ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Ludność i urbanizacja w Polsceklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/geografia/struktura-plci-i-wieku/

Geografia · Ludność i urbanizacja w Polsce · kl. 7

Struktura płci i wieku

Jak czytać piramidę wieku i płci, ile żyją Polki i Polacy, czym są ekonomiczne grupy wieku i dlaczego polskie społeczeństwo się starzeje.

ok. 3 min czytania20 fiszek16 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Piramida wieku i płci

  • Piramida wieku i płci – wykres słupkowy pokazujący liczbę (lub odsetek) mężczyzn (po lewej) i kobiet (po prawej) w kolejnych grupach wieku; najmłodsi są na dole.
  • Szeroka podstawa = dużo urodzeń (społeczeństwo młode); wąska podstawa = mało urodzeń (społeczeństwo starzejące się).
0–410–1420–2430–3440–4450–5460–6470–7480+mężczyźnikobietywięcej kobietwśród seniorówwyż powojenny(ur. lata 50.)wyż z lat 80.(ur. 1980–1989)niż: rocznikiok. 2000–2005echo wyżuz lat 80.mało urodzeń –wąska podstawaschemat wg danych GUS (ok. 2025 r.), wartości przybliżone
Piramida wieku i płci ludności Polski ok. 2025 r. (schemat).
  • Na piramidzie Polski widać wybrzuszenia wyżów: ok. 65–74 lata (wyż powojenny) i ok. 35–44 lata (wyż lat 80.), wcięcie niżu (ok. 20–24 lata) i wąską podstawę.

2Płeć i długość życia

  • Współczynnik feminizacji – liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn; w Polsce ok. 107 (2025 r., GUS).
  • Chłopców rodzi się trochę więcej niż dziewczynek, ale wśród osób starszych przeważają kobiety, bo żyją dłużej.
  • Średnia (przeciętna) długość trwania życia – ile lat przeżyje przeciętnie noworodek, jeśli umieralność się nie zmieni. W 2025 r.: mężczyźni ok. 75,4, kobiety ok. 82,5 roku (GUS).
  • Dłużej niż w Polsce żyje się np. w Hiszpanii, we Włoszech i w Szwajcarii (średnio ponad 83 lata).
Sprawdź, czy rozumiesz

Ile wynosiła średnia długość życia kobiet w Polsce w 2025 r. (GUS)?

3Ekonomiczne grupy wieku

GrupaWiekUdział (2025 r., GUS)
przedprodukcyjna0–17 latok. 18%
produkcyjna18–64 lata (mężczyźni), 18–59 lat (kobiety)ok. 58%
poprodukcyjna65+ (mężczyźni), 60+ (kobiety)ok. 24%
Zapamiętaj

Przedprodukcyjna (0–17) → produkcyjna (18–59/64) → poprodukcyjna (60/65+)

4Starzenie się społeczeństwa

  • Starzenie się społeczeństwa – wzrost udziału osób starszych przy malejącym udziale dzieci. Przyczyny: mało urodzeń (współczynnik dzietności – średnia liczba dzieci na kobietę – ok. 1,1 w 2024 r. według GUS, a w 2025 r. jeszcze mniej) i coraz dłuższe życie.
  • Skutki: więcej emerytów na jednego pracującego (obciążenie systemu emerytalnego), większe potrzeby opieki zdrowotnej i domów seniora, brak rąk do pracy, mniej uczniów w szkołach; rozwijają się usługi dla seniorów („srebrna gospodarka”).
  • Polska ma wciąż mniejszy udział osób starszych niż np. Włochy czy Niemcy, ale starzeje się szybko.
Uwaga na błąd

w piramidzie mężczyźni są po lewej, kobiety po prawej, a wąska podstawa oznacza mało dzieci – nie mało osób starszych.

Sprawdź, czy rozumiesz

Wąska podstawa piramidy wieku i płci oznacza

✎Ściąga: Struktura płci i wieku

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Przedprodukcyjna (0–17) → produkcyjna (18–59/64) → poprodukcyjna (60/65+)
  • Piramida wieku i płci – wykres słupkowy pokazujący liczbę (lub odsetek) mężczyzn (po lewej) i kobiet (po prawej) w kolejnych grupach wieku; najmłodsi są na dole.
  • Współczynnik feminizacji – liczba kobiet przypadająca na 100 mężczyzn; w Polsce ok. 107 (2025 r., GUS).
  • Średnia (przeciętna) długość trwania życia – ile lat przeżyje przeciętnie noworodek, jeśli umieralność się nie zmieni. W 2025 r.: mężczyźni ok. 75,4, kobiety ok. 82,5 roku (GUS).
  • Starzenie się społeczeństwa – wzrost udziału osób starszych przy malejącym udziale dzieci. Przyczyny: mało urodzeń (współczynnik dzietności – średnia liczba dzieci na kobietę – ok. 1,1 w 2024 r. według GUS, a w 2025 r. jeszcze mniej) i coraz dłuższe życie.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

16 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Współczynnik feminizacji 107 oznacza, że

    1. Akobiety żyją średnio o 7 lat dłużej
    2. Bna 1000 mieszkańców rodzi się 107 dzieci
    3. Cna 100 mężczyzn przypada 107 kobiet
    4. Dna 100 kobiet przypada 107 mężczyzn
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: na 100 mężczyzn przypada 107 kobiet – Współczynnik feminizacji to liczba kobiet na 100 mężczyzn.

  2. Ile wynosiła średnia długość życia kobiet w Polsce w 2025 r. (GUS)?

    1. Aok. 75,4 roku
    2. Bok. 82,5 roku
    3. Cok. 70 lat
    4. Dok. 90 lat
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ok. 82,5 roku – Mężczyźni żyli średnio ok. 75,4 roku, a kobiety ok. 82,5 roku.

  3. 16-latek należy do grupy

    1. Aprzedprodukcyjnej
    2. Baktywnych zawodowo
    3. Cprodukcyjnej
    4. Dpoprodukcyjnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: przedprodukcyjnej – Grupa przedprodukcyjna obejmuje osoby w wieku 0–17 lat.

  4. 62-letnia kobieta należy do grupy

    1. Amobilnej
    2. Bpoprodukcyjnej
    3. Cprodukcyjnej
    4. Dprzedprodukcyjnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: poprodukcyjnej – Kobiety od 60. roku życia zalicza się do grupy poprodukcyjnej (mężczyzn – od 65. roku).

  5. Wąska podstawa piramidy wieku i płci oznacza

    1. Aprzewagę mężczyzn
    2. Bmało urodzeń w ostatnich latach
    3. Ckrótkie życie ludzi
    4. Ddużo urodzeń
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: mało urodzeń w ostatnich latach – Dolne słupki to najmłodsze roczniki – im węższe, tym mniej dzieci się rodzi.

  6. Dlaczego wśród najstarszych mieszkańców Polski przeważają kobiety?

    1. Abo kobiet jest więcej we wszystkich grupach wieku
    2. Bbo rodzi się więcej dziewczynek
    3. Cbo kobiety żyją dłużej
    4. Dbo mężczyźni częściej przyjeżdżają z zagranicy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: bo kobiety żyją dłużej – Kobiety żyją średnio ok. 7 lat dłużej niż mężczyźni.

  7. Który skutek wynika ze starzenia się społeczeństwa?

    1. Awzrost liczby urodzeń
    2. Bwięcej emerytów przypadających na jednego pracującego
    3. Cwięcej uczniów w szkołach
    4. Dszersza podstawa piramidy wieku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: więcej emerytów przypadających na jednego pracującego – Rośnie liczba osób w wieku poprodukcyjnym, a pracujących ubywa.

  8. Wybrzuszenie w wieku ok. 35–44 lat na piramidzie Polski (2025 r.) to

    1. Aniż z lat 90.
    2. Bwyż z lat 80. XX w.
    3. Cwyż powojenny z lat 50.
    4. Dniż z lat 60.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: wyż z lat 80. XX w. – Osoby urodzone w latach 80. miały w 2025 r. ok. 35–45 lat.

  9. Współczynnik feminizacji 107 oznacza, że

    1. Ana 100 kobiet przypada 107 mężczyzn
    2. Bna 1000 mieszkańców rodzi się 107 dzieci
    3. Ckobiety żyją średnio o 7 lat dłużej
    4. Dna 100 mężczyzn przypada 107 kobiet
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: na 100 mężczyzn przypada 107 kobiet – Współczynnik feminizacji to liczba kobiet na 100 mężczyzn.

  10. Ile wynosiła średnia długość życia kobiet w Polsce w 2025 r. (GUS)?

    1. Aok. 70 lat
    2. Bok. 90 lat
    3. Cok. 82,5 roku
    4. Dok. 75,4 roku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: ok. 82,5 roku – Mężczyźni żyli średnio ok. 75,4 roku, a kobiety ok. 82,5 roku.

  11. 16-latek należy do grupy

    1. Amobilnej (18–44 lata)
    2. Bprodukcyjnej
    3. Cprzedprodukcyjnej
    4. Dpoprodukcyjnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: przedprodukcyjnej – Grupa przedprodukcyjna obejmuje osoby w wieku 0–17 lat.

  12. 62-letnia kobieta należy do grupy

    1. Aprodukcyjnej
    2. Bprzedprodukcyjnej
    3. Cmobilnej
    4. Dpoprodukcyjnej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: poprodukcyjnej – Kobiety od 60. roku życia zalicza się do grupy poprodukcyjnej (mężczyzn – od 65. roku).

  13. Wąska podstawa piramidy wieku i płci oznacza

    1. Akrótkie życie ludzi
    2. Bdużo urodzeń
    3. Cprzewagę mężczyzn
    4. Dmało urodzeń w ostatnich latach
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: mało urodzeń w ostatnich latach – Dolne słupki to najmłodsze roczniki – im węższe, tym mniej dzieci się rodzi.

  14. Dlaczego wśród najstarszych mieszkańców Polski przeważają kobiety?

    1. Abo rodzi się więcej dziewczynek
    2. Bbo kobiet jest więcej we wszystkich grupach wieku
    3. Cbo kobiety żyją dłużej
    4. Dbo mężczyźni częściej przyjeżdżają z zagranicy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: bo kobiety żyją dłużej – Kobiety żyją średnio ok. 7 lat dłużej niż mężczyźni.

  15. Który skutek wynika ze starzenia się społeczeństwa?

    1. Awzrost liczby urodzeń
    2. Bwięcej emerytów przypadających na jednego pracującego
    3. Cwięcej uczniów w szkołach
    4. Dszersza podstawa piramidy wieku
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: więcej emerytów przypadających na jednego pracującego – Rośnie liczba osób w wieku poprodukcyjnym, a pracujących ubywa.

  16. Wybrzuszenie w wieku ok. 35–44 lat na piramidzie Polski (2025 r.) to

    1. Aniż z lat 60.
    2. Bniż z lat 90.
    3. Cwyż powojenny z lat 50.
    4. Dwyż z lat 80. XX w.
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: wyż z lat 80. XX w. – Osoby urodzone w latach 80. miały w 2025 r. ok. 35–45 lat.

Cały dział „Ludność i urbanizacja w Polsce”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 16 pytańFiszki · 20🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 7

Czym zajmuje się geografia?Siatka geograficzna i współrzędneSkala mapy i poziomiceMetody przedstawiania zjawisk na mapachPołożenie i granice PolskiPrzeszłość geologiczna PolskiGóry w Europie i w PolsceZlodowacenia na obszarze PolskiUkształtowanie powierzchni PolskiSkały i surowce mineralneCzynniki kształtujące klimat PolskiCechy klimatu PolskiWody powierzchniowe PolskiOchrona przeciwpowodziowaMorze BałtyckieGleby w PolsceLasy w PolsceOchrona środowiska przyrodniczegoWpływ człowieka na środowiskoWspółzależności w środowisku i zmiany klimatuMapa polityczna Europy i podział administracyjny PolskiZmiany liczby ludności Polski i EuropyRozmieszczenie ludnościMigracjeMigracje a zaludnienie i struktura wieku na obszarach wiejskichStruktura narodowościowa, etniczna i wyznaniowaStruktura zatrudnienia i bezrobocieUrbanizacja i miasta w PolsceRozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskichWarunki rozwoju rolnictwaProdukcja roślinnaProdukcja zwierzęcaZmiany w polskim przemyśleWpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 rokuEnergetykaWarunki produkcji energii z różnych źródełRodzaje usługTransport i łącznośćWpływ transportu na rozwój przemysłu i usługHandel zagranicznyTurystyka w PolsceWpływ walorów przyrodniczych i kulturowych na rozwój turystykiPoznaję region, w którym mieszkamMoja mała ojczyznaWybrane regiony PolskiGeografia Polski – powtórka