ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Środowisko przyrodnicze Polskiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/geografia/polozenie-i-granice-polski/

Geografia · Środowisko przyrodnicze Polski · kl. 7

Położenie i granice Polski

Położenie fizycznogeograficzne i polityczne Polski, granice lądowe i morskie, skrajne punkty, rozciągłość i skutki położenia.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Położenie

  • Położenie fizycznogeograficzne – względem elementów przyrody: Polska leży w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim, między Sudetami i Karpatami a morzem, prawie w całości w dorzeczach Wisły i Odry.
  • Położenie polityczne – względem państw i organizacji: 7 sąsiadów, członek NATO (od 1999 r.) i Unii Europejskiej (od 2004 r.), strefa Schengen (od 2007 r.).
  • Powierzchnia ok. 313,9 tys. km² (GUS od 2024 r.; dawniej podawano 312,7 tys. km²) – 9. miejsce wśród państw Europy.

2Granice

  • Łącznie ok. 3511 km: lądowe ok. 3071 km + morska ok. 440 km (dane GUS).
SąsiadDługość granicy
Czechy (najdłuższa)ok. 796 km
Słowacjaok. 541 km
Ukrainaok. 535 km
Niemcyok. 467 km
Białoruśok. 418 km
Rosja (obwód królewiecki)ok. 210 km
Litwa (najkrótsza)ok. 104 km
  • Do Polski należą też morskie wody wewnętrzne (m.in. polskie części Zalewu Szczecińskiego i Wiślanego oraz Zatoki Gdańskiej) i morze terytorialne – pas o szerokości 12 mil morskich (ok. 22 km). Granica morska biegnie po jego zewnętrznej krawędzi.
Sprawdź, czy rozumiesz

Z którym państwem Polska ma najdłuższą granicę?

3Skrajne punkty i rozciągłość

KierunekPunktWspółrzędna
północJastrzębia Góra (obelisk „Gwiazda Północy”)54°50′N
południeszczyt Opołonek (Bieszczady)49°00′N
zachódzakole Odry koło Osinowa Dolnego (gm. Cedynia)14°07′E
wschódzakole Bugu koło Zosina (pow. hrubieszowski)24°09′E
Jastrzębia Góra 54°50′NOpołonek 49°00′N14°07′E24°09′Erozciągłość równoleżnikowa 10°02′rozciągłość południkowa 5°50′
Skrajne punkty Polski i jej rozciągłość.
  • Rozciągłość południkowa: 54°50′ − 49°00′ = 5°50′ (ok. 649 km).
  • Rozciągłość równoleżnikowa: 24°09′ − 14°07′ = 10°02′ (ok. 689 km).
Zapamiętaj

1° długości geograficznej = 4 min czasu słonecznego → 10°02′ · 4 min ≈ 40 min różnicy między wschodem a zachodem Polski

4Skutki położenia

  • Przyrodnicze: klimat umiarkowany przejściowy; różna długość dnia (latem dłuższy dzień na północy); Słońce góruje wyżej na południu; na wschodzie Słońce wschodzi ok. 40 min wcześniej niż na zachodzie.
  • Pozaprzyrodnicze: położenie tranzytowe na skrzyżowaniu szlaków wschód–zachód i północ–południe, dostęp do morza (porty), część granic to zewnętrzna granica UE.
Uwaga na błąd

Położenie w strefie klimatu umiarkowanego to skutek przyrodniczy, nie pozaprzyrodniczy.

Sprawdź, czy rozumiesz

Różnica czasu słonecznego między wschodnim i zachodnim krańcem Polski wynosi ok.

✎Ściąga: Położenie i granice Polski

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • 1° długości geograficznej = 4 min czasu słonecznego → 10°02′ · 4 min ≈ 40 min różnicy między wschodem a zachodem Polski
  • Położenie fizycznogeograficzne – względem elementów przyrody: Polska leży w Europie Środkowej, nad Morzem Bałtyckim, między Sudetami i Karpatami a morzem, prawie w całości w dorzeczach Wisły i Odry.
  • Położenie polityczne – względem państw i organizacji: 7 sąsiadów, członek NATO (od 1999 r.) i Unii Europejskiej (od 2004 r.), strefa Schengen (od 2007 r.).
  • Rozciągłość południkowa: 54°50′ − 49°00′ = 5°50′ (ok. 649 km).
  • Rozciągłość równoleżnikowa: 24°09′ − 14°07′ = 10°02′ (ok. 689 km).
  • Przyrodnicze: klimat umiarkowany przejściowy; różna długość dnia (latem dłuższy dzień na północy); Słońce góruje wyżej na południu; na wschodzie Słońce wschodzi ok. 40 min wcześniej niż na zachodzie.
  • Pozaprzyrodnicze: położenie tranzytowe na skrzyżowaniu szlaków wschód–zachód i północ–południe, dostęp do morza (porty), część granic to zewnętrzna granica UE.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Z którym państwem Polska ma najdłuższą granicę?

