ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Ludność i urbanizacja w Polsceklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/geografia/urbanizacja-i-miasta-w-polsce/

Geografia · Ludność i urbanizacja w Polsce · kl. 7

Urbanizacja i miasta w Polsce

Czym jest miasto i urbanizacja, jak duże są polskie miasta, jakie pełnią funkcje i jakie tworzą zespoły miejskie.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Miasto i urbanizacja

  • Urbanizacja – rozwój miast: wzrost ich liczby, powierzchni i liczby mieszkańców oraz szerzenie się miejskiego stylu życia.
  • Miasto – w Polsce miejscowość, która otrzymała prawa miejskie (nadaje je rząd), a nie po prostu duża miejscowość. Polska ma ponad 1000 miast.
Zapamiętaj

W = Lm przez L · 100%, gdzie W – wskaźnik urbanizacji [%], Lm – ludność miast, L – ludność ogółem

  • Przykład: gmina ma 12 000 mieszkańców, w mieście mieszka 4800 osób → W = 4800 przez 12 000 · 100% = 40%.
  • W Polsce W wynosi ok. 59% (2025 r., GUS) – mniej niż średnio w Europie (ok. 75%) i dużo mniej niż w Belgii czy Holandii (ponad 90%).
  • Najwyższy wskaźnik ma woj. śląskie (ok. 76%), najniższy – podkarpackie i świętokrzyskie (ok. 41–44%).
  • Wskaźnik powoli maleje, bo wielu ludzi przenosi się do podmiejskich wsi – patrz temat „Rozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskich”.

2Wielkość miast

  • Miasta dzielimy na małe (do 20 tys. mieszkańców), średnie (20–100 tys.) i duże (ponad 100 tys.). Najwięcej jest małych.
Największe miasta (GUS, 2024–2025 r.)Liczba mieszkańców
Warszawaok. 1,87 mln
Krakówok. 0,8 mln
Wrocławok. 0,67 mln
Łódźok. 0,65 mln
Poznańok. 0,54 mln
Gdańskok. 0,49 mln
  • Wielkie miasta rosły dzięki funkcji stołecznej (Warszawa), uczelniom i turystyce (Kraków), portom (Gdańsk), przemysłowi (Łódź) i szlakom transportowym.
Sprawdź, czy rozumiesz

W kraju żyje 20 mln osób, z czego 12 mln w miastach. Wskaźnik urbanizacji wynosi

3Funkcje miast

  • Funkcje miast – działalności, z których żyją mieszkańcy i które miasto pełni dla okolicy: administracyjne (Warszawa), przemysłowe (Tychy), turystyczne (Zakopane), uzdrowiskowe (Ciechocinek), portowe (Gdynia), naukowe (Kraków).
  • Duże miasta są wielofunkcyjne, a małe często mają jedną funkcję główną.

4Zespoły miejskie

  • Aglomeracja monocentryczna – jedno wielkie miasto otoczone mniejszymi miejscowościami, zależnymi od niego (warszawska, krakowska, łódzka, poznańska, wrocławska).
  • Aglomeracja policentryczna (konurbacja) – kilka zrośniętych miast podobnej wielkości: górnośląska (Katowice, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Chorzów…) i Trójmiasto.
GliwiceZabrzeBytomPiekary Śl.Ruda Śl.ChorzówKatowiceSosnowiecDąbrowa G.MysłowiceJaworznoTychyN10 kmmapa schematyczna
Konurbacja górnośląska – zrośnięte miasta (mapa schematyczna).
Zapamiętaj

Monocentryczna – jedno centrum; konurbacja – kilka równorzędnych centrów

Uwaga na błąd

Aglomeracja warszawska nie jest konurbacją – ma jedno dominujące miasto.

Sprawdź, czy rozumiesz

Które miasto jest drugie pod względem liczby mieszkańców w Polsce?

✎Ściąga: Urbanizacja i miasta w Polsce

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • W = Lm przez L · 100%, gdzie W – wskaźnik urbanizacji [%], Lm – ludność miast, L – ludność ogółem
  • Monocentryczna – jedno centrum; konurbacja – kilka równorzędnych centrów
  • Urbanizacja – rozwój miast: wzrost ich liczby, powierzchni i liczby mieszkańców oraz szerzenie się miejskiego stylu życia.
  • Miasto – w Polsce miejscowość, która otrzymała prawa miejskie (nadaje je rząd), a nie po prostu duża miejscowość. Polska ma ponad 1000 miast.
  • Funkcje miast – działalności, z których żyją mieszkańcy i które miasto pełni dla okolicy: administracyjne (Warszawa), przemysłowe (Tychy), turystyczne (Zakopane), uzdrowiskowe (Ciechocinek), portowe (Gdynia), naukowe (Kraków).
  • Aglomeracja monocentryczna – jedno wielkie miasto otoczone mniejszymi miejscowościami, zależnymi od niego (warszawska, krakowska, łódzka, poznańska, wrocławska).
  • Aglomeracja policentryczna (konurbacja) – kilka zrośniętych miast podobnej wielkości: górnośląska (Katowice, Sosnowiec, Gliwice, Zabrze, Bytom, Chorzów…) i Trójmiasto.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Wskaźnik urbanizacji w Polsce wynosi ok. (2025 r.)

