Iliada”Homer – „Odyseja”Sofokles – „Antygona”Liryka antyczna: Safona, Anakreont, TyrtajuszHoracy – wybrane pieśniFilozofia starożytnaPlaton – „Państwo” (mit jaskini)Arystoteles – „Poetyka”Średniowiecze – cechy epoki„Bogurodzica”„Lament świętokrzyski”„Legenda o świętym Aleksym”„Pieśń o Rolandzie”„Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią”Dante Alighieri – „Boska komedia”Sztuka średniowiecza: romanizm i gotykRenesans – cechy epokiJan Kochanowski – pieśni i fraszkiJan Kochanowski – „Treny”Jan Kochanowski – „Odprawa posłów greckich”Mikołaj Rej – „Żywot człowieka poczciwego”Andrzej Frycz Modrzewski – „O poprawie Rzeczypospolitej”Barok – cechy epokiPoezja metafizyczna: Sęp Szarzyński i NaborowskiJan Andrzej Morsztyn – poezja dworska i konceptyzmJan Chryzostom Pasek – „Pamiętniki” i sarmatyzmWilliam Szekspir – „Makbet”William Szekspir – „Hamlet”Oświecenie – cechy epokiIgnacy Krasicki – satyry i „Hymn do miłości ojczyzny”Molier – „Skąpiec”Epoki literackieLektury w klasie I: P, R i uzupełniające