    1. Az Czechami
    2. Bz Niemcami
    3. Cze Słowacją
    4. Dz Ukrainą
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: z Czechami – Granica z Czechami ma ok. 796 km.

  2. Z którym sąsiadem Polska ma najkrótszą granicę?

    1. Az Niemcami
    2. Bz Litwą
    3. Cz Rosją
    4. Dz Białorusią
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: z Litwą – Granica z Litwą ma ok. 104 km.

  3. Ile wynosi długość granicy morskiej Polski?

    1. Aok. 3511 km
    2. Bok. 440 km
    3. Cok. 796 km
    4. Dok. 104 km
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ok. 440 km – Łącznie granice mają ok. 3511 km, z czego morska ok. 440 km.

  4. Najdalej na południe wysunięty punkt Polski to

    1. ABabia Góra
    2. BRysy w Tatrach
    3. Cszczyt Opołonek w Bieszczadach
    4. DŚnieżka w Karkonoszach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: szczyt Opołonek w Bieszczadach – Opołonek leży na 49°00′N.

  5. Najdalej na wschód leży punkt

    1. Ana szczycie Opołonek
    2. Bw zakolu Odry koło Osinowa Dolnego
    3. Cw Jastrzębiej Górze
    4. Dw zakolu Bugu koło Zosina
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: w zakolu Bugu koło Zosina – Zakole Bugu koło Zosina – 24°09′E.

  6. Rozciągłość równoleżnikowa Polski wynosi ok.

    1. A10°02′
    2. B14°07′
    3. C5°50′
    4. D24°09′
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 10°02′ – 24°09′ − 14°07′ = 10°02′.

  7. Który skutek położenia Polski jest pozaprzyrodniczy?

    1. Azmienna długość dnia i nocy
    2. Bklimat przejściowy
    3. Cpołożenie tranzytowe na skrzyżowaniu szlaków
    4. Dróżna wysokość Słońca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: położenie tranzytowe na skrzyżowaniu szlaków – Szlaki komunikacyjne dotyczą gospodarki, nie przyrody.

  8. Różnica czasu słonecznego między wschodnim i zachodnim krańcem Polski wynosi ok.

    1. A4 min
    2. B10 min
    3. C40 min
    4. D1 h
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 40 min – 10° · 4 min = 40 min.

Cały dział „Środowisko przyrodnicze Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 7

Czym zajmuje się geografia?Siatka geograficzna i współrzędneSkala mapy i poziomiceMetody przedstawiania zjawisk na mapachPrzeszłość geologiczna PolskiGóry w Europie i w PolsceZlodowacenia na obszarze PolskiUkształtowanie powierzchni PolskiSkały i surowce mineralneCzynniki kształtujące klimat PolskiCechy klimatu PolskiWody powierzchniowe PolskiOchrona przeciwpowodziowaMorze BałtyckieGleby w PolsceLasy w PolsceOchrona środowiska przyrodniczegoWpływ człowieka na środowiskoWspółzależności w środowisku i zmiany klimatuMapa polityczna Europy i podział administracyjny PolskiZmiany liczby ludności Polski i EuropyStruktura płci i wiekuRozmieszczenie ludnościMigracjeMigracje a zaludnienie i struktura wieku na obszarach wiejskichStruktura narodowościowa, etniczna i wyznaniowaStruktura zatrudnienia i bezrobocieUrbanizacja i miasta w PolsceRozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskichWarunki rozwoju rolnictwaProdukcja roślinnaProdukcja zwierzęcaZmiany w polskim przemyśleWpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 rokuEnergetykaWarunki produkcji energii z różnych źródełRodzaje usługTransport i łącznośćWpływ transportu na rozwój przemysłu i usługHandel zagranicznyTurystyka w PolsceWpływ walorów przyrodniczych i kulturowych na rozwój turystykiPoznaję region, w którym mieszkamMoja mała ojczyznaWybrane regiony PolskiGeografia Polski – powtórka