1Głoski nosowe ą i ę
- Głoski nosowe wymawiamy z udziałem nosa: wąż, gęś, mięso. Przed niektórymi spółgłoskami brzmią jednak inaczej.
| Przed głoskami | Wymawiamy | Przykład |
|---|---|---|
| b, p | om, em | ząb [zomp], dęby [demby] |
| t, d, c, dz, cz, k, g | on, en | kąt [kont], ręka [renka] |
| ć, dź | oń, eń | pięć [pieńć] |
| l, ł | o, e | wzięli [wźeli], zaczął [zaczoł] |
- Na końcu wyrazu ę brzmi zwykle jak e (idę), a ą zostaje nosowe (idą).
2Głoski dźwięczne i bezdźwięczne
- Przy dźwięcznych drgają więzadła głosowe w krtani (połóż rękę na gardle i powiedz zzz), przy bezdźwięcznych nie drgają (sss).
- Pary: b – p, d – t, g – k, w – f, z – s, ż (rz) – sz, dz – c, dż – cz, dź – ć, ź – ś.
- Na końcu wyrazu i przed bezdźwięczną dźwięczne brzmią jak bezdźwięczne: chleb [chlep], wąż [wąsz], ławka [łafka], trzy [tszy].
- Przed dźwięczną bywa odwrotnie: prośba [proźba].
Jak wymawiamy wyraz „ręka”?
Przed k głoska ę brzmi jak en.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Krok po kroku: grzyb czy „grzyp”?
- Krok 1. Usłyszałeś niepewną głoskę na końcu: [p].
- Krok 2. Zmień formę wyrazu tak, by po tej głosce była samogłoska: grzyby.
- Krok 3. Słychać wyraźnie [b], więc piszemy grzyb. Tak samo: ząb – zęby, ławka – ławeczka.
Pisowni nie sprawdzamy słuchem, lecz zmianą formy, wyrazem pokrewnym albo słownikiem.
4Utrwalenie: przenoszenie wyrazów
- Wyrazy przenosimy według sylab: ma-ma, szko-ła, kwia-ty. Nie rozdzielamy dwuznaków (sz, cz, rz, ch, dz) i nie zostawiamy jednej litery w wierszu („o-ko” – błąd).
Pisanie tak, jak słyszymy: „chlep”, „ząp”. Zawsze sprawdź formę z samogłoską: chleby, zęby.
Jak sprawdzić, czy piszemy „grzyb”, czy „grzyp”?
W formie „grzyby” po głosce jest samogłoska i wyraźnie słychać b.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
✎Ściąga: Wymowa a pisownia
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Pisowni nie sprawdzamy słuchem, lecz zmianą formy, wyrazem pokrewnym albo słownikiem.
- Głoski nosowe wymawiamy z udziałem nosa: wąż, gęś, mięso. Przed niektórymi spółgłoskami brzmią jednak inaczej.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jak wymawiamy wyraz „ząb”?
- A[zomp]
- B[ząb]
- C[ząp]
- D[zomb]
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: [zomp] – Przed b głoska ą brzmi jak om, a b na końcu wyrazu brzmi jak p.
Która głoska jest dźwięczna?
- Ab
- Bt
- Cs
- Dp
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: b – Przy dźwięcznych b, d, g, w drgają więzadła głosowe.
Jak wymawiamy „chleb”?
- A[chlef]
- B[hleb]
- C[chleb]
- D[chlep]
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: [chlep] – Na końcu wyrazu b traci dźwięczność i brzmi jak p.
Jak wymawiamy wyraz „ręka”?
- A[ręka]
- B[renka]
- C[remka]
- D[reka]
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: [renka] – Przed k głoska ę brzmi jak en.
Jak sprawdzić, czy piszemy „grzyb”, czy „grzyp”?
- Apowiedzieć wyraz głośniej
- Bzmienić formę: grzyby
- Czapisać tak, jak słychać
- Dpoliczyć litery
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zmienić formę: grzyby – W formie „grzyby” po głosce jest samogłoska i wyraźnie słychać b.
Jak wymawiamy „ławka”?
- A[łafka]
- B[łaffka]
- C[łabka]
- D[ławka]
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: [łafka] – Przed bezdźwięczną głoską k dźwięczne w brzmi jak f.
Która para głosek to para dźwięczna – bezdźwięczna?
- Ak – t
- Bd – t
- Cm – n
- Dd – b
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: d – t – D i t różnią się tylko dźwięcznością.
Który podział wyrazu przy przenoszeniu jest poprawny?
- Aszkoł-a
- Bszko-ła
- Cs-zkoła
- Dsz-koła
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: szko-ła – Przenosimy według sylab i nie rozdzielamy dwuznaku sz.
Cały dział „Ortografia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.