ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Geografia · Środowisko przyrodnicze Polskiklasa 7 · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/sp/7/geografia/wody-powierzchniowe-polski/

Geografia · Środowisko przyrodnicze Polski · kl. 7

Wody powierzchniowe Polski

Przepływ, system rzeczny, typy ujść, Wisła i Odra z dopływami, zlewiska i dorzecza, typy jezior oraz gospodarcze znaczenie wód.

ok. 3 min czytania10 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Rzeka i przepływ

  • Rzeka główna uchodzi do morza, dopływ – do innej rzeki. Rzeka główna z dopływami to system rzeczny.
  • Przepływ – ilość wody, która przepływa przez przekrój koryta w ciągu 1 s (m³/s). Wisła przy ujściu – średnio ok. 1000 m³/s, Odra – o połowę mniej.
  • Delta – rzeka osadza materiał i dzieli się na ramiona, np. Wisła (Żuławy). Estuarium – ujście lejkowate, z którego pływy wymywają osady, np. Łaba. Odra wpada do Zalewu Szczecińskiego.

2Wisła i Odra

RzekaDługośćDopływy
Wisłaok. 1047 km (niektóre nowsze opracowania podają ok. 1022 km)prawe: San, Wieprz, Narew z Bugiem; lewe: Pilica, Bzura
Odraok. 854 km (w Polsce ok. 742 km)lewe: Nysa Kłodzka, Bóbr, Nysa Łużycka; prawa: Warta (ok. 808 km)
  • Asymetria dorzecza – dopływy z jednej strony są dłuższe: u Wisły prawe; Odra ma wiele lewych z Sudetów, ale największa jest prawa Warta.
  • Rzeki płyną głównie ku północy, odcinkami – pradolinami. Doliny Wisły i Odry to cenne ostoje ptaków, ze starorzeczami i łęgami.
KrakówWarszawaGdańskToruńWrocławSzczecinPoznańWISŁAODRAWartaSanBugNarewPilicaNWisła i jej dopływyOdra i jej dopływyDorzecze Wisły: ok. 54% powierzchni Polski, dorzecze Odry: ok. 34%,reszta ok. 12%. Obie rzeki uchodzą do Morza Bałtyckiego.Mapa schematyczna – bieg rzek uproszczony.
Wisła i Odra z głównymi dopływami.
Sprawdź, czy rozumiesz

Przepływ rzeki to

3Zlewisko i dorzecze

  • Zlewisko – obszar, z którego wody spływają do jednego morza. Prawie cała Polska (ok. 99,7%) leży w zlewisku Bałtyku.
  • Dorzecze – obszar, z którego wody spływają do jednej rzeki głównej. Dorzecze Wisły zajmuje ok. 54% kraju, Odry ok. 34%. Granica dorzeczy to dział wodny.
morzerzeka głównadopływdorzeczedział wodny
Dorzecze, dopływy i dział wodny.
Zapamiętaj

Zlewisko – do morza; dorzecze – do rzeki

4Jeziora i ich znaczenie

  • Polodowcowe (najliczniejsze): rynnowe – Hańcza, ok. 108 m (najgłębsze); morenowe – Śniardwy, ok. 113 km² (największe); w górach cyrkowe.
  • Przybrzeżne – odcięte od morza mierzeją (Łebsko, Gardno); krasowe – w rozpuszczonych skałach, np. część jezior Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego.
  • Sztuczne: Jezioro Solińskie (największa pojemność), Zbiornik Włocławski (największa powierzchnia).
  • Znaczenie: woda pitna i dla przemysłu, chłodzenie elektrowni, energetyka wodna, żegluga, rybactwo, turystyka (Mazury). Powodzie – temat „Ochrona przeciwpowodziowa”.
Uwaga na błąd

Narew i Bug to dopływy Wisły, a nie Odry – a Warta to dopływ Odry, nie Wisły.

Sprawdź, czy rozumiesz

Obszar, z którego wody spływają do jednego morza, to

✎Ściąga: Wody powierzchniowe Polski

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • Zlewisko – do morza; dorzecze – do rzeki
  • Rzeka główna uchodzi do morza, dopływ – do innej rzeki. Rzeka główna z dopływami to system rzeczny.
  • Przepływ – ilość wody, która przepływa przez przekrój koryta w ciągu 1 s (m³/s). Wisła przy ujściu – średnio ok. 1000 m³/s, Odra – o połowę mniej.
  • Delta – rzeka osadza materiał i dzieli się na ramiona, np. Wisła (Żuławy). Estuarium – ujście lejkowate, z którego pływy wymywają osady, np. Łaba. Odra wpada do Zalewu Szczecińskiego.
  • Asymetria dorzecza – dopływy z jednej strony są dłuższe: u Wisły prawe; Odra ma wiele lewych z Sudetów, ale największa jest prawa Warta.
  • Zlewisko – obszar, z którego wody spływają do jednego morza. Prawie cała Polska (ok. 99,7%) leży w zlewisku Bałtyku.
  • Dorzecze – obszar, z którego wody spływają do jednej rzeki głównej. Dorzecze Wisły zajmuje ok. 54% kraju, Odry ok. 34%. Granica dorzeczy to dział wodny.
  • Polodowcowe (najliczniejsze): rynnowe – Hańcza, ok. 108 m (najgłębsze); morenowe – Śniardwy, ok. 113 km² (największe); w górach cyrkowe.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Przepływ rzeki to

    1. Aszerokość koryta
    2. Bilość wody przepływająca przez przekrój koryta w ciągu 1 s
    3. Cróżnica wysokości źródła i ujścia
    4. Ddługość rzeki od źródła do ujścia
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: ilość wody przepływająca przez przekrój koryta w ciągu 1 s – Przepływ podaje się w m³/s.

  2. Rzeka główna razem ze wszystkimi dopływami to

    1. Adział wodny
    2. Bsystem rzeczny
    3. Cestuarium
    4. Dzlewisko
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: system rzeczny – Obszar, z którego zbiera wodę system rzeczny, to dorzecze.

  3. Wisła uchodzi do Zatoki Gdańskiej, tworząc

    1. Aklif
    2. Bfiord
    3. Cestuarium
    4. Ddeltę
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: deltę – Na Żuławach Wisła osadza materiał i dzieli się na ramiona; estuarium to ujście lejkowate.

  4. Największym dopływem Odry jest

    1. AWarta
    2. BSan
    3. CNarew
    4. DPilica
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Warta – Narew, San i Pilica należą do dorzecza Wisły.

  5. Obszar, z którego wody spływają do jednego morza, to

    1. Azlewisko
    2. Bdorzecze
    3. Cdział wodny
    4. Ddelta
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: zlewisko – Dorzecze dotyczy rzeki, zlewisko – morza.

  6. Asymetria dorzecza Wisły polega na tym, że

    1. Aprawe dopływy są dłuższe niż lewe
    2. BWisła nie ma lewych dopływów
    3. Cma dwa źródła
    4. Dpłynie z północy na południe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: prawe dopływy są dłuższe niż lewe – San, Wieprz i Narew z Bugiem są dłuższe od Pilicy i Bzury.

  7. Które jezioro jest sztucznym zbiornikiem?

    1. AJezioro Solińskie
    2. BŁebsko
    3. CHańcza
    4. DŚniardwy
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: Jezioro Solińskie – Solina powstała po spiętrzeniu Sanu zaporą.

  8. Najgłębsze jezioro Polski, Hańcza, to jezioro

    1. Arynnowe
    2. Bprzybrzeżne
    3. Cmorenowe
    4. Dzaporowe
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: rynnowe – Jeziora rynnowe są długie, wąskie i głębokie.

Cały dział „Środowisko przyrodnicze Polski”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 10🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Geografia, klasa 7

Czym zajmuje się geografia?Siatka geograficzna i współrzędneSkala mapy i poziomiceMetody przedstawiania zjawisk na mapachPołożenie i granice PolskiPrzeszłość geologiczna PolskiGóry w Europie i w PolsceZlodowacenia na obszarze PolskiUkształtowanie powierzchni PolskiSkały i surowce mineralneCzynniki kształtujące klimat PolskiCechy klimatu PolskiOchrona przeciwpowodziowaMorze BałtyckieGleby w PolsceLasy w PolsceOchrona środowiska przyrodniczegoWpływ człowieka na środowiskoWspółzależności w środowisku i zmiany klimatuMapa polityczna Europy i podział administracyjny PolskiZmiany liczby ludności Polski i EuropyStruktura płci i wiekuRozmieszczenie ludnościMigracjeMigracje a zaludnienie i struktura wieku na obszarach wiejskichStruktura narodowościowa, etniczna i wyznaniowaStruktura zatrudnienia i bezrobocieUrbanizacja i miasta w PolsceRozwój dużych miast a zmiany w strefach podmiejskichWarunki rozwoju rolnictwaProdukcja roślinnaProdukcja zwierzęcaZmiany w polskim przemyśleWpływ zmian w przemyśle na strukturę zatrudnienia po 1989 rokuEnergetykaWarunki produkcji energii z różnych źródełRodzaje usługTransport i łącznośćWpływ transportu na rozwój przemysłu i usługHandel zagranicznyTurystyka w PolsceWpływ walorów przyrodniczych i kulturowych na rozwój turystykiPoznaję region, w którym mieszkamMoja mała ojczyznaWybrane regiony PolskiGeografia Polski – powtórka