    1. A90%
    2. B30%
    3. C59%
    4. D41%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 59% – Ok. 59% Polaków mieszka w miastach, a ok. 41% – na wsi.

  2. Wskaźnik urbanizacji to

    1. Aliczba miast w kraju
    2. Bliczba osób na 1 km²
    3. Cróżnica urodzeń i zgonów
    4. Dudział ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: udział ludności miejskiej w ogólnej liczbie ludności – Oblicza się go w procentach: ludność miast : ludność ogółem · 100%.

  3. W kraju żyje 20 mln osób, z czego 12 mln w miastach. Wskaźnik urbanizacji wynosi

    1. A40%
    2. B166%
    3. C12%
    4. D60%
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: 60% – 12 : 20 · 100% = 60%.

  4. Które miasto jest drugie pod względem liczby mieszkańców w Polsce?

    1. AGdańsk
    2. BKraków
    3. CWrocław
    4. DŁódź
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Kraków – Po Warszawie (ok. 1,87 mln) jest Kraków (ok. 0,8 mln).

  5. Zespół kilku zrośniętych miast podobnej wielkości to

    1. Aaglomeracja monocentryczna
    2. Bstrefa podmiejska
    3. Ckonurbacja
    4. Dgmina miejsko-wiejska
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: konurbacja – Przykładem jest konurbacja górnośląska.

  6. Przykładem aglomeracji monocentrycznej jest aglomeracja

    1. Abydgosko-toruńska
    2. Bgórnośląska
    3. Ctrójmiejska
    4. Dwarszawska
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: warszawska – Warszawa jest jedynym dominującym centrum swojej aglomeracji.

  7. Najwyższy wskaźnik urbanizacji ma województwo

    1. Alubelskie
    2. Bśląskie
    3. Cpodkarpackie
    4. Dświętokrzyskie
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: śląskie – W śląskim ok. trzy czwarte ludności mieszka w miastach.

  8. Co w Polsce decyduje o tym, że miejscowość jest miastem?

    1. Apołożenie nad rzeką
    2. Bliczba ponad 10 tys. mieszkańców
    3. Cnadanie praw miejskich
    4. Dposiadanie dworca kolejowego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: nadanie praw miejskich – Kryterium jest prawne – są miasta liczące mniej niż 1000 mieszkańców.

Cały dział „Ludność i urbanizacja w Polsce”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 7

Czym zajmuje się geografia?Siatka geograficzna i współrzędneSkala mapy i poziomiceMetody przedstawiania zjawisk na mapachPołożenie i granice PolskiPrzeszłość geologiczna PolskiGóry w Europie i w PolsceZlodowacenia na obszarze PolskiUkształtowanie powierzchni PolskiSkały i surowce mineralneCzynniki kształtujące klimat PolskiCechy klimatu PolskiWody powierzchniowe PolskiOchrona przeciwpowodziowaMorze BałtyckieGleby w PolsceLasy w PolsceOchrona środowiska przyrodniczegoWpływ człowieka na środowiskoWspółzależności w środowisku i zmiany klimatuMapa polityczna Europy i podział administracyjny PolskiZmiany liczby ludności Polski i EuropyStruktura płci i wiekuRozmieszczenie ludnościMigracjeMigracje a zaludnienie i struktura wieku na obszarach wiejskichStruktura narodowościowa, etniczna i wyznaniowaStruktura zatrudnienia i bezrobocieRozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskichWarunki rozwoju rolnictwaProdukcja roślinnaProdukcja zwierzęcaZmiany w polskim przemyśleWpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 rokuEnergetykaWarunki produkcji energii z różnych źródełRodzaje usługTransport i łącznośćWpływ transportu na rozwój przemysłu i usługHandel zagranicznyTurystyka w PolsceWpływ walorów przyrodniczych i kulturowych na rozwój turystykiPoznaję region, w którym mieszkamMoja mała ojczyznaWybrane regiony PolskiGeografia Polski – powtórka