1Rozpoznawanie zmian
- Stopień utlenienia: pierwiastek wolny 0; suma w cząsteczce 0, a w jonie równa ładunkowi; H zwykle +I (w wodorkach metali −I); O zwykle −II (w H₂O₂ −I); F zawsze −I. Mn w KMnO₄: +VII; S w H₂SO₄: +VI.
- Utlenianie to oddawanie elektronów (stopień rośnie), redukcja to przyjmowanie (stopień maleje). Reduktor się utlenia, utleniacz się redukuje.
2Bilans krok po kroku
- Dane: Cu + HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + NO₂ + H₂O. Cu: 0 → +II, czyli Cu → Cu²⁺ + 2e⁻. N: +V → +IV, czyli N(+V) + e⁻ → N(+IV).
- Wyrównaj elektrony: 1 Cu oddaje 2e⁻, więc potrzeba 2 atomów N przyjmujących po 1e⁻, czyli 2 NO₂. Równanie: Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O.
- Skąd 4 HNO₃? Dwa przechodzą w NO₃⁻ w soli, dwa w NO₂. Atomy H dają 2H₂O. Sprawdź tlen: 12 po lewej i 12 po prawej (6 + 4 + 2).
Ile cząsteczek NO₂ powstaje w równaniu Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + ? NO₂ + 2H₂O?
Cu oddaje 2e⁻, a każdy N przyjmuje 1e⁻.
To jedno z 8 pytań quizu. Rozwiąż cały quiz →
3Drugi przykład
- Fe₂O₃ + CO → Fe + CO₂. Fe: +III → 0 (przyjmuje 3e⁻, a są 2 atomy: razem 6e⁻). C: +II → +IV (oddaje 2e⁻). NWW to 6, więc 3 CO. Równanie: Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂.
Liczba elektronów oddanych = liczba elektronów przyjętych. Współczynniki dobierasz do atomów zmieniających stopień, resztę uzgadniasz na końcu.
Zmienianie indeksów we wzorach zamiast współczynników albo uznanie, że „utleniacz” się utlenia.
✎Ściąga: Stopnie utlenienia i bilans elektronowy
Najważniejsze w pigułce – przeczytaj tuż przed kartkówką lub sprawdzianem.
- Liczba elektronów oddanych = liczba elektronów przyjętych. Współczynniki dobierasz do atomów zmieniających stopień, resztę uzgadniasz na końcu.
- Stopień utlenienia: pierwiastek wolny 0; suma w cząsteczce 0, a w jonie równa ładunkowi; H zwykle +I (w wodorkach metali −I); O zwykle −II (w H₂O₂ −I); F zawsze −I. Mn w KMnO₄: +VII; S w H₂SO₄: +VI.
- Utlenianie to oddawanie elektronów (stopień rośnie), redukcja to przyjmowanie (stopień maleje). Reduktor się utlenia, utleniacz się redukuje.
?Quiz: powtórz przed kartkówką
8 pytań w stylu kartkówki i sprawdzianu. Odpowiedz w myślach, potem sprawdź odpowiedź. Rozwiąż quiz z wynikiem – każda odpowiedź ma wyjaśnienie.
Ile wynosi stopień utlenienia Mn w KMnO₄?
- A+IV
- B+VI
- C+VII
- D+II
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: +VII – +1 + x − 8 = 0, x = +VII.
Co dzieje się ze stopniem utlenienia w trakcie utleniania?
- Anie zmienia się
- Brośnie
- Czawsze wynosi 0
- Dmaleje
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: rośnie – Utlenianie to oddawanie elektronów.
Co jest reduktorem w Zn + Cu²⁺ → Zn²⁺ + Cu?
- ACu
- BZn
- CCu²⁺
- DZn²⁺
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Zn – Cynk oddaje elektrony i sam się utlenia.
Ile elektronów oddaje atom Al, który przechodzi z 0 do +III?
- A2
- B3
- C6
- D1
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: 3 – Zmiana stopnia o 3 to 3 elektrony.
Ile elektronów łącznie oddają atomy glinu, a ile przyjmują jony Cu²⁺ w reakcji 2Al + 3Cu²⁺ → 2Al³⁺ + 3Cu?
- A3 oddane i 2 przyjęte
- B1 oddany i 1 przyjęty
- C2 oddane i 3 przyjęte
- D6 elektronów oddanych i 6 przyjętych
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź D: 6 elektronów oddanych i 6 przyjętych – 2 atomy Al oddają po 3e⁻ (razem 6), a 3 jony Cu²⁺ przyjmują po 2e⁻ (razem 6).
Ile cząsteczek NO₂ powstaje w równaniu Cu + 4HNO₃(stęż.) → Cu(NO₃)₂ + ? NO₂ + 2H₂O?
- A4
- B1
- C2
- D3
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź C: 2 – Cu oddaje 2e⁻, a każdy N przyjmuje 1e⁻.
Jaki stopień utlenienia ma tlen w H₂O₂?
- A+I
- B−I
- C−II
- D0
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: −I – W nadtlenkach tlen ma −I.
Jaki jest zapis bilansu dla Fe₂O₃ + CO?
- AFe₂O₃ + CO → 2Fe + CO₂
- BFe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂
- C2Fe₂O₃ + 3CO → 4Fe + 3CO₂
- DFe₂O₃ + 2CO → 2Fe + 2CO₂
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź B: Fe₂O₃ + 3CO → 2Fe + 3CO₂ – 2 Fe przyjmują 6e⁻, a 3 CO oddają 6e⁻.
Cały dział „Redoks i elektrochemia”: ściąga i próbny sprawdzian →
Kartkówka albo sprawdzian już blisko?
Rozwiąż quiz z wynikiem i powtórz materiał na fiszkach. Każda odpowiedź ma wyjaśnienie, a postęp zapisuje się bez zakładania konta.