ogarniam.edu.pl
Klasa
Zacznij naukę →Zacznij →

ogarniam.edu.pl · Chemia · Niemetale i materiały mineralneklasa 2 LO · fiszki i quiz: ogarniam.edu.pl/lo/2/chemia/azot-siarka-i-ich-zwiazki/

Chemia · Niemetale i materiały mineralne · kl. 2

Azot, siarka i ich związki

Z azotu robi się nawozy, z siarki kwas siarkowy, a nadmiar nawozów psuje jeziora. Zobacz związki azotu i siarki, które trzeba znać, i jak się ze sobą wiążą.

ok. 3 min czytania9 fiszek8 pytań w quizie🔊 Posłuchaj notatki

1Azot i amoniak

  • N₂ to główny składnik powietrza. Jest mało reaktywny, bo cząsteczki mają mocne wiązanie potrójne.
  • NH₃ to bezbarwny gaz o ostrym zapachu, bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie. Roztwór jest zasadowy: NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻. Z kwasami tworzy sole: NH₃ + HCl → NH₄Cl.
  • HNO₃ to mocny kwas i utleniacz. Jego sole to azotany(V), np. KNO₃.

2Siarka i jej tlenki

  • Siarka spala się do tlenku siarki(IV): S + O₂ → SO₂. To trujący gaz i tlenek kwasowy: SO₂ + H₂O ⇌ H₂SO₃.
  • Z SO₂ można otrzymać SO₃: 2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃ (kat. V₂O₅). Potem SO₃ + H₂O → H₂SO₄.
  • H₂S to siarkowodór, zapach zgniłych jaj, słabo kwasowy w wodzie.
  • SO₂ i tlenki azotu z paliw rozpuszczają się w deszczu i dają kwaśne opady.
Sprawdź, czy rozumiesz

Jaki odczyn ma wodny roztwór amoniaku?

3Kwas siarkowy(VI)

  • Stężony H₂SO₄ odwadnia (zwęgla cukier) i utlenia. Rozcieńczony jest typowym mocnym kwasem.
  • Rozcieńczając, wlewaj kwas powoli do wody. Odwrotnie roztwór może się rozpryskać.

4Nawozy

  • Nawozy dostarczają roślinom N, P i K (nawozy NPK). Naturalne: obornik, kompost, guano. Sztuczne: saletra amonowa NH₄NO₃, mocznik CO(NH₂)₂, superfosfat Ca(H₂PO₄)₂, KCl.
  • Nadmiar azotu i fosforu spływa do wód i powoduje eutrofizację: rozrost glonów, a po ich obumarciu spadek tlenu.
Zapamiętaj

SO₂ → SO₃ → H₂SO₄. Nawozy mają N, P i K. Nadmiar biogenów prowadzi do eutrofizacji.

Uwaga na błąd

Nie wlewaj wody do stężonego kwasu siarkowego. Wydziela się dużo ciepła i mieszanina może prysnąć.

Sprawdź, czy rozumiesz

Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony H₂SO₄?

✎Ściąga: Azot, siarka i ich związki

Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.

  • SO₂ → SO₃ → H₂SO₄. Nawozy mają N, P i K. Nadmiar biogenów prowadzi do eutrofizacji.
  • N₂ to główny składnik powietrza. Jest mało reaktywny, bo cząsteczki mają mocne wiązanie potrójne.
  • NH₃ to bezbarwny gaz o ostrym zapachu, bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie. Roztwór jest zasadowy: NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻. Z kwasami tworzy sole: NH₃ + HCl → NH₄Cl.
  • HNO₃ to mocny kwas i utleniacz. Jego sole to azotany(V), np. KNO₃.
  • H₂S to siarkowodór, zapach zgniłych jaj, słabo kwasowy w wodzie.
  • Nawozy dostarczają roślinom N, P i K (nawozy NPK). Naturalne: obornik, kompost, guano. Sztuczne: saletra amonowa NH₄NO₃, mocznik CO(NH₂)₂, superfosfat Ca(H₂PO₄)₂, KCl.

?Quiz: powtórz przed kartkówką

8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.

  1. Jaki odczyn ma wodny roztwór amoniaku?

    1. AAmfoteryczny
    2. BZasadowy
    3. CKwasowy
    4. DObojętny
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zasadowy – NH₃ + H₂O ⇌ NH₄⁺ + OH⁻, więc w roztworze są jony OH⁻.

  2. Który zapis opisuje utlenianie SO₂ do SO₃?

    1. A2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃
    2. BSO₂ + O₂ → SO₃
    3. CSO₂ + H₂ → SO₃
    4. D2SO₂ → 2SO₃
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: 2SO₂ + O₂ ⇌ 2SO₃ – Po zbilansowaniu 2 cząsteczki SO₂ reagują z 1 cząsteczką O₂.

