1Degradacja środowiska
- Degradacja środowiska – pogorszenie stanu środowiska przyrodniczego w wyniku działalności człowieka.
| Element | Przykłady degradacji | Przyczyny |
|---|---|---|
| powietrze | smog (pyły PM10, PM2,5), kwaśne opady | „niska emisja” – spalanie węgla i śmieci w piecach domowych, elektrownie, samochody |
| wody | zanieczyszczenie rzek i Bałtyku, zakwity glonów | ścieki, nawozy spływające z pól; katastrofa ekologiczna na Odrze w 2022 r. |
| gleby | zanieczyszczenie metalami ciężkimi, erozja, zasolenie | hutnictwo, górnictwo, nadmiar nawozów |
| rzeźba terenu | hałdy, wyrobiska, osiadanie terenu (szkody górnicze) | kopalnie (Śląsk, Bełchatów) |
| szata roślinna | wycinka lasów, zanikanie siedlisk | zabudowa, drogi, monokultury |
- Lesistość Polski rośnie (z ok. 21% w 1945 r. do ok. 30% obecnie), ale problemem są wycinki starych lasów i ubogie lasy jednogatunkowe.
2Ochrona środowiska
- Ochrona środowiska – działania zapobiegające degradacji i naprawiające szkody.
- Przykłady: filtry w elektrowniach, oczyszczalnie ścieków, wymiana starych pieców (program „Czyste Powietrze”), OZE, segregacja i recykling odpadów, transport publiczny.
- Rekultywacja – przywracanie wartości użytkowej zniszczonym terenom, np. zalesianie hałd, zbiorniki Pogoria w dawnych wyrobiskach piasku (Dąbrowa Górnicza).
Rekultywacja to
Np. zalesianie hałd, tworzenie zbiorników w wyrobiskach.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Zrównoważony rozwój
- Zrównoważony rozwój – rozwój gospodarczy z poszanowaniem środowiska, tak aby przyszłe pokolenia miały takie same szanse jak my.
- Każdy może pomóc: oszczędzać wodę i energię, segregować odpady, wybierać komunikację publiczną i rower.
Degradacja → ochrona środowiska → zrównoważony rozwój
Smog w Polsce powodują głównie domowe piece i samochody („niska emisja”), a nie wyłącznie fabryki.
✎Ściąga: Wpływ człowieka na środowisko
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Degradacja → ochrona środowiska → zrównoważony rozwój
- Degradacja środowiska – pogorszenie stanu środowiska przyrodniczego w wyniku działalności człowieka.
- Ochrona środowiska – działania zapobiegające degradacji i naprawiające szkody.
- Rekultywacja – przywracanie wartości użytkowej zniszczonym terenom, np. zalesianie hałd, zbiorniki Pogoria w dawnych wyrobiskach piasku (Dąbrowa Górnicza).
- Zrównoważony rozwój – rozwój gospodarczy z poszanowaniem środowiska, tak aby przyszłe pokolenia miały takie same szanse jak my.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Główną przyczyną smogu zimą w polskich miastach jest
- Aelektrownie wiatrowe
- Bparowanie jezior
- Cwybuchy wulkanów
- Dspalanie węgla i śmieci w domowych piecach
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: spalanie węgla i śmieci w domowych piecach – To tzw. niska emisja.
Degradacja środowiska to
- Abudowa oczyszczalni
- Bpogorszenie stanu środowiska przez działalność człowieka
- Cnaturalna erozja gór
- Dzwiększanie lesistości
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: pogorszenie stanu środowiska przez działalność człowieka – Skutki to m.in. zanieczyszczenie powietrza, wód i gleb.
Nawozy spływające z pól do Bałtyku powodują
- Awzrost zasolenia lodowców
- Bzakwity glonów i niedobór tlenu
- Cochłodzenie klimatu
- Dpowstawanie mierzei
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: zakwity glonów i niedobór tlenu – To tzw. eutrofizacja wód.
Szkody górnicze to m.in.
- Akwaśne deszcze nad morzem
- Bsusza na Żuławach
- Cosiadanie terenu i pękanie budynków
- Dpowodzie sztormowe
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: osiadanie terenu i pękanie budynków – Pod ziemią powstają puste przestrzenie po wydobyciu.
Rekultywacja to
- Aosuszanie bagien
- Bprzywracanie wartości użytkowej zniszczonym terenom
- Cwycinanie lasów
- Dbudowa nowej kopalni
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: przywracanie wartości użytkowej zniszczonym terenom – Np. zalesianie hałd, tworzenie zbiorników w wyrobiskach.
Który sposób zmniejsza zanieczyszczenie powietrza?
- Abudowa nowych pieców węglowych
- Bspalanie śmieci w domu
- Cwymiana starych pieców węglowych na pompy ciepła
- Djazda samochodem zamiast tramwajem
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: wymiana starych pieców węglowych na pompy ciepła – Program „Czyste Powietrze” dopłaca do wymiany pieców.
Jak zmieniła się lesistość Polski od 1945 r.?
- Aspadła do 10%
- Bnie zmieniła się
- Cspadła z 50% do 30%
- Dwzrosła z ok. 21% do ok. 30%
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: wzrosła z ok. 21% do ok. 30% – Zalesia się m.in. słabe gleby nieprzydatne dla rolnictwa.
Zrównoważony rozwój oznacza rozwój
- Atylko rolnictwa
- Bbez żadnych ograniczeń
- Cwyłącznie ochronę przyrody bez gospodarki
- Dz poszanowaniem środowiska i potrzeb przyszłych pokoleń
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: z poszanowaniem środowiska i potrzeb przyszłych pokoleń – Łączy gospodarkę, potrzeby ludzi i ochronę przyrody.
Cały dział „Środowisko przyrodnicze Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.