ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Podstawy geografiiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/geografia/skala-mapy-i-poziomice/

Geografia · Podstawy geografii · kl. 7

Skala mapy i poziomice

Przypomnienie z klas 5–6: rodzaje skali, obliczanie odległości, mapa hipsometryczna, poziomice oraz wysokość bezwzględna i względna.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Mapa i skala

  • Mapa – zmniejszony obraz powierzchni Ziemi na płaszczyźnie, wykonany w skali i z użyciem znaków kartograficznych (legenda).
  • Skala mapy – informuje, ile razy odległość w terenie zmniejszono na mapie.
Zapamiętaj

Skala = odległość na mapie przez odległość w terenie

Rodzaj skaliPrzykład
liczbowa1 : 50 000
mianowana1 cm – 500 m
liniowa (podziałka)odcinek podzielony na części z opisem 0, 500 m, 1 km…
liczbowa:1 : 50 000mianowana:1 cm – 500 mliniowa:0500 m1 km1,5 km2 km1 cm na mapie = 50 000 cm = 500 m w terenie
Ta sama skala zapisana na trzy sposoby.
  • Im mniejszy mianownik, tym większa skala i więcej szczegółów (1 : 10 000 to skala większa niż 1 : 1 000 000).

2Przykład krok po kroku

  • Dane: skala 1 : 50 000, odcinek na mapie 4 cm.
  • Wzór: odległość w terenie = odległość na mapie · mianownik skali.
  • Obliczenia: 4 cm · 50 000 = 200 000 cm = 2000 m (1 m = 100 cm).
  • Odpowiedź: w terenie to 2 km. Skala mianowana tej mapy: 1 cm – 500 m.
  • Odwrotnie: 3 km w terenie przy skali 1 : 100 000 (1 cm – 1 km) to 3 km : 1 km = 3 cm na mapie.
Sprawdź, czy rozumiesz

Na mapie w skali 1 : 50 000 odległość wynosi 4 cm. Ile to w terenie?

3Poziomice i mapa hipsometryczna

  • Poziomica (izohipsa) – linia łącząca punkty o tej samej wysokości bezwzględnej. Gęste poziomice = stromy stok, rzadkie = łagodny.
100200300400425 m100200300400stromy stokłagodny stokprzekrój (profil) terenu, m n.p.m.
Gęste poziomice – stromy stok, rzadkie – łagodny.
  • Mapa hipsometryczna – pokazuje rzeźbę terenu poziomicami i barwami (zielony – niziny, żółty i jasnobrązowy – wyżyny, ciemnobrązowy – góry, niebieski – wody).
  • Wysokość bezwzględna – wysokość punktu nad poziomem morza (m n.p.m.).
  • Wysokość względna – różnica wysokości dwóch punktów, np. Rysy 2499 m − Morskie Oko 1395 m = 1104 m.
morze 0 mMorskie Oko 1395 mRysy 2499 m n.p.m.bezwzględna2499 mwzględna 1104 m
Wysokość bezwzględną liczymy od poziomu morza, względną – między dwoma punktami.
Uwaga na błąd

Zapominanie o zamianie jednostek – 1 m = 100 cm, 1 km = 100 000 cm (skreśl 5 zer, by z cm otrzymać km).

✎Ściąga: Skala mapy i poziomice

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Skala = odległość na mapie przez odległość w terenie
  • Mapa – zmniejszony obraz powierzchni Ziemi na płaszczyźnie, wykonany w skali i z użyciem znaków kartograficznych (legenda).
  • Skala mapy – informuje, ile razy odległość w terenie zmniejszono na mapie.
  • Dane: skala 1 : 50 000, odcinek na mapie 4 cm.
  • Wzór: odległość w terenie = odległość na mapie · mianownik skali.
  • Obliczenia: 4 cm · 50 000 = 200 000 cm = 2000 m (1 m = 100 cm).
  • Odpowiedź: w terenie to 2 km. Skala mianowana tej mapy: 1 cm – 500 m.
  • Poziomica (izohipsa) – linia łącząca punkty o tej samej wysokości bezwzględnej. Gęste poziomice = stromy stok, rzadkie = łagodny.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Skala 1 : 50 000 zapisana jako mianowana to

    1. A1 cm – 50 m
    2. B1 cm – 50 km
    3. C1 cm – 500 m
    4. D1 cm – 5 km
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 1 cm – 500 m – 50 000 cm = 500 m.

  2. Na mapie w skali 1 : 50 000 odległość wynosi 4 cm. Ile to w terenie?

    1. A200 m
    2. B20 km
    3. C2 km
    4. D4 km
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 2 km – 4 cm · 50 000 = 200 000 cm = 2 km.

  3. Na mapie w skali 1 : 100 000 odcinek 3 km ma długość

    1. A0,3 cm
    2. B30 cm
    3. C3 cm
    4. D1 cm
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 3 cm – 1 cm – 1 km, więc 3 km to 3 cm.

  4. Która skala jest największa?

    1. A1 : 50 000
    2. B1 : 10 000
    3. C1 : 1 000 000
    4. D1 : 100 000
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 1 : 10 000 – Największa skala ma najmniejszy mianownik.

  5. Poziomica to linia łącząca punkty o jednakowej

    1. Awysokości bezwzględnej
    2. Bodległości od morza
    3. Ctemperaturze
    4. Dsumie opadów
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: wysokości bezwzględnej – Poziomica = izohipsa.

  6. Gęsto ułożone poziomice oznaczają

    1. Astromy stok
    2. Błagodny stok
    3. Cjezioro
    4. Dpłaską równinę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: stromy stok – Wysokość szybko się zmienia na krótkim odcinku.

  7. Szczyt ma 1603 m n.p.m., a dolina 803 m n.p.m. Wysokość względna szczytu nad doliną wynosi

    1. A2406 m
    2. B800 m
    3. C803 m
    4. D1603 m
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: 800 m – 1603 − 803 = 800 m.

  8. Na mapie hipsometrycznej kolorem zielonym przedstawia się

    1. Awyżyny
    2. Blodowce
    3. Cniziny
    4. Dgóry
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: niziny – Zieleń oznacza tereny niskie (0–200 lub 0–300 m n.p.m.).

Cały dział „Podstawy geografii”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 7

Czym zajmuje się geografia?Siatka geograficzna i współrzędneMetody przedstawiania zjawisk na mapachPołożenie i granice PolskiPrzeszłość geologiczna PolskiGóry w Europie i w PolsceZlodowacenia na obszarze PolskiUkształtowanie powierzchni PolskiSkały i surowce mineralneCzynniki kształtujące klimat PolskiCechy klimatu PolskiWody powierzchniowe PolskiOchrona przeciwpowodziowaMorze BałtyckieGleby w PolsceLasy w PolsceOchrona środowiska przyrodniczegoWpływ człowieka na środowiskoWspółzależności w środowisku i zmiany klimatuMapa polityczna Europy i podział administracyjny PolskiZmiany liczby ludności Polski i EuropyStruktura płci i wiekuRozmieszczenie ludnościMigracjeMigracje a zaludnienie i struktura wieku na obszarach wiejskichStruktura narodowościowa, etniczna i wyznaniowaStruktura zatrudnienia i bezrobocieUrbanizacja i miasta w PolsceRozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskichWarunki rozwoju rolnictwaProdukcja roślinnaProdukcja zwierzęcaZmiany w polskim przemyśleWpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 rokuEnergetykaWarunki produkcji energii z różnych źródełRodzaje usługTransport i łącznośćWpływ transportu na rozwój przemysłu i usługHandel zagranicznyTurystyka w PolsceWpływ walorów przyrodniczych i kulturowych na rozwój turystykiPoznaję region, w którym mieszkamMoja mała ojczyznaWybrane regiony PolskiGeografia Polski – powtórka