  3. Który zapis opisuje powstanie kwasu siarkowego(VI) z tlenku?

    1. ASO₃ + H₂O → H₂SO₄
    2. BSO₂ + H₂O → H₂SO₄
    3. CSO₃ + H₂ → H₂SO₄
    4. DS + H₂O → H₂SO₄
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: SO₃ + H₂O → H₂SO₄ – SO₃ to tlenek kwasowy, który z wodą daje H₂SO₄.

  4. Jak bezpiecznie rozcieńczyć stężony H₂SO₄?

    1. AWlać kwas i wodę jednocześnie
    2. BPowoli wlewać kwas do wody
    3. CRozcieńczanie nie jest potrzebne
    4. DSzybko wlać wodę do kwasu
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Powoli wlewać kwas do wody – Kwas jest cięższy od wody i przy mieszaniu wydziela dużo ciepła, więc trzeba go dodawać do wody.

  5. Co świadczy o odwadniającym działaniu stężonego H₂SO₄?

    1. AZmętnienie wody wapiennej
    2. BZwęglenie cukru
    3. CWydzielanie wodoru z miedzią
    4. DOdbarwienie wody bromowej
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź B: Zwęglenie cukru – Kwas odbiera wodę cukrowi, a zostaje węgiel.

  6. Który związek jest nawozem azotowym?

    1. ANH₄NO₃
    2. BKCl
    3. CNaCl
    4. DCa(H₂PO₄)₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź A: NH₄NO₃ – Saletra amonowa zawiera azot w dwóch postaciach (NH₄⁺ i NO₃⁻).

  7. Który nawóz dostarcza roślinom fosfor?

    1. ASaletra amonowa
    2. BMocznik
    3. CKCl
    4. DSuperfosfat Ca(H₂PO₄)₂
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź D: Superfosfat Ca(H₂PO₄)₂ – Superfosfat zawiera fosfor w jonach H₂PO₄⁻.

  8. Co dzieje się podczas eutrofizacji?

    1. AWzrost zawartości tlenu
    2. BSpadek liczby bakterii
    3. CRozrost glonów i spadek tlenu
    4. DWzrost przejrzystości wody
    Sprawdź odpowiedź

    Odpowiedź C: Rozrost glonów i spadek tlenu – Nadmiar biogenów pobudza glony, a ich rozkład zużywa tlen.

Cały dział „Niemetale i materiały mineralne”: ściąga i próbny sprawdzian →

Kartkówka albo sprawdzian już blisko?

Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.

Rozwiąż quiz · 8 pytańFiszki · 9🔊 Posłuchaj notatki

Więcej: Chemia, klasa 2

Kwasy, zasady i pHStała dysocjacji i prawo rozcieńczeń OstwaldaZobojętnianie i strącanieIloczyn rozpuszczalności i reakcje jonowe w mieszaninachTlenki, wodorki i amfoterycznośćAmfoteryczność i jony kompleksoweHydroliza soli i odczyn roztworów soliTeoria Brønsteda–Lowry'ego i odczyn roztworówStopnie utlenienia i bilans elektronowyBilans jonowo-elektronowy, środowisko reakcji i kierunek redoksOgniwo galwaniczne i obieg ładunkuPotencjały standardowe, szereg elektrochemiczny i SEM ogniwaBaterie, akumulatory i ochrona przed korozjąMetale bloków s i pMetale i kwasyŻelazo, miedź i metale przejścioweReaktywność metali i kwasy utleniające – produkty i bilansAnaliza jakościowa i ciągi przemianKompleksy oraz Fe, Cr i Mn na różnych stopniach utlenieniaReakcje wodoru, tlenu, chloru i siarkiRedoks wodoru, tlenu, chloru, azotu i siarkiKrzemionka, szkło, wapień i wapnoTwardość wody, hydraty i zaprawa gipsowaFluorowce i laboratoryjne otrzymywanie H₂, O₂ i Cl₂Wzory, nazwy, izomeria i typy reakcji organicznychAlkany i substytucjaAlkeny, alkiny i addycjaPolimery i benzenSurowce i paliwaGrupy funkcyjne i właściwościAlkohole i fenoleAldehydy i ketonyKwasy karboksylowe i estryAminy – wprowadzenieObliczenia chemiczneWydajność, równanie Clapeyrona i zadania wieloetapoweDoświadczenie i uzasadnienieProjektowanie identyfikacji i argumentowanie mechanizmemMaksymalne stopnie utlenienia, redoks w organice i kierunek reakcjiProjektowanie ogniw, ogniwa odwracalne i nieodwracalne