1Doświadczenia z tej klasy
| doświadczenie | co robisz | wniosek |
|---|---|---|
| linie pola elektrycznego (VI.a) | elektrody w oleju z kaszą manną lub ziarnami | ziarna układają się wzdłuż linii pola |
| rozładowanie kondensatora (VI.b) | naładowany kondensator łączysz z diodą LED lub silniczkiem | energia pola zamienia się w światło lub ruch |
| I prawo Kirchhoffa (VII.a) | amperomierze w trzech gałęziach przy węźle | suma prądów wpływających = suma wypływających |
| dodawanie napięć ogniw (VII.b) | woltomierz na każdym ogniwie i na całej baterii | napięcia ogniw połączonych szeregowo zgodnie się dodają |
| dioda (VII.c) | dioda z żarówką w obwodzie, włączona w obu kierunkach | przewodzi praktycznie tylko w jednym kierunku |
| linie pola magnetycznego (VIII.a) | opiłki lub kompasy wokół magnesu i przewodu z prądem | linie są zamknięte |
| indukcja (VIII.b) | magnes w ruchu względem zwojnicy z miernikiem | prąd płynie tylko podczas zmiany pola |
2Jak zapisać wynik
- Oznaczenia: x̄ — średnia z serii pomiarów [jednostka wielkości]; u — niepewność pomiaru [jednostka wielkości]; δ — niepewność względna [%].
Wynik zapisujemy: x = x̄ ± u z jednostką. Niepewność względna: δ = u przez x̄ · 100%.
- Dane: trzy pomiary natężenia: 0,48 A, 0,50 A, 0,52 A.
- Obliczenia: x̄ = 0,48 A + 0,50 A + 0,52 A przez 3 = 0,50 A; niepewność = największe odchylenie od średniej: u = 0,02 A; δ = 0,02 A przez 0,50 A · 100% = 4%.
- Odpowiedź: I = (0,50 ± 0,02) A, δ = 4%.
- Niepewność nie może być mniejsza niż niepewność przyrządu (zwykle najmniejsza działka). Zaokrąglamy ją do 1–2 cyfr znaczących, a wynik – do tego samego miejsca po przecinku.
Co obserwujesz, wsuwając i wysuwając magnes ze zwojnicy połączonej z miernikiem?
Prąd indukcyjny płynie tylko podczas zmiany pola, a jego kierunek zależy od kierunku ruchu magnesu.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Elementy opisu doświadczenia
- Cel, zestaw (co mierzysz i czym), tabela z jednostkami, wykres (podpisane osie z jednostkami, punkty, linia), wniosek zgodny z celem.
- Prawo sprawdzasz z uwzględnieniem niepewności: zgodność prądów wpływających i wypływających z węzła jest potwierdzona, jeśli różnica mieści się w niepewności pomiaru.
Wniosek bez odniesienia do wyniku, np. „doświadczenie się udało”. Napisz, co wyszło (wartość z niepewnością) i z czym to porównujesz.
✎Ściąga: Doświadczenia z klasy III i opis wyniku
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wynik zapisujemy: x = x̄ ± u z jednostką. Niepewność względna: δ = u przez x̄ · 100%.
- Oznaczenia: x̄ — średnia z serii pomiarów [jednostka wielkości]; u — niepewność pomiaru [jednostka wielkości]; δ — niepewność względna [%].
- Dane: trzy pomiary natężenia: 0,48 A, 0,50 A, 0,52 A.
- Obliczenia: x̄ = 0,48 A + 0,50 A + 0,52 A przez 3 = 0,50 A; niepewność = największe odchylenie od średniej: u = 0,02 A; δ = 0,02 A przez 0,50 A · 100% = 4%.
- Odpowiedź: I = (0,50 ± 0,02) A, δ = 4%.
- Cel, zestaw (co mierzysz i czym), tabela z jednostkami, wykres (podpisane osie z jednostkami, punkty, linia), wniosek zgodny z celem.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Do węzła wpływa prąd 0,80 A, a wypływają prądy 0,31 A i 0,48 A (niepewność każdego pomiaru ±0,02 A). Czy wynik zgadza się z I prawem Kirchhoffa?
- ANie, bo 0,80 ≠ 0,79
- BNie, bo wypływa mniej, niż wpływa
- CNie da się tego stwierdzić
- DTak, różnica 0,01 A mieści się w niepewności
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Tak, różnica 0,01 A mieści się w niepewności – Wypływa 0,79 A, a różnica 0,01 A jest mniejsza od niepewności pomiaru.
Wynik (0,50 ± 0,02) A ma niepewność względną
- A0,4%
- B4%
- C25%
- D2%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 4% – δ = 0,02 A/0,50 A · 100% = 4%.
Co mierzysz woltomierzem w doświadczeniu z dodawaniem napięć ogniw?
- Anatężenie prądu w obwodzie
- Bmoc baterii
- Copór wewnętrzny ogniwa
- Dnapięcie na każdym ogniwie i na całej baterii
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: napięcie na każdym ogniwie i na całej baterii – Porównujesz sumę napięć pojedynczych ogniw z napięciem baterii.
Jak uwidocznisz linie pola magnetycznego magnesu sztabkowego?
- AWażysz magnes
- BZanurzasz magnes w wodzie
- CPosypujesz opiłkami żelaza kartkę położoną na magnesie
- DPodgrzewasz magnes
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Posypujesz opiłkami żelaza kartkę położoną na magnesie – Opiłki namagnesowują się i układają wzdłuż linii pola.
Co obserwujesz przy rozładowaniu naładowanego kondensatora przez diodę LED?
- Anic
- Bkrótki błysk diody
- Csilne nagrzanie kondensatora
- Dciągłe, stałe świecenie
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: krótki błysk diody – Energia zgromadzona w polu kondensatora szybko się wyczerpuje, więc dioda świeci krótko.
Średnia z pomiarów napięcia wynosi 4,50 V, a największe odchylenie od średniej 0,03 V. Poprawny zapis wyniku to
- AU = 4,5 V ± 3
- BU = 4,50 V
- CU = 4,53 V
- DU = (4,50 ± 0,03) V
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: U = (4,50 ± 0,03) V – Wynik podajemy jako średnią z niepewnością i jednostką, z tą samą liczbą miejsc po przecinku.
Co obserwujesz, wsuwając i wysuwając magnes ze zwojnicy połączonej z miernikiem?
- Awychylenie zawsze w tę samą stronę
- Bwychylenia w przeciwne strony tylko podczas ruchu
- Cstałe wychylenie także po zatrzymaniu magnesu
- Dbrak wychyleń
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: wychylenia w przeciwne strony tylko podczas ruchu – Prąd indukcyjny płynie tylko podczas zmiany pola, a jego kierunek zależy od kierunku ruchu magnesu.
Dioda włączona w obwód w kierunku zaporowym
- Azachowuje się jak zwykły przewód
- Bzwiększa napięcie źródła
- Cpraktycznie nie przewodzi prądu
- Dprzewodzi lepiej niż w kierunku przewodzenia
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: praktycznie nie przewodzi prądu – Dioda przewodzi praktycznie tylko w jednym kierunku.
Cały dział „Doświadczenia i umiejętności CKE”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.