ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Matematyka · Język matematykiklasa 1 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/1/matematyka/rownania-i-nierownosci-z-wartoscia-bezwzgledna/

Matematyka · Język matematyki · kl. 1 · zakres rozszerzony

Równania i nierówności z wartością bezwzględną

Kiedy kresek jest więcej niż jedna albo mamy nierówność, odległość na osi wciąż pomaga. Zobacz dwie metody: odległość od punktu i podział osi na przedziały.

ok. 3 min czytania8 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Nierówności z jednym modułem

  • W |x − a| ≤ r litera a to środek, r ≥ 0 to graniczna odległość, a x szukana liczba. Pasują liczby z przedziału ⟨a − r, a + r⟩.
  • Przykład: |x − 1| ≤ 2 daje x ∈ ⟨−⁠1, 3⟩.
−3−2−101234522
Odległość od 1 ma być co najwyżej 2, więc zostajemy między −⁠1 i 3.
  • Przy |x − a| ≥ r (dla r > 0) idziesz na zewnątrz: x ≤ a − r lub x ≥ a + r. Np. |x| ≥ 4 daje x ∈ (−⁠∞, −⁠4⟩ ∪ ⟨4, +∞).
−6−5−4−3−2−10123456
Punkty mają leżeć co najmniej 4 od zera, po obu stronach.
  • Nierówność ostra: |x| < 3 daje −⁠3 < x < 3.

2Dwa moduły: podział na przedziały

  • Znajdź zera wyrażeń pod kreskami, bo tam może zmienić się znak. Na każdym przedziale zdejmij kreski zgodnie ze znakami, rozwiąż i sprawdź, czy wynik leży w tym przedziale.
  • Dane: |x − 1| + |x + 2| = 5. Zera: x = 1 i x = −⁠2.
  • Dla x < −⁠2: −⁠(x − 1) − (x + 2) = 5, więc −⁠2x − 1 = 5 i x = −⁠3. Pasuje.
  • Dla −⁠2 ≤ x < 1: −⁠(x − 1) + (x + 2) = 5 daje 3 = 5, czyli brak rozwiązań.
  • Dla x ≥ 1: (x − 1) + (x + 2) = 5, więc 2x + 1 = 5 i x = 2. Pasuje.
  • Odpowiedź: x ∈ {−⁠3, 2}.
xy0−4−3−2−112312345678x = −3x = 23y = 5
Wykres y = |x − 1| + |x + 2| i prosta y = 5. Dwa przecięcia to dwa rozwiązania.
  • Z wykresu widać też, że |x − 1| + |x + 2| < 5 dla x ∈ (−⁠3, 2), a środkowy odcinek ma wysokość 3, czyli odległość między punktami 1 i −⁠2.
  • Warto pamiętać: |a| = |b| ⇔ a = b lub a = −⁠b.
Uwaga na błąd

Przyjęcie wyniku z jednego przedziału bez sprawdzenia, czy do niego należy. Taki wynik odrzucasz, bo kresek nie zdjąłeś zgodnie z jego znakami.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Rozwiązaniem nierówności |x − 1| ≤ 2 jest

    1. A⟨−⁠3, 1⟩
    2. B⟨1, 2⟩
    3. C(−⁠∞, −⁠1⟩ ∪ ⟨3, +∞)
    4. D⟨−⁠1, 3⟩
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: ⟨−⁠1, 3⟩ – Szukamy liczb odległych od 1 o najwyżej 2, czyli od −⁠1 do 3.

  2. Rozwiązaniem nierówności |x| ≥ 4 jest

    1. A⟨4, +∞)
    2. B(−⁠4, 4)
    3. C⟨−⁠4, 4⟩
    4. D(−⁠∞, −⁠4⟩ ∪ ⟨4, +∞)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: (−⁠∞, −⁠4⟩ ∪ ⟨4, +∞) – Odległość od zera co najmniej 4 oznacza dwie półproste.

  3. Rozwiązaniem nierówności |x| < 3 jest

    1. A(−⁠∞, −⁠3) ∪ (3, +∞)
    2. B(−⁠3, 3)
    3. C⟨−⁠3, 3⟩
    4. D(−⁠∞, 3)
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: (−⁠3, 3) – Nierówność ostra, więc końce nie należą do zbioru.

  4. Rozwiązaniem równania |x − 1| + |x + 2| = 5 są liczby

    1. A−⁠3 i 2
    2. B−⁠2 i 1
    3. Ctylko 2
    4. D−⁠3 i 1
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: −⁠3 i 2 – W przedziałach: x = −⁠3 dla x < −⁠2, brak dla środkowego, x = 2 dla x ≥ 1.

  5. Ile rozwiązań ma równanie |x − 1| + |x + 2| = 3?

    1. Adwa
    2. Bjedno
    3. Cnieskończenie wiele
    4. Dżadnego
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: nieskończenie wiele – Na przedziale ⟨−⁠2, 1⟩ lewa strona jest stale równa 3, więc pasuje każda liczba z tego przedziału.

  6. Ile rozwiązań ma równanie |x − 1| + |x + 2| = 2?

    1. Ażadnego
    2. Bjedno
    3. Cdwa
    4. Dnieskończenie wiele
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: żadnego – Najmniejsza wartość lewej strony to 3 (odległość między −⁠2 i 1), więc 2 jest niemożliwe.

  7. Równanie |a| = |b| jest równoważne

    1. Aa = b lub a = −⁠b
    2. Ba² = b
    3. Ca = −⁠b
    4. Da = b
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: a = b lub a = −⁠b – Równe odległości od zera mają liczby równe albo przeciwne.

  8. Od czego zaczynasz rozwiązywanie równania z kilkoma modułami?

    1. AOd odrzucenia modułów
    2. BOd wymnożenia przez wartość bezwzględną
    3. COd podniesienia obu stron do sześcianu
    4. DOd znalezienia zer wyrażeń pod kreskami
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Od znalezienia zer wyrażeń pod kreskami – W tych zerach zmienia się znak, więc dzielą one oś na przedziały.

Cały dział „Język matematyki”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Więcej: Matematyka, klasa 1