1Wodór z niemetalami
- Wodór H₂ reaguje z Cl₂, O₂, N₂ i S. Cząsteczki H₂, Cl₂, O₂ i N₂ są dwuatomowe, więc w równaniach piszemy je w tej postaci.
- H₂ + Cl₂ → 2HCl (po naświetleniu lub zapaleniu). 2H₂ + O₂ → 2H₂O. H₂ + S → H₂S (ogrzewanie).
- N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ wymaga katalizatora (Fe), wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury. Reakcja jest odwracalna.
- Mieszanina H₂ z O₂ albo z Cl₂ jest wybuchowa. Chlor jest toksyczny.
Dlaczego mieszaniny H₂ z O₂ nie wolno zapalać w zamkniętym naczyniu?
Reakcja H₂ z O₂ wydziela dużo energii, a mieszanina gwałtownie eksploduje.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
2Chlor i siarka z metalami
- Chlor reaguje z metalami energicznie: 2Na + Cl₂ → 2NaCl, 2K + Cl₂ → 2KCl, Mg + Cl₂ → MgCl₂, Ca + Cl₂ → CaCl₂.
- Żelazo z chlorem tworzy FeCl₃, a miedź CuCl₂: 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃, Cu + Cl₂ → CuCl₂.
- Siarka reaguje z ogrzanymi metalami: Fe + S → FeS, 2Cu + S → Cu₂S. Podobnie 2Na + S → Na₂S, Mg + S → MgS.
| pierwiastek | z chlorem | z siarką |
|---|---|---|
| Na | NaCl | Na₂S |
| Mg | MgCl₂ | MgS |
| Fe | FeCl₃ | FeS |
| Cu | CuCl₂ | Cu₂S |
- Chlor jest silniejszym utleniaczem niż siarka, dlatego żelazo utlenia do +III, a siarka tylko do +II.
Wodór reaguje z niemetalami jako reduktor. Chlor utlenia metale mocniej niż siarka: Fe → FeCl₃ i FeS.
Nie pisz „Fe + Cl₂ → FeCl₂”. Z chlorem żelazo tworzy FeCl₃. FeCl₂ powstaje z kwasem solnym.
✎Ściąga: Reakcje wodoru, tlenu, chloru i siarki
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Wodór reaguje z niemetalami jako reduktor. Chlor utlenia metale mocniej niż siarka: Fe → FeCl₃ i FeS.
- H₂ + Cl₂ → 2HCl (po naświetleniu lub zapaleniu). 2H₂ + O₂ → 2H₂O. H₂ + S → H₂S (ogrzewanie).
- N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ wymaga katalizatora (Fe), wysokiego ciśnienia i wysokiej temperatury. Reakcja jest odwracalna.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Co powstaje w reakcji żelaza z chlorem?
- AFeCl₂
- BFeCl₃
- CFeCl
- DFe₂Cl₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: FeCl₃ – Chlor jest silnym utleniaczem i utlenia żelazo do +III: 2Fe + 3Cl₂ → 2FeCl₃.
Co powstaje w reakcji żelaza z siarką po ogrzaniu?
- AFe₃S
- BFeS₂
- CFe₂S₃
- DFeS
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: FeS – Siarka jest słabszym utleniaczem niż chlor: Fe + S → FeS.
Który zapis reakcji miedzi z siarką jest poprawny?
- ACu + S₂ → Cu₂S
- B2Cu + 2S → Cu₂S₂
- CCu + S → CuS₂
- D2Cu + S → Cu₂S
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 2Cu + S → Cu₂S – Z siarką miedź tworzy tu Cu₂S, w którym ma stopień utlenienia +I.
Który zapis opisuje syntezę amoniaku?
- A2N + 3H₂ → 2NH₃
- BN₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃
- CN₂ + H₂ → 2NH
- DN + 3H → NH₃
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: N₂ + 3H₂ ⇌ 2NH₃ – Cząsteczki N₂ i H₂ są dwuatomowe, a reakcja jest odwracalna.
Jaki katalizator stosuje się w syntezie amoniaku?
- ANi
- BPlatynę
- CMnO₂
- DŻelazo
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: Żelazo – W syntezie Habera–Boscha stosuje się Fe.
Dlaczego mieszaniny H₂ z O₂ nie wolno zapalać w zamkniętym naczyniu?
- AJest wybuchowa
- BWodór jest ciężki
- CPowstaje toksyczny HCl
- DReakcja jest endotermiczna
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź A: Jest wybuchowa – Reakcja H₂ z O₂ wydziela dużo energii, a mieszanina gwałtownie eksploduje.
Który produkt powstaje z H₂ i S po ogrzaniu?
- ASO₂
- BH₂S
- CH₂SO₄
- DHS
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: H₂S – H₂ + S → H₂S, siarkowodór.
Jaki produkt daje sód z chlorem?
- ANa₂Cl
- BNa₂Cl₂
- CNaCl₂
- DNaCl
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: NaCl – Sód oddaje 1 elektron, a chlor przyjmuje 1: 2Na + Cl₂ → 2NaCl.
Cały dział „Niemetale i materiały mineralne”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.