ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Matematyka · Funkcjeklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/matematyka/funkcje-wykladnicza-i-logarytmiczna/

Matematyka · Funkcje · kl. 1

Funkcje wykładnicza i logarytmiczna

Wzrost bakterii, spadek wartości samochodu i skala Richtera mają wspólną matematykę. Zobacz dwie funkcje, które się wzajemnie odwracają, i jak liczyć proste równania z ich użyciem.

ok. 3 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Funkcja wykładnicza

  • f(x) = aˣ, gdzie podstawa a > 0 i a ≠ 1. Niewiadoma x jest w wykładniku.
  • Dziedzina to ℝ, wartości są dodatnie (ZW = (0, +∞)), a wykres zawsze przechodzi przez (0, 1).
  • Dla a > 1 funkcja rośnie, dla 0 < a < 1 maleje.

2Funkcja logarytmiczna

  • f(x) = logₐ x, a > 0 i a ≠ 1. Dziedzina to (0, +∞), zbiór wartości ℝ, a wykres przechodzi przez (1, 0).
  • Dla a > 1 funkcja rośnie, dla 0 < a < 1 maleje.
xy0−3−2−112345−3−2−112345(0, 1)(1, 0)y = 2ˣy = log₂ xy = x
Wykresy y = 2ˣ i y = log₂ x są symetryczne względem prostej y = x.
  • Obie funkcje się odwracają: aˣ = b ⇔ x = logₐ b.
Sprawdź, czy rozumiesz

Przez jaki punkt przechodzi wykres każdej funkcji f(x) = aˣ?

3Wzrost i zanik

Zapamiętaj

N(t) = N₀ · aᵗ. N₀ to wartość początkowa, t to czas, a to krotność zmiany w jednostce czasu (a > 1 wzrost, 0 < a < 1 spadek).

  • Bakterie podwajają się co godzinę: N(t) = N₀ · 2ᵗ. Po t = 3 godzinach jest ich 8 razy więcej.
  • Dane: samochód za 40 000 zł traci 15% wartości rocznie, t to liczba lat.
  • Wzór: zostaje 85% wartości, więc V(t) = 40 000 · 0,85ᵗ (zł).
  • Obliczenia: V(3) = 40 000 · 0,85³ = 40 000 · 0,614125 = 24 565.
  • Odpowiedź: po 3 latach samochód jest wart 24 565 zł.

4Proste równania

  • 2ˣ = 32: 32 = 2⁵, więc x = 5. 5ˣ = 1 przez 25: x = −⁠2.
  • log₃ x = 4: z definicji x = 3⁴ = 81.
Uwaga na błąd

Pomylenie aˣ z xᵃ. W aˣ zmienna jest w wykładniku. Funkcja logarytmiczna jest też określona tylko dla x > 0, więc log₂ (−⁠4) nie istnieje.

Sprawdź, czy rozumiesz

Kultura bakterii podwaja się co godzinę. Po 3 godzinach jest jej

✎Ściąga: Funkcje wykładnicza i logarytmiczna

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • N(t) = N₀ · aᵗ. N₀ to wartość początkowa, t to czas, a to krotność zmiany w jednostce czasu (a > 1 wzrost, 0 < a < 1 spadek).
  • f(x) = aˣ, gdzie podstawa a > 0 i a ≠ 1. Niewiadoma x jest w wykładniku.
  • f(x) = logₐ x, a > 0 i a ≠ 1. Dziedzina to (0, +∞), zbiór wartości ℝ, a wykres przechodzi przez (1, 0).
  • 2ˣ = 32: 32 = 2⁵, więc x = 5. 5ˣ = 1 przez 25: x = −⁠2.
  • log₃ x = 4: z definicji x = 3⁴ = 81.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Zbiorem wartości funkcji f(x) = 2ˣ jest

    1. A(1, +∞)
    2. Bℝ
    3. C(0, +∞)
    4. D⟨0, +∞)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: (0, +∞) – Potęga o podstawie dodatniej jest zawsze dodatnia i dowolnie bliska zeru.

  2. Dziedziną funkcji f(x) = log₂ x jest

    1. Aℝ
    2. B(0, +∞)
    3. C⟨0, +∞)
    4. Dℝ \ {0}
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: (0, +∞) – Liczba logarytmowana musi być dodatnia.

  3. Funkcja f(x) = (1 przez 2)ˣ jest

    1. Amalejąca
    2. Bnieokreślona dla x < 0
    3. Cstała
    4. Drosnąca
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: malejąca – Podstawa 0 < a < 1 daje funkcję malejącą.

  4. Przez jaki punkt przechodzi wykres każdej funkcji f(x) = aˣ?

    1. A(0, 0)
    2. B(1, 0)
    3. C(0, 1)
    4. D(1, 1)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: (0, 1) – a⁰ = 1 dla każdej podstawy a > 0.

  5. Przez jaki punkt przechodzi wykres każdej funkcji g(x) = logₐ x?

    1. A(1, 0)
    2. B(a, 0)
    3. C(0, a)
    4. D(0, 1)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: (1, 0) – logₐ 1 = 0.

  6. Rozwiązaniem równania 2ˣ = 32 jest

    1. Ax = 30
    2. Bx = 6
    3. Cx = 5
    4. Dx = 16
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: x = 5 – 32 = 2⁵.

  7. Rozwiązaniem równania log₃ x = 4 jest

    1. Ax = 64
    2. Bx = 7
    3. Cx = 12
    4. Dx = 81
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: x = 81 – Z definicji x = 3⁴ = 81.

  8. Kultura bakterii podwaja się co godzinę. Po 3 godzinach jest jej

    1. A6 razy więcej
    2. B3 razy więcej
    3. C8 razy więcej
    4. D9 razy więcej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: 8 razy więcej – N(3) = N₀ · 2³ = 8N₀.

Cały dział „Funkcje”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Matematyka, klasa 1