1Dwa kierunki reakcji
- Z kwasem: Al(OH)₃ + 3H⁺ → Al³⁺ + 3H₂O. Z nadmiarem zasady: Al(OH)₃ + OH⁻ → [Al(OH)₄]⁻ (jon tetrahydroksoglinianowy).
- Dla tlenku: Al₂O₃ + 2OH⁻ + 3H₂O → 2[Al(OH)₄]⁻. Analogicznie cynk: Zn(OH)₂ + 2OH⁻ → [Zn(OH)₄]²⁻. Amfoteryczny jest też Cr(OH)₃.
2Atom centralny i ligandy
- Jon kompleksowy ma atom centralny (tu Al lub Zn) otoczony ligandami (tu 4 grupy OH⁻).
- Ładunek kompleksu to suma ładunków: [Al(OH)₄]⁻: +3 + 4 · (−1) = −1. Stopień utlenienia glinu zostaje +III, więc to nie jest reakcja redoks.
Czy tworzenie [Al(OH)₄]⁻ z Al(OH)₃ to reakcja redoks?
Wszystkie stopnie utlenienia pozostają bez zmian.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Od osadu do nadmiaru
- Dodajesz po kropli NaOH do Al³⁺. Najpierw: Al³⁺ + 3OH⁻ → Al(OH)₃↓ (biały osad). W nadmiarze zasady osad zanika: Al(OH)₃ + OH⁻ → [Al(OH)₄]⁻.
- Dla porównania Mg²⁺ + 2OH⁻ → Mg(OH)₂↓ nie rozpuszcza się w nadmiarze zasady, bo wodorotlenek magnezu jest zasadowy.
- Zapis AlO₂⁻ spotkasz przy stopieniu, a w roztworze wodnym używaj [Al(OH)₄]⁻.
Osad, który znika w kwasie i w nadmiarze zasady, to wodorotlenek amfoteryczny.
Mylenie ładunku kompleksu ze stopniem utlenienia atomu centralnego. W [Al(OH)₄]⁻ ładunek to −1, a glin ma +III.
✎Ściąga: Amfoteryczność i jony kompleksowe
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Osad, który znika w kwasie i w nadmiarze zasady, to wodorotlenek amfoteryczny.
- Jon kompleksowy ma atom centralny (tu Al lub Zn) otoczony ligandami (tu 4 grupy OH⁻).
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Jaki jon powstaje z Al(OH)₃ w nadmiarze roztworu NaOH?
- AAl³⁺
- B[Al(OH)₄]⁻
- CAlO₂
- DAl(OH)₃⁻
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: [Al(OH)₄]⁻ – Al(OH)₃ + OH⁻ → [Al(OH)₄]⁻.
Co jest atomem centralnym w [Zn(OH)₄]²⁻?
- AO
- BZn
- CH
- DOH
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zn – Ligandami są grupy OH⁻, a atomem centralnym cynk.
Ile ligandów OH⁻ ma [Al(OH)₄]⁻?
- Atrzy
- Bsześć
- Cjeden
- Dcztery
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: cztery – Wskazuje je indeks 4 przy grupie OH.
Jaki stopień utlenienia ma glin w [Al(OH)₄]⁻?
- A+I
- B−I
- C+IV
- D+III
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: +III – +III + 4 · (−1) = −1, więc glin ma +III.
Który wodorotlenek nie rozpuści się w nadmiarze NaOH?
- ACr(OH)₃
- BAl(OH)₃
- CMg(OH)₂
- DZn(OH)₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: Mg(OH)₂ – Mg(OH)₂ jest zasadowy, a pozostałe amfoteryczne.
Jaki jest ładunek kompleksu [Zn(OH)₄]²⁻ policzony z ładunków składników?
- A0
- B+2 + 4 · (−1) = −2
- C+2 + 4 · (+1) = +6
- D+2 + 2 · (−1) = 0
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: +2 + 4 · (−1) = −2 – Cynk +2, cztery ligandy po −1.
Co obserwujesz, gdy dodajesz nadmiar NaOH do roztworu Al³⁺?
- Aod razu klarowny roztwór
- Bniebieski osad
- Cnajpierw biały osad, który potem zanika
- Dtrwały biały osad
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: najpierw biały osad, który potem zanika – Powstaje Al(OH)₃↓, a następnie rozpuszczalny kompleks.
Czy tworzenie [Al(OH)₄]⁻ z Al(OH)₃ to reakcja redoks?
- Atak, tlen się utlenia
- Btak, glin się utlenia
- Cnie, stopień utlenienia glinu się nie zmienia
- Dtak, glin się redukuje
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: nie, stopień utlenienia glinu się nie zmienia – Wszystkie stopnie utlenienia pozostają bez zmian.
Cały dział „Reakcje w roztworach wodnych